Büyükada Camisi Yarışması’na Mimarlar Odası Eleştirileri Üzerine / Ömer Yılmaz

Dün itibariyle Büyükada’da açılmak istenen “Merkez Cami Fikir Yarışması” duyurusunun hemen akabinde Mimarlar Odası İstanbul Şubesi tarafından “bu yarışmaya katılmayın” duyurusu üyelerine ve basına ilan edildi.
Dün hem yarışmanın ilanını hem de oda tarafından yapılan açıklamaları haber sütunlarımızda vermiştik. Arkitera mimarlık portalı yöneticisi Ömer Yılmaz’ın bu konudaki değerlendirmesinin altına hem yarışma ilanı duyurusu hem de odanın itirazi yazısını bütünlük oluşturacak biçimde veriyoruz.

Mimdap

Ömer Yılmaz

Oda’nın veya medyanın bir kısmının cami konusundaki hassasiyetlerini anlamamak mümkün değil. Unutmamak lazım ki son derece anlamsızca yürütülen cami inşaatı faaliyetlerinin bu algının oluşmasında etkisi büyük.
Cumhuriyet gazetesinde bugün Özlem Güvemli imzasıyla yayınlanan habere göre Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, şube başkanı Sami Yılmaztürk’ün açıklaması ile mimarlara Büyükada Çarşı Camisi yarışmasına katılmayın çağrısı yaptı.
Haberin Cumhuriyet’te yayınlanmasını takiben kontrol ettiğim Mimarlar Odası Büyükkent ya da Mimarlar Odası Genel Merkez web sitelerinde bu yönde bir açıklama yoktu. Dolayısıyla bu boykot çağrısı yönetim kurulunun kararı mı henüz bilmiyoruz.
Katılmayın çağrısının yer bulduğu haberde, Oda’nın yarışmayla kısa ilişkisinin tarihçesi de yer alıyor:
Büyükada Çarşı Camii Derneği, cami projesi yarışması için 7 Nisan 2014’te Mimarlar Odası’na başvurarak jüri talebinde bulundu. Mimarlar Odası, 30 Nisan 2014 tarihinde yapılan ana çağrıya yanıt vererek jüride yer alması öngörülen isimleri derneğe iletti. Ancak yarışmaya konu olan alan ile ilgili kamuoyuna da yansıyan bilimsel planlama kriterlerine yönelik kurumsal değerlendirmeler sonucunda kararını değiştirdi. Yarışmaların nitelikli ve sağlıklı çevre elde etmenin en önemli araçlarından biri olduğuna dikkat çeken mimarlar, Büyükada’ya cami için yapılan plan değişikliği sürecindeki sıkıntılar nedeniyle yarışmaya müdahil olmaktan vazgeçerek jürilikten çekildi.
Haberde bahsedilen ve de kamuoyuna yansıyan bilimsel planlama kriterlerinden haberim yok. Lakin yarışmaya konu alanın 30-40m (Google Earth verileri ile bu kadar oluyor.) yakınında zaten Hacı Havva Özen Camisi isimli bir cami var.

Hacı Havva Özen Camisi
Yılmaztürk’ün iddialarında caminin Büyükada’nın sosyal ve kültürel dokusuna müdahale anlamı taşıyacağı iddiası da yer alıyor. 300m² ibadet mekanı olan bir cami Büyükada’nın dokusunu değiştirebilecek etkide görünüyor demek ki.

