Bodrum Kamuoyu Rant Oyunlarına Ne Kadar Dayanıklı?

BARAN İDİL / Y.Müh. Mimar ve Kent Plancısı

Kısa bir zaman içinde, Bodrum ile ilgili iki yazı yazdım: Birincisi, 1,5 yıldır yaşamakta olduğum Bodrum’da, hızla gelişen konut dalgasının Bodrum’un tüm doğal ve tarihi değerlerini kemirmekte olduğuna dairdi. Gözlemlediğim olumsuzluklar kümesinin ‘bir alarm ölçeğine geldiğini’ ve Bodrum halkının geleceği ile ilgili bu gelişmelere karşı baş kaldırmasını sağlamak için yeterli potansiyelinin var olduğuna inandığımı ifade etmiştim.

Bu yazı daha yayına girmeden, yaşamakta olduğum evin hemen önündeki muhteşem Kargı Koyu ile bitişiğindeki, emsalsiz Bağla Burnu’nun otel ve ticaret merkeziyle, marina kompleksine tahsis edildiğini öğrendim. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bu plan tadili kararına, Turgutreis Belediyesi’nin ‘hemen’ olumlu yanıt verdiğini öğrenince çok üzüldüm. Belediyeyi, bilgi edinmek amacıyla ziyaretim sırasında, orada karşılaştığım bir mimar arkadaşımın söyledikleri daha da üzücüydü: Mimarların yaptıkları eleştirilere karşı belediyenin tepkisi şöyle olmuş; ‘Sizler Boğaz Köprüsü’ne de karşı çıkan “istemezükçüler”siniz!!’

Şimdi buyrun, burdan yakın! Ne denebilir ki?

Belediye Başkanı’ndan encümenine kadar, Bakanlık önerisinin böylesine kayıtsız, şartsız kucaklanması üzerine sayın Kültür ve Turizm Bakanı’na bir ‘açık mektup’ yazıp, bunu hem bakanlığa gönderdim, hem de Arkitera Mimarlık Forumu’nda tartışmaya sundum. Ancak, ne Bakanlık’tan ne de forumdan hala bir tepki almadım. Şimdi, görsel belgelerle birlikte, sorunu bir kere daha açıklamaya çalışacağım:

. Bahse konu alan Gürece Köyü – Bağla Mevkii’nde bir burundur (yarım adacık da denebilir).. Bahse konu alan Bağla ve Kargı koylarının ara kesitinde yer alır.

. Bodrum Yarımadası’nın güneyinde yer alan ve Bodrum’un en geniş plajlarının yer aldığı Kargı Koyu ‘denize uzanmış dinazor’ görüntüsündeki bu harika burun ile tariflenir.

. Bu harika burnun iki yanındaki koycuklardan biri bölgenin, tüm balıkçı ve küçük boy teknelerinin, güney fırtınalarında saklandığı ‘doğal barınaktır’. Diğer koycuk ‘tüm Bodrumlu’nun çok iyi bildiği ’Akvaryum’dur. Burası yüzlerce gezi teknesinin özellikle geldikleri ‘yüzme, dalma ve piknik’ yeridir.. Burun (yarımadacık) hem konumu hem de harika morfolojisi nedeniyle, gerek Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın 30 yıl önce düzenlediği, gerekse Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 3 yıl önce düzenlediği çevre düzeni planlarında ‘Kentsel Yeşil Alan’dır. Bodrum yarımadasının güney kesiminde (Bodrum’dan Turgutreis’e kadar) topu topu 27 hektar büyüklüğndeki bu yeşil alandan başka bir kentsel yeşil alan kullanımı da yoktur.

. Koyun bitişiğinde yer alan villalar, yazın en çok 3 ay kullanılır. Yaz – kış kullanılan villaların sayısı 5’i geçmez.

. Koyun kuzeyindeki konut alanlarında yaşayanların bir bölümü, bu koyda marina yapılmasını doğru bulmaz iken, önemli bir bölümü de evlerinin değerlenmesi açısından uygun karşılamaktadırlar. Gerek bu nedenle, gerekse konuyu bilmemekten dolayı bölge sakinlerinde, henüz ciddi bir tepki oluşmamıştır.

