DOĞAN HIZLAN / Hürriyet
Suay Aksoy (*) İstanbul’da yaşayan, bu kentle ilgili ileriye dönük önemli projeleri algılayan herkesin uygun bulacağı bir proje sunuyor.
Projenin adı; Sur-i Sultani Stratejik Vizyon ve Planı.
Amacı, hedefi önce özetleyelim, sonra ayrıntısına geçerim:“Stratejik Vizyon ve Plan’ın başlıca amacı Sur-i Sultani için bir koruma stratejisi geliştirmektir. Bunu gerçekleştirmeye yönelik büyük vizyon, Sur-i Sultani içinde dünyanın en güzel Müzeler Parkı’nı yaratmayı ve burada ‘Bir Şehir ve Üç Dünya’nın hikâyesini anlatmayı hedeflemektedir. İstanbul: Osmanlı Dünyası, Bizans Dünyası ve Klasik Dünya. Böylece tarihi katmanların hepsi gözler önüne serilecektir. Cumhuriyet’in 100. yılı olan 2023’te tamamlanması öngörülen Stratejik Plan, kısa ve uzun vadeli projelerin bir bileşimidir.”
Topkapı Sarayı’nın korunması ve yükünün azaltılması, bu projenin uygulanması sonucunda gerçekleşecek.
Bu plan uzun vadeli hazırlanmış ilk çalışma.
Eğer bu proje uygulanırsa Cumhuriyet’in 100. yıldönümünde yani 2023’te gerçekten İstanbul’un en önemli bölgesinin çehresi değişecek.
Ne yapılması gerekiyor?* Dünya çapında bir müzeler mahallesi yaratmak.
* Bir şehir ve üç dünyanın (Osmanlı, Bizans ve Klasik Dönem) hikâyesini anlatmak.
* Binalara ve peyzajlara orijinal anlamlarını yeniden kazandırmak.
* * *
Çalışmalar yıllara dağıtılmıştır.
Bu gerçekleştiği takdirde, İstanbul’da Sur-i Sultani’nin bulunduğu alan, bütün kültür ve sanat tarihimizin hepsini bir arada kapsayacaktır.
Dışarıdan da destek alabileceğiz, bize bakışlarında olumluya dönecekler.
Projeyi dinleyen, inceleyen uluslararası kuruluşların bunu beğenmeleri, bizim tarihî, kültürel miras konusunda yapacakları değerlendirmeleri yönlendirecektir.
Bu konuya nasıl bakıyorlar?
“Hayli gecikmiş bu görevi yerine getirmeyi amaçlayan Sur-i Sultani Stratejik Vizyonu, ICOMOS ve UNESCO standartlarında ve Museumsinsel, Smithsonian, Museumsquartier örneklerinde olduğu gibi Berlin, Viyana, Londra ve Paris’le aynı ligde yer alacak bir Müzeler Mahallesi yaratmayı öngörmektedir. Yani küçük çapta bir alan yönetimi çalışması söz konusudur. Nitekim İstanbul’un Dünya Miras Listesi’ndeki durumunu değerlendirmek üzere 30 Nisan 2009 tarihinde kentimize gelen UNESCO Heyeti, İstanbul 2010 Ajansı’nda yapılan sunumda Sur-i Sultani Stratejik Planı çalışmasını öğrenmekten çok olumlu etkilendiklerini ve bu sayede Tarihi Yarımada Alan Yönetimi konusunda daha iyimser bir beklentiye girdiklerini belirtmiştir.”
* * *
İstanbul gibi bir kentin bütüncül, kuşatıcı projelere gereksinim duyduğunu söylemeye gerek yok.
Ancak herkes bu bilinci taşımalı.
(*) Suay Aksoy, Kültürel Miras ve Müzeler Direktörü. İstanbul 2010 AKB Ajansı.
2 Yorum
Hüsnü Tekeli
1995 yılında Eminönü belediyesi başlatmıştı bu çalışmayı. Bu çalışma sırasında incelenen bölgede gecekondulara, işgallere bile rastlanmıştı. Sur-u Sultani sınırları içinde bulunan Gülhane hastanesi çok kötü durumdaydı. Gülhane parkı içinde yeralan ve döneminde asker sevkiyatı sırasında askerler için inşa edilen sağlık bakanlığına bağlı yapılar ise tam bir mezbelelik içindeydi. Askeri depolar tanımsız, diğer mekanlar da kullanımları anlaşılamaz durumdaydı. O tarihte Fikret Evci’ye hazırlatılan proje bu alanın sadece binaların restorasyonunu ve kullanımlarının yeniden tanımlanmasını değil aynı zamanda bunun için gereken mülkiyet dönüşümünü ve gelecekteki kullanımıyla ilgili önerileri de kapsıyordu. Ana fikir tüm bu alanın Osmanlı arşivlerini de içerecek şekilde düzenlenmesi ve kültürel etkinliklere, bilimsel araştırmalara ve turizme açılmasıydı.
Bu yapıların bir bölümü bu arada restore edildi. Ancak idari bütünleşme sağlanamadı. Umarım biran önce idari bütünleşme sağlanır ve alan hakettiği şekilde kültürel, bilimsel ve turistik işlevlere uygun hale getirilir. Bu bile İstanbul’a çok şey katar.
Bu anlamda İstanbul’u çok önemli bir konuma getirecek bir başka düzenleme de Sultanahmet’te hipodrom zemininin tekrar anlaşılır hale getirilmesidir. Bunun için 1980lerin başında yanan ve yeniden inşa edilen Marmara Üniversitesi rektörlüğünün başka bir yere nakledilmesi. (Raymondo d’Aranco’nun çok güzel bir yapısıdır ama taşınmalıdır) Arkasında yer alan okulun da yer değiştirmesidir. İstanbul müthiş bir perspektife bu şekilde kolayca kavuşabilir. Kanımca İstanbul için ne yapılsa azdır ve her yapılan da hemen geri dönüşümünü fazlasıyla sağlayacaktır.
Süleyman Önal
Bence çok önemli bir projedir anlatılan müze park. Şu anda Sultanahmet ve meydan ve Eminönü ilçesinin büyük bölümü parçacıklardan oluşan kamusal alanları yetersiz tarihi yerleri sıkışmış bir kültür alanıdır. Tez elden düzeltilmesi gerekir.