Asım Gündüz.. Caddeye adı verilmiş.. Onunla başlayalım.
1880 yılında Kütahya’da Osmanlı vatandaşı olarak doğar. Subay olur.
1921 yılında T.B.M.M.’de ilk anayasanın kabulünden sonra T.C. vatandaşı olur.
1938 yılında Hatay’ın Türkiye’ye katılması için Fransızlarla yapılan görüşmelerde orgeneral rütbesiyle Türk Askeri Heyetinin başkanı olarak yer alır.
1945 yılında emekli olur. İki dönem Kütahya Milletvekilliği yapar.
1954 yılından sonra Kadıköy Bahariye Caddesindeki evinde oğlu Ferruh Gündüz ile birlikte emeklilik yaşar.
1970 yılında vefat eder.
1980’lerde.. Anımsadığım kadarıyla.. Bahariye Caddesinin adı General Asım Gündüz olarak değiştirilir..
General Asım Gündüz Köşkü ve Ayia Triada Kilisesi
Bahariye Caddesindeki köşkün 1800’lü yılların sonlarından kalma olduğu belli olmaktadır. Zira 1906 haritalarında görünüyor. Arka bitişiğinde benzer planlı Yunan Okulu var. Muhtemelen iki bina da karşılarındaki kiliseye aitler. Cadde tarafında ahşap bir bina var.
1906 Yılında Köşk
1939 yılının haritalarında aynı binalar yine bitişik olarak varlar. Ancak cadde tarafındaki ahşap binanın yeri bahçe olmuş.
1939 Yılında Köşkün Arsası Boş
1960’ların uydu görüntülerinde de köşk görünmektedir. Öndeki bahçesi ise oldukça bakımlıdır.
1960’ların Uydu Görüntüsünde Köşk Var
General Asım Gündüz’ün ölümünden sonra köşkün yıkılıp yerine yeni inşaat yapıldığı anlaşılıyor. Sanırım 1970’lerde.. Zira 1980’lerin uydu görüntülerinde arsada apartman görünüyor.
Köşk, Ayia Triada Klisesinin Karşı köşesindeydi. Aralarında eski adıyla Nispetiye yeni adıyla İhsan Ünlüer Sokağı bulunmaktadır. Güzel bir bahçenin içinde, iki katlı kâgir bir yapıdır. Döşemeleri ahşaptır. Bahçedeki havuz ve çevresindeki Pamuk Prenses ile 7 Cüceler heykelleri Kadıköylülerin hafızalarında yer etmiştir.
Köşkle ilgili elimizdeki tek belge bu fotoğraftır. Onun bulunması ise ayrı bir öyküdür.
1969 yılında sinemalarda oynayan ‘Günah Bende mi?’ isimli Türk filminde, bu kare Rusya’dan bir görüntü olarak kullanılmış. Dikkatli kardeşimiz Nurettin Ediz, Ayia Triada Kilisesini tanımış. Yanındaki bina dikkatini çekmiş. O kareleri bana gönderdi. Daha sonra da General Asım Gündüz köşkü olduğunu anladık.
Osmanlı vatandaşı olarak doğan, T.C. vatandaşı olarak ölen değerli bir orgeneral yaşamış burada.. Adı caddede yaşıyor.. Ama yaşadığı ev yok..
Diyorum ya.. Kadıköy’ün Hafızası ‘yok’ mertebesinde..
ARİF ATILGAN arifatilganKENT ve İNSAN NİSAN 2020
Not:
Kitap: Küçük Moda- Yazarı: Anais Martin
Film: Günah Bende mi? Filmi: 1969. Türkan Şoray-Engin Çağlar Dakika. 31
Kaynak : arifatilgan.wixsite.com
5 Yorum
Altay Birand
Çok güzel bilgiler için tebrik ederim.Kilisenin Asım Paşa köşkünün diğer yanında, haritanızda 97 no ile gösterilen yer büyük dayım Dr.Muzaffer Dilemre’ ye ait idi.Büyükçe bir ahşap köşk idi. Ben o zaman 6 yaş civarlarında idim hem köşkü, hem kiliseyi hatırlıyorum. Kilisenin çan sesleri ile uyanırdım. Dayımın ahşap evi sanırım 1950 yılında yıkıldı ve yerine üç katlı bir apartman yapıldı.Kendisi Karşıyaka hastahanesinin başhekimi idi. Caddenin adı yazdığınız gibi Bahariye caddesi idi hemen yakınındaki semtin ismine izafeten. Karşıda 15-20 adım altıyola doğru gidildiğinde köşede uzun ağaçlar içinde halk evi binası vardı.
Saygılarla
serap içöz
Kadıköy’ün köşkleri meşhur ama çoğu apartman inşaatları ile yıkılmış. Çok yıllar bu eserlere sahip çıkılmamış. Şimdi anılarda ve resimlerde artık. Çok yazık.
Arif
Hasancığım, iki bloğumda bugüne kadar yazdığım araştırma yazıları benim için de kaynak oluyor artık. Abartmış olmayayım ama bir nevi ansiklopodi gibi olmuş bloglarım. Ben de bir şey aradığımda kendi bloglarımda arıyorum önce. Tescil ve eski eser konusuna gelirsek. Rahmetli Oktay Ekinci arkadaşımız 90’larda bu konuyu insanların aklına soktu. Ondan önce giden gitti maalesef.
leman kaplan
ne zaman yıkmışlar, çok yazık olmuş.
Hasan Kıvırcık
Arif hocam, çok sık geçtiğimiz, Bahariye Caddesi Aya Tiriada Kilisesi karşı köşesinde böyle bir köşkün zamanında olduğunu bilmiyordum. Şimdi orada büyücek bir apartman var. Sizin yazınızdan sonra General Asım Gündüz köşkü diye aradım, sizin bu yazıda da kullandığınız ve yine sizin kaynağınızdan başka bir veri çıkmıyor. Muhtemelen Koruma Kurulu arşivlerinde bir şeyler vardır. Tabi, 70 li yıllarda tescilli binaların bu kadar kolay yıkılabilmesi ve yerine apartmanların yapılması demek ki o dönemin kent koruyucuları, meslek odaları, mimarlar topluluğu ve entelektüel kesimi fazla rahatsız etmiyormuş. Sizin bilhassa Kadıköy’de tarihsel belleğe dair hafıza tazelemeniz takdire değer. Keşke bir mimarlık eğitim kurumu mesela Bahariye Caddesini baştan sona eski zamanının restitüsyonu çıkarsa, mesela oradan Moda caddesine diye sürse. Elinize sağlık üstad…