Türkiye Hazır Beton Birliği KGS İktisadi İşletmesi (KGS), Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmeliğe (kısaca G İşareti Yönetmeliği’ne) göre betonda “G Uygunluk Belgesi” verecek uygunluk değerlendirme kuruluşu olarak 27.05.2010 tarih ve 27593 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Tebliğ ile görevlendirilmiş bulunmaktadır.
Bildiğiniz üzere KGS, 1995 yılından bu yana hazır beton tesislerine yönelik denetim ve belgelendirme faaliyetlerini titizlikle sürdürmektedir. Bugüne kadar sadece gönüllülük esasına dayalı olarak belgelendirme yapılmaktaydı. Bundan sonra, KGS Belgesinin yanı sıra, alınan bu yetkiyle betonda zorunlu hale gelen “G Uygunluk Belgesi” de verilmeye başlandı.
G İşareti Nedir?“G İşareti”, Ülkemizde “CE”ye tabi olmayan yapı malzemelerinin piyasaya arzında zorunlu olan bir işarettir ve malzemeye, malzemeye iliştirilen bir etikete, malzemenin ambalajına veya malzemeye ait ticari belgelere iliştirilerek kullanılır.
G ile İlgili Mevzuat Nedir?
G İşareti ile ilgili hükümleri düzenleyen “Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmelik” (kısaca “G İşareti Yönetmeliği”), Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından 26.06.2009 tarih ve 27270 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır. Ayrıca, bu Yönetmeliğin uygulama esaslarını belirleyen “Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmeliğe Göre Uygunluk Teyit Sistemlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ” (kısaca “G Uygulama Tebliği”) 06.02.2010 tarih ve 27485 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.
Söz konusu Yönetmelik ve Tebliğ, 4703 sayılı “Çerçeve Kanun” ve 180 sayılı Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye dayanılarak hazırlanmıştır.
G İşareti Hangi Malzemeler İçin Zorunludur?
Yönetmelik’te “G’ye tabi yapı malzemeleri”, bina ve diğer inşaat mühendisliği işlerini içeren yapı işlerinde kalıcı olarak kullanılan ve “CE’ye tabi olmayan ürünler” olarak tanımlanmaktadır. Beton ve inşaat demiri (beton çelik çubukları), bu tanıma giren yüzlerce malzeme içinde en önemlileri olarak ön plana çıkmaktadır.
G İşareti Neye İstinaden Ürüne İliştirilebilir?
Ürünün G İşareti ile beyan edilecek performans değerleri, tabi olduğu ulusal standarda (veya standardın bulunmaması durumunda ise bir ulusal teknik onaya) göre uygunluğu değerlendirilerek teyit edilir. Ulusal standarda göre yapılacak değerlendirme, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından ilgili ürün bazında görevlendirilen “Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları”nca “G Uygunluk Belgesi” verilmesi şeklinde gerçekleştirilir.
Betonda G Uygunluk Belgesi Nasıl Verilmektedir?
Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Türkiye Hazır Beton Birliği KGS İktisadi İşletmesi’ni (KGS), betonda “G Uygunluk Belgesi” vermesi için bir protokol ile görevlendirmiştir. KGS 27.05.2010 tarih ve 27593 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Tebliğ ile KGS’nin 1995 yılından bu yana hazır beton ve ilgili ürünlerde sürdürdüğü ürün belgelendirme tecrübesi, betonda tek zorunlu belge haline gelen G Belgelendirmesi ile devam etmektedir. Beton üreticisine KGS tarafından verilecek “G Uygunluk Belgesi” sonrası ürüne “G İşareti” iliştirilerek piyasaya arz mümkün olmaktadır.
KGS’nin Tarihçesi Nedir?
KGS, Türkiye’de sektörel denetimin ilk ciddi örneklerinden biri olarak Türkiye Hazır Beton Birliği tarafından 1995 yılında kurulan bir denetim ve belgelendirme sistemidir. Kuruluş amacı, hazır beton ve ilgili yapı malzemelerinde kalitenin artırılıp benimsetilmesidir.