Yarışma alanı ile mevcut cami arası 30-40m. İlk daire 100m ikinci daire 150m çizgisi.
Haberdeki en önemli ve de dikkate alınması gereken konu kuşkusuz ki imar planı değişikliğinin Adalar Belediyesi’ni devre dışı bırakarak İBB tarafından yapılıyor olması. Bu konuda ilçe belediyesinin açıklama yapması doğru olur. Bugün Adalar Belediyesi web sitesine girildiğinde konuyla ilgili bir açıklama görmek mümkün değil.
• Gecekondudan hallice bir cami yerine, ihtiyaçları karşılayacak nitelikli bir cami elbette yapılsın.
• Alkol satışı ile ilgili yasa için bu tip alanlarda iktidarlar özel çözümler üretsin. Namazını kılmak isteyen, nitelikli ve konforlu bir mekânda namazını kılsın, içkisini içmek isteyen de içkisini içebilsin. Oda’nın veya medyanın bir kısmının cami konusundaki hassasiyetlerini anlamamak mümkün değil. Unutmamak lazım ki son derece anlamsızca yürütülen cami inşaatı faaliyetlerinin bu algının oluşmasında etkisi büyük.
• Elbette her yapı yarışmayla yapılsın, bu tip sembolik durumlarda ise yarışmayla mutlaka yapılsın. Yarışma kurumuna zarar gelmemesi için mimarlar da, yayınlar da, jüriler de dikkatli olsun. Kuşkusuz en dikkatli olması gereken kurum Oda da gereken hassasiyeti göstersin.

Yarışma ilan edildiğinde yazdığım kısa değerlendirme yazısında bir konuyu atladığımı gördüm. Yarışma şartnamesinin tümü akademisyenlerden oluşuyor. Keşke 2 ya da 3 isim yarışmacılardan olabilseydi.
Tüm bu gelişmelere rağmen yarışmayı açanları yüreklendirmek adına şahsen süreci desteklediğimi de bir kez daha eklemek isterim.

Mimarlar Odası’ndan Büyükada’daki Çarşı Cami Fikir Projesine çekince…
Büyükada Çarşısı Camii Mimari Fikir Yarışması Hakkında Meslektaşlarımıza Önemli Duyuru
Büyükada Çarşı Camii Derneği tarafından 11 Mart 2015 tarihinde ilan edilen Büyükada Çarşı Camii Mimari Fikir Yarışması ile ilgili olarak Merkez Yönetim Kurulu Meslektaşlarımıza yarışmaya katılmamaları yönünde tavsiye kararı almıştır.

Büyükada Çarşı Camii Derneği tarafından 07 Nisan 2014 tarihinde “Büyükada Çarşı Camii Derneği Mimari Proje Yarışması” için TMMOB Mimarlar Odası Yarışmalar Yönetmeliğinin 20.maddesi uyarınca jüri talebi iletilmiş, TMMOB Mimarlar Odası Yarışmalar Komitesi’nce ayrıntıda incelenmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 13 Şubat 2014 sayılı Meclis Kararı ile İstanbul İli, Adalar İlçesi, Büyükada, 6 Pafta, 27 Ada, 16 Parsel sayılı taşınmaza yönelik, 1/5000 – 1/1000 ölçekli plan tadilatı ile mevcut 1/5000 ölçekli Adalar Koruma Amaçlı Nazım İmar Planında “Kentsel Sit Alanı” sınırları içerisinde “Konut+Ticaret Alanı”; “Dini Tesis Alanı” olarak değiştirilmiştir.
Konu ile ilgili olarak, 2013 yılında Adalar Belediyesi tarafından, mevcut kullanımda Çarşı bölgesi olarak adlandırılan ve yerleşik halkın ve günübirlik ziyaretçilerin yoğun olarak alışveriş ve yeme-içme ihtiyaçlarını karşıladıkları, banka ve çeşitli hizmet birimlerinin ve rekreasyon amaçlı kullanımın yer aldığı bu bölgede “dini tesis alanı” ayırmak plan kararlarına aykırı olacağı gibi, özellikle yaz aylarında yaşanan yoğun kullanıcı sirkülasyonu sebebiyle karmaşaya yol açacağı ifade edilmiştir.
Adalar Belediyesi kurum görüşünde, söz konusu teklif plan tadilatının; 1/5000 Ölçekli Plan kararlarının bütünlüğünün korunması açısından şehircilik ilkelerine uygun olmayacağı, plan kararlarının korunması gerektiği görüşüyle Sit Alanı Bütünü olan Adalar’da, kentsel sit alanı içindeki 1/5000 planla belirlenen yoğunlukların korunması, yoğunluğu arttıracak yaklaşımlardan kaçınılması Adalara özgü yerleşim dokusunun korunabilmesi açısından önem kazandığı…” belirtilmektedir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından alınan kararın, alanın fiziksel yapısı, çevresel faktörler, sosyal yapısı, ulaşım, yakın çevresi ile alanın bütün içindeki konumu gibi temel inceleme ve araştırma kriterlerinin bilimsel tekniklere ve yöntemlere dayalı, yeterli nitelikte ve kapsamda, ekonomik, sosyal, kültürel, politik, tarihi, sektörel ve teknolojik araştırmalardan yoksun olduğu görülmektedir.
Sonuç olarak, yarışmaya konu olan alan ile ilgili olarak kamuoyuna da yansıyan bilimsel planlama kriterlerine yönelik kurumsal değerlendirmeler sonucunda, yarışmanın yapılandırıldığı biçimiyle kamusal fayda sağlamayacağı değerlendirilmiştir.
Yarışmaların nitelikli ve sağlıklı çevre elde etmenin en önemli araçlarından biri olduğu kabulüyle, yukarıda ifade edilen gerekçelerden dolayı Mimarlar Odası olarak desteklemediğimiz yarışmaya, bir kent/mimarlık suçu yaratma sürecinde yer almamaları gerektiği düşüncesiyle meslektaşlarımızın katılmamasını tavsiye ediyoruz.

