Kamusal Alanlar Neden Başarısız Olur?

William H. Whyte bir keresinde, “insanların ilgisini çekmeyecek mekanlar yapmak zordur ancak önemli olan bunun ne sıklıkta yapıldığıdır” demiş. Bugün pek çok kamusal alan görülüp dokunulmamak için yapılmış gibi. Düzenli, temiz ve “boş”… İnsan yoksa sorun da yok… Ancak bizim için eğer kamusal bir alan boşsa, tahrip edilmişse ya da dışlanmış gruplar tarafından işgal edilmişse, bu mekanın ya tasarımında ya da yönetiminde bir hata vardır. Ya da belki her ikisi de.

Aşağıdaki fotoğraf çiftleri, kamusal alanların temel sorunlarını ortaya koyuyor.

Oturma yerlerinin olmaması
Pek çok kamusal alan, oturacak bir yer dahi bulundurmaz. Bu nedenle insanlar kendi hallerinde duruma adapte olmak zorunda bırakılırlar. Bazen ya direkt olarak vazgeçerler (1) ya da bazen çantaları üzerinde oturmak zorunda kalırlar…(2)

1

2

Oturacak “iyi” yerlerin bulunmaması da eşit derecede önemli bir konudur. Örneğin, iklim ve yerine göre, oturma gruplarının güneşte mi gölgede mi olacağı, mekanın başarısını büyük ölçüde etkiler. İnsanların oyun alanlarına yakın ya da etkinlikleri görebilecekleri şekilde oturtulmaları da oldukça önemlidir.

Toplanma noktalarının olmaması
Oyun alanları ya da çeşitli, otobüs durağı, büfe, dış mekan oturma alanları gibi öğelerin bir arada olacağı toplanma noktaları da insanların isteyebileceği ya da ihtiyaç duyacağı özelliklerdendir. Başarılı bir toplanma mekanı için genellikle “yemek” öğesi kritik bir özem taşır.

3

4

Paris’ Parc de la Villette’te (3) insanların sosyalleşemeyecek biçimde oturmalarına neden olacak oturma alanları ve heykellere çıkmamalarını salık veren tabelalar bulunur. Pacific Coast Highway üzerindeki Laguna Beach’te yer alan parkta ise (4) pek çok aktivite, yiyecek ve oturma yeri vardır. Ve bu özellikle bu parkı, hareketli ve sağlıklı bir toplanma mekanı haline getirir.

Kötü girişler ve görsel açıdan ulaşılmaz alanlar
Bir mekan kullanılacaksa, insanların burayı görmesi ve buraya ulaşabilmesi gerekir.

5

6

New York City’s Bryant Park’ında (5) eskiden olduğu gibi karanlık ya da dar bir giriş, insanları içeri çağırmaktan çok onları dışarıda tutmaya yarar. Aynı giriş (6), daha davetkar ve açık olabilmesi için tekrar tasarlandı, kahve ve sandviç alınabilecek kiosklar eklendi ve park, caddeden görünür hale getirildi. Parkın kullanımı büyük oranda arttı.

İşlevsiz özellikler
Bir mekanı kesecek ya da işlevsel olmaktan çok görsel olacak özelliklerin tasarlandığı sıkça görülen bir şeydir. Barselona’daki (7) bir kıyı parkında olduğu gibi bunlar, herhangi bir aktiviteye özendirmekten uzaktırlar.

7

8

Berlin Hayvanat Bahçesindeki (8) sevimli goril örneğinde olduğu gibi, iyi özellikler, çevrelerinde çeşitli aktivitelerin ortaya çıkmasına yardımcı olmaktadır.

İnsanların gitmek istedikleri yere ulaşmayan patikalar
Phoenix, Arizona parkta (9) olduğu gibi, herhangi bir yere ulaşmayan yollar, oldukça gereksizdir. Oysa Pris’teki Luxemburg Bahçeleri’nde (10) yaratılan “yol yapma sanatı”, insanları içine çekip onları durmaya ya da dinlenmeye yönlendiriyor.

9

10

Mekanda araçların üstünlüğü
Yaya geçitlerinin olmaması, caddelerin çok dar olması ya da kaldırımların bulunmaması da ayrıca sorundur.

11

12

İnsanların sanki bir karayolundaymış gibi karşıdan karşıya geçmekten korkmaması hatta bunun Avustralya’nın Sydney kentindeki George Caddesi’nde olduğu gibi grupça yapılmak zorunda kalınan bir iş haline gelmemesi gerekir. Karşıdan karşıya geçmek, Paris’te olduğu gibi, bekleyerek de olsa, kolay ve rahat olmalıdır.

Boş duvarlar ya da mekanın kenarlarındaki ölü noktalar
Bir mekanın başarısında, tasarım ve yönetimi kadar önemli olan bir diğer konu da çevresidir.

13

14

Boş bir duvar, caddenin etkinliğine olumlu herhangi bir etki yapmaz (14) hatta gerçek gibi bile görünmez.

Uygun yerleştirilmemiş duraklar
Kimsenin kullanmak istemeyeceği yerlere yerleştirilmiş otobüs ve tren istasyonları, mekanın başarısızlığı için bir davetiye niteliğindedir.

15

16

Hareketli, canlı bir noktaya yerleştirilen duraklar sadece mekanın kalitesini arttırmakla kalmaz, toplu taşımanın kullanımını da arttırır…

Yazı ve Görseller: Project for Public Spaces
Çeviri: Mimdap