. Bodrum’un çok ciddi bir marina ihtiyacı olduğu bilinmektedir. Marina ve ona entegre turistik tesislerin, kıyı kentlerine ‘doğru konumlandırma, doğru programlama ve kaliteli tasarımlara yaslı’ olarak eklemlendiğinde, çok ciddi görsel, ekonomik ve sosyal katkılar yapacağına inanan bir mimar ve plancıyım. Ancak, bu işlemin ‘plan bütününe yaslı bir kullanım kararı olarak yapılması’ kaçınılmazdır. Yaklaşım, bağımsız bir yatırım girişimi olarak ele alındığında, çoğu kez insanlara keyif veren yat limanı bir suç aracına dönüşüyor. Şöyle ki; marinanın yer alması planlanan Kargı Koyu, gerek kuzeyinde yaşayan on binlerce insanın, gerekse Bodrum’dan bu koya teknelerle gelen binlerce insanın yüzme, dinlenme ve rekreasyon ihtiyacını zor karşılarken, yat limanının buraya getireceği kaçınılmaz deniz kirliliğiyle Bodrum’un bu temel turistik işlevleriyle çatışacağı açıktır. Koydaki doğal akıntılar bugünün sınırlı sayıdaki tekneleriyle dahi oluşan kirlenme ve köpüklenmeyi gideremez iken, bu akıntıları ister istemez etkileyecek marinanın, bu çevreyi olumsuz etkilemeyeceğini söylemek, hiç de inandırıcı olmayacaktır.

Kargı Koyu, yaklaşık 6 ay süren ‘yelkencilik, sörf, balıkçılık ve gezi tekneciliğiyle’ farklı bir kimlik sergiler. Bir marinanın böyle bir denizcilik olgusuna katkı vermesi beklenirken, yanlış konumlandırılması nedeniyle, Kargı Koyu’nun bu işlevine zarar verecektir.

Marina, ‘çevresindeki konutlarla beslenemeyeceğinden’ Bodrum ve Turgutreis marinaları, hatta Yalıkavak marinası kadar kentle ya da yerleşim alanlarıyla bütünleşemeyecektir. Bu nedenle bu tesisten beklenen ekonomik ve sosyal katkıyı da sağlayamayacaktır.

Vaktiyle, Bağla Koyu’nda yer alan ‘Magic Life’ Oteli’nin de yapılmasını teşvik eden yüzlerce site sakini vardı. Tesisin oturduğumuz yerleşmeye değer kazandıracağı ümidinde olanlar, şimdi mevcut plajın yarısını dahi kullanamaz oldular. Ayrıca, bir türlü çözümlenemeyen gürültü kirliliğine ek olarak, koyun kirlenmesine neden olan atık su sorunu da hala yaşanmaktadır. Mevcut durum böyle iken, yeni yapılacak marina kompleksinde yer alacak yeni otelin Bağla Koyu’na getireceği ek kirlenme sorunu ile araba ve müzik gürültüsü de düşünülmesi gereken ciddi sorunlardır.

Yukarıda değindiğimiz sorunların hiçbiri gerçekleşmese dahi, böylesine özel doğa mekanlarında yer alacak tesislerin mimarlık ve çevre tasarımı öylesine önemlidir ki, hiçbir yetkili kurumun (bakanlık ya da belediye) bu ön projeyi ve tasarımı görmeden, yeterince tartışmadan karar vermesi doğru değildir.

Yetkili kurumların bu süreci ‘bilmiyoruş gibi davranması’ ise, affedilemezdir!

Bu gibi durumlarda yatırımcı kuruluşlar çoğu kez reklam amaçlı (göz boyama amaçlı) projeleri özellikle sunarlar. Bu tesisin yatırımcısı ise tamamen gizliliği esas alan bir yaklaşım içindedir. Bu durum pek çok kuşkuya hak kazandırmaktadır. Örneğin, yatırımcı tarafından 27 hektarlık hazine alanının 14 hektarı talep edilmiştir. Bu da düşündürücü bir durumdur. Şöyle ki; zaten kendisinden başkasının kullanması fevkalade zor olan bir mekanı, ‘ucuza kapatmak’ gibi spekülasyolara son derece açık bir durum yaratılmıştır.

Yukarıda saydığım hususlardan sadece bir tanesi bile bu yatırımın doğru olmadığını açıklamaya yeterlidir. Buna rağmen Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ‘çevre düzeni planında tadilat yaparak’ yeşil alanı, turistik tesis alanı ve marinaya dönüştürmüş olması mümkündür. Bu durumda yapılmış olan bu tadilata ya da benzeri bir karara ‘yasal müddeti içinde itiraz edilmesi fırsatı kaçırılmamalıdır.’

Bundan sonra oturup bekleyeceğim. Neyi mi? Gösterilecek reaksyonları. ‘Çünkü benim evimin değeri şimdiden %30 arttı (yani avantam yerinde! Tesisler yapılınca, herhalde %200’e ulaşırız). Bu nedenle Kargı ve Bağla koylarının on binlerce Bodrumlusu düşünsün!

Bana ne!?