KGS, 2004 yılında AB entegrasyonu sürecinde yeniden yapılanarak bir iktisadi işletme haline getirilmiş, TS EN 45011 Standardına göre Türkiye Akreditasyon Kurumu’ndan (TÜRKAK) akredite olmuştur. İktisadi işletme, “KGS Kurulu” adı verilen ve Bakanlıklar, Üniversiteler, mimar ve inşaat mühendisleri odaları ve inşaat sektöründeki çeşitli üretici birlik kuruluşlarının temsilcilerinden oluşan bir Kurul tarafından yönetilmektedir.
2008 yılında KGS, AB tarafından 2055 kimlik numarası ile yapı malzemelerinde CE belgelemesi yapacak onaylanmış kuruluş olarak atanmıştır. Bilindiği üzere beton CE’ye tabi değildir, ancak betonu oluşturan tüm ürünler CE’ye tabi olup bu ürünlerin hepsinde halihazırda KGS tarafından CE Belgelendirmesi yapılmaktadır.
KGS, G işareti yönetmeliğinin hazırlanması için uzun yıllar çaba göstermiş ve yönetmeliğin yayınlanmasından sonra Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından betonda “G Uygunluk Belgesi” verecek onaylanmış kuruluş olarak “1” kimlik numarası ile görevlendirilmiştir.
Betonda G Uygunluk Belgesi için Şartlar Nedir?
Beton, TS EN 206-1 Standardı kapsamında “G Uygunluk Belgesi”ne tabidir. G İşareti Yönetmeliğine göre betonun uygunluk teyit sistemi “1+”dır ve bu tam ürün belgelendirmesini getirmektedir. 1+ uygunluk teyit sistemine göre hazır beton üreticisinin ve KGS’nin sorumlulukları şu şekildedir:
Hazır beton üreticisinin TS EN 206-1 Standardı kapsamında kuracağı üretim kontrol sistemi, KGS tarafından ilk sistem denetimine tabi tutulur ve her bir beton sınıfında başlangıç tip deneyi yapılır. Eğer tesisin uygunsuzluğu yoksa veya tespit edilen uygunsuzluklar belirtilen sürede giderilmiş ve tip deneyi sonuçları uygun ise o hazır beton tesisi için “G Uygunluk Belgesi” düzenlenir. Düzenlenen G Uygunluk Belgesi bir yıl geçerlilik süresine sahiptir ve normal olarak yılda bir sistem denetiminden geçirilerek geçerlilik süresi uzatılabilir. Ayrıca G Belgelendirmesinin en önemli hususlarından biri olan habersiz ürün denetimleri, belgelendirme sonrası yıl içinde her bir üretim tesisinde en az yılda üç kez yapılır. Tesis ve ürün denetimlerinde başarılı olan tesislerin belge geçerlilik süreleri birer yıl halinde uzatılır.G Belgelendirmesi ile ilgili detaylı teknik bilgi, ilgili Bakanlık Yönetmelik ve Tebliği ile KGS Belgelendirme Rehberi’nde yer almaktadır. Konuyla ilgili olarak KGS ile temasa geçebilirsiniz.
G Uygunluk Belgesi İçin Ücretlendirme Nasıl Belirlenmektedir?
KGS’nin kuruluş amacı beton sektöründe kalitenin yerleştirilip benimsetilmesidir. Bu yüzden kar amaçsız bir şekilde hizmet göstermektedir. Belgelendirme hizmet bedelleri, tüm tarafların içinde bulunduğu KGS Kurulu tarafından yukarıda bahsedilen tüm denetimlerin maliyeti seviyesinde mümkün olan en düşük ölçüde belirlenmektedir ve Türkiye’de her üretim tesisi için aynıdır. Önemli olan doğru belgelendirmenin yapılıp üreticilerin verimli ve daha kaliteli üretim yapabilir hale getirilmesi ve dolayısıyla Ülkemizde kaliteli betonun üretilmesinin sağlanmasıdır.
G ne zaman zorunlu olacak?
Yönetmeliğe göre 01.07.2010 tarihinden itibaren betonun piyasaya arzı için G İşareti zorunlu hale gelecektir. Bu tarihten önce de beton G İşareti taşıyabilir.
G olmadan ürün piyasaya arz edilebilir mi?