TMMOB Mimarlar Odası

Büyükada’da “Çarşı Camii Mimari Fikir Projesi” Yarışması İlan edildi
Yarışmaya proje teslim tarihi 1 Haziran 2015.

AÇIKLAMA
İstanbul’un Adalar İlçesi beşi meskûn dokuz adadan oluşmaktadır. Büyükada ilçe merkezidir. Adalar’da yedi cami, onsekiz kilise ve iki sinagog bulunmaktadır.
Büyükada’da bulunan dört caminin en eskisi 1895’te yapılmış olan Büyükada Hamidiye Camii’dir. 1967 yılında Nizam Camii, 1985 yılında ise Kumsal Camii yapılmıştır. En son ibadete açılan ve bir hayırsever tarafından 1986 yılında çarşı içinde bulunan bir apartmanın dönüştürülmesiyle cami olarak kullanılmaya başlanan Hacı Havva Özen Camii ise fizikî bakımdan yetersizdir ve ihtiyaca cevap vermemektedir.
Yıllar içinde çarşının kalabalıklaşması sonucu, Hacı Havva Özen Camii’ne ibadete gelen Ada halkı, esnaf, yerli- yabancı ziyaretçilerden oluşan cemaat, zaman zaman yola taşmak durumunda kalmaktadır. Bununla birlikte binanın kıble yönüne dönük olmaması ve bu yüzden iç mekânların verimli kullanılamaması, İslâm dininin gerektirdiği temizlik şartlarının sağlanmasındaki zorluklar, bu caminin kapatılıp yerine, yine çarşı içinde başka bir caminin yapılması zaruretini doğurmuştur.
Sonuçta, Büyükada’da çarşı içinde ihtiyaca cevap verecek, silüete uygun, çevreci teknolojilerden ve mühendislik çözümlerinden yararlanan, Ada’nın mimarî ve doğal dokusuyla bütünleşebilecek bir cami Adalılar tarafından istenmektedir. Büyükada’nın öngörünümünde ve çarşı içinde yer alacak, Ada’nın sembollerinden biri olmaya aday bu projenin yarışmayla belirlenmesine karar verilmiştir.
Büyükada Çarşı Camii Mimari Fikir Projesi Yarışması’nın amacı Büyükada’nın sosyal, kültürel, mimari dokusunu bütünleyecek, özgün çizgilerde günümüz koşullarında bir proje elde edilmesidir.
Bu amaçla adanın ihtiyaçlarına uygun, yenilikçi, silueti bozmayan, çevreci teknolojilerden ve mühendislik çözümlerinden yararlanan, mimarlık ve güzel sanatları teşvik eden, cami mimarisinin kültürel sürekliliğini dikkate alan bir ibadethaneyi Büyükada’ya kazandırmak temel hedeftir.

YARIŞMANIN AMACI
Büyükada Çarşı Camii Mimari Fikir Projesi Yarışması’nın amacı Büyükada’nın sosyal, kültürel, mimari dokusunu bütünleyecek özgün bir proje elde edilmesidir. Bu amaçla adanın ihtiyaçlarına uygun, siluete katkı yapan, çevreci teknolojilerden ve mühendislik çözümlerinden yararlanan, mimarlık ve güzel sanatları teşvik eden, camii mimarisinin kültürel sürekliliğini dikkate alan bir ibadethaneyi Büyükada’ya kazandırmak temel hedeftir.

YARIŞMANIN KONUSU VE YERİ
Yarışmanın Konusu; Diyanet İşleri Başkanlığının İstanbul İl Müftülüğü’ne camii yapılmak üzere tahsis etmiş olduğu alan; Büyükada İskelesi’nin doğu yönünde, eski AYEDAŞ işletme binası ve veznesinin bulunduğu yerde Ada halkının ibadet ihtiyacını karşılayacak bir caminin mimari fikir projesi ile elde edilmesi işidir. Yarışmanın Yeri; 21.09.2011 t.t.’li 1/5000 Ölçekli Adalar Koruma Amaçlı Revizyon Nazım İmar Planı’nda “dini tesis alanı” olarak belirlenen, İstanbul İli, Adalar ilçesi, Büyükada Şehit Recep KOÇ Caddesi ile Çiçekli Yalı Sokağı kesişiminde, 27 ada, 16parselde kayıtlı toplam 465m²’lik taşınmaz; çarşı içinde, vapur iskelesine 250 m. uzaklıkta ve Gülistan caddesi üzerinden denize cephelidir. (Parsel üzerinde yer alan ve mescit olarak kullanılan zemin+1 katlı yapı yok sayılacaktır) (Bkz. Ek-1 ve Ek-1A).

YARIŞMANIN TÜRÜ VE ŞEKLİ
Yarışma; serbest ve tek kademelidir

İLETİŞİM BİLGİLERİ
İdarenin adı: Büyükada Çarşı Camii Derneği
Adresi: Büyükada Çarşı Camii Lokali Şehit Recep Koç Caddesi No: 37 Büyükada – İstanbul
E-posta: [email protected]
Web sayfası: www.carsicamiidernegi.com

DANIŞMANLAR, jÜRİ ÜYELERİ VE RAPORTÖRLER
DANIŞMAN jÜRİ ÜYELERİ
Atilla AYTAÇ, Adalar İlçesi Belediye Başkanı
Yavuz Bülent BAKİLER, Edebiyatçı – Yazar
Prof.Dr. Mustafa ÇAĞRICI, Eski İstanbul İl Müftüsü
Prof.Dr. Hüseyin HATEMİ, Hukukçu – Yazar
Ediz HUN, Eski Milletvekili – Sanatçı;
Üner KIRDAR, Emekli Büyükelçi
Veysel Karani PEKDEMİR, Büyükada Çarşı Camii Dernek Bşk.
Kamil TUNCEL, İlçe Müftüsü
Prof.Dr. Rahmi YARAN, İstanbul İl Müftüsü

ASİL jÜRİ ÜYELERİ
Prof. Dr. Harun BATIRBAYGİL, (jüri Bşk.) Mimar-Tasarımcı
Prof. Dr. Hüseyin CENGİZ, Mimar – Şehir Plancısı
Prof. Dr. Nuran KARA PİLEHVARİAN, Mimar- Mimarlık Tarihçisi
Prof.Dr. Güzin KONUK, Mimar- Kentsel Tasarımcı
Prof. Dr. İbrahim NUMAN, Mimar-Mimarlık Tarihçisi

YEDEK jÜRİ ÜYELERİ
Yrd.Doç.Dr. Erdem DAMCI, İnşaat Mühendisi-Yapı
Dr. Aras NEFTÇİ, Mimar-Mimarlık Tarihçisi
Dr. Refik YÜKSEK, Mimar-Restorasyon Uzmanı

RAPORTÖRLER
Mustafa Kahraman KARAKUŞ, İç Mimar
Dr. Elif KORKMAZ, Şehir Plancısı
Emine Hilal KORUCU, İletişim Uzmanı
Taner TAVLAŞ, Mimar

YARIŞMACILARIN UYMAKLA YÜKÜMLÜ OLDUĞU ESASLAR
Her yarışmacı yarışmaya sadece bir öneri ile katılabilir.
Tüm yarışma projeleri, şartnamede belirtilen teslim gün ve saatini geçirmeyecekşekilde teslim edilmelidir.
Proje paftalarının ya da maketin üzerinde herhangi bir ibare ya da proje sahibinitanıtan işaretler olmamalıdır.
Her yarışma projesi için bir kimlik zarfı bulunması ve zarf içindekilerin eksiksizolması gereklidir.
Yarışmacılar, şartname alıp isim ve adreslerini yarışma raportörlüğüne yazdırmışolmalıdır (Ekip olarak katılanlardan bir kişinin bu koşulu yerine getirmesiyeterlidir).
Yukarıda belirtilen hususlara uymayan projeler jüri kararı ile tutanağa geçirilerek yarışma dışı bırakılır.

YARIŞMA TAKVİMİ
Yarışmanın ilanı: 11 Mart 2015 Pazartesi
Soru sorma süresinin bitimi: 3 Nisan 2015 Cuma Saat 17:00
Soru-cevap toplantısı için jürinin toplanması: 8 Nisan 2015 Çarşamba
Soru-cevap çalışmalarının ilanı ve cevapların yarışmacılara gönderilmesi: 10 Nisan 2015 Cuma
Proje Teslim Tarihi: 1 Haziran 2015 Pazartesi Saat 09:00-17:00 arası. (Teslim tarihine kadar postaya verilen projeler, raportörlüğe 4 gün içinde ulaşmadığı taktirde dikkate alınmayacaktır. Kargo yolu ile gönderilecek projelerin bu tarihe kadarraportörlüğe ulaştırılması yarışmacılarınsorumluluğundadır. Postada meydanagelebilecek gecikmelerden dolayıyarışmacılar hak iddia edemezler.)
Değerlendirme çalışmaları için jürinin toplanması: 6-7-8 Haziran 2015 (Cumartesi – Pazar – Pazartesi)
Sonuçların açıklanması: 10 Haziran 2015 Çarşamba
Proje Sergisi: 13 – 21 Haziran 2015
Kolokyum ve tören: 13 Haziran 2015 Cumartesi Saat:15:00

ÖDÜLLER
jürinin yapacağı değerlendirme sonunda seçilen projelere aşağıdaki ödül ve mansiyonlar verilecektir.
1. ÖDÜL ……………..40.000 TL
2. ÖDÜL …………….30.000 TL
3. ÖDÜL …………….20.000 TL
1. MANSİYON …………10.000 TL
2. MANSİYON …………10.000 TL
3. MANSİYON …………10.000 TL
Yukarıda yazılı ödüller Büyükada Çarşı Cami Derneği tarafından sonucun gazete ilanını izleyen 30 (otuz) gün içerisinde yarışmacılara veya yasal vekillerine ödenir.