G İşareti Yönetmeliği’ne tabi yapı malzemeleri, zorunlu yürürlük tarihi olan 01.07.2010’den sonra Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından piyasa gözetimi ve denetimine tabi tutulacaktır. Eğer bir ürün G İşareti taşımadan piyasaya arz edilmişse, üretici Bakanlık’ça önce uyarılır, belirtilen süre içerisinde belge alınmaz ise idari para cezası ve ürünün piyasaya arzının durdurulması gibi yaptırımlar uygulanır.
Betonda tek zorunlu belge G midir?
Artık betonda G İşareti olmadan piyasaya ürün arzı söz konusu değildir; dolayısıyla betonda tek zorunlu belge “G Uygunluk Belgesi” olmuştur. Bunun dışında başlangıç dönemlerinde bilgi eksikliği nedeniyle kamu ihalelerinde standarda uygunluk belgesinin isteneceği durumlarla karşılaşılması söz konusu olabilir ancak bu durumlarda ihaleyi açan kurum, standarda uygunluk belgesi veren kuruluşun ismini şart koşamaz. Zaten KGS, “G Uygunluk Belgesi”nin yanında “KGS Uygunluk Belgesi” adında akredite TS EN 206-1 Standardına Uygunluk Belgesi vererek standarda uygunluk belgesi ihtiyacını karşılamaktadır. Böylece KGS’den alınacak G Uygunluk Belgesi (ve aynı denetim sonunda verilecek KGS Uygunluk Belgesi) ile kamu veya özel sektörde her şart yerine getirilmiş olmaktadır.
G Belgesi Niçin KGS’den Alınmalıdır?
KGS’nin kuruluş amacı beton ve ilgili sektörlerde kalite seviyesinin yükseltilmesidir; bu nedenle olabilecek en doğru denetim yapılmaya çalışılmaktadır. 1995 yılından bu yana Türkiye’de yapı malzemeleri konusunda uzmanlaşmış tüm öğretim üyeleri KGS’nin denetçisidir veya bilimsel komitelerinde yer almaktadır. KGS’nin profesyonel kadrosu, konusunda uzman, tecrübeli, uluslararası denetçi şartlarına sahip doktoralı veya yüksek lisanslı personelden oluşmaktadır. Beton üretiminin daha kaliteli olması için üreticiler, akademisyenler ve diğer ilgili tarafların katılımıyla denetimler sürekli gözden geçirilmekte ve daha iyi seviyeye getirilmektedir. Zaten KGS, Ülkemizdeki ilk sektörel denetim mekanizmalarından biri olarak tüm üretim sektörleri için çok önemli bir örnektir. Hazır beton tesislerinde yapılan üretim kontrol sistemi denetimlerinin yanısıra yıl içerisinde yapılan habersiz ürün denetimleri ile üreticilerin sürekli kaliteli ürün üretmesi sağlanmaktadır.
KGS, 1995 yılından G İşareti Yönetmeliği yürürlüğe girene kadar sadece gönüllü olarak KGS Belgesi almak isteyen üreticileri etkin bir şekilde denetlemekteydi. Bu dönemde, firmaların herhangi bir kalite belgesi alması zorunlu olmadığı için KGS Belgesi olmayan veya belgesi iptal edilen firmalar herhangi bir engelle karşılaşmadan üretimlerine devam etmekteydi. Bu nedenle, 2002 yılında yayınlanan Yapı Malzemeleri Yönetmeliği sonrası betonda zorunlu belgelendirme getirecek bir sistemin önemi, başta Bayındırlık ve İskân Bakanlığı olmak üzere ilgili tüm taraflar nezdinde vurgulanmış, uzun yıllar süren temaslar sonucu ilk olarak 2006 yılında G Tebliği yayınlanmıştır. Tebliğ, bazı aksaklıklardan dolayı yürürlüğe alınamamış ancak yoğun çalışmalar sonucu Bayındırlık ve İskân Bakanlığı 2009 yılında G İşareti Yönetmeliğini yayınlamıştır.
KGS’den alınacak G Uygunluk Belgesi, zorunlu olmasının yanısıra beton kullanıcıları tarafından beton alımında çok önemli bir tercih nedenidir. KGS, sektördeki tüm üreticilere tarafsız ve doğru bir denetim uygulamaktadır. Bu durum inşaat firmaları, kamu ve özel kurum ve kuruluşlar başta olmak üzere birçok beton kullanıcısı tarafından bilinmektedir; bundan dolayı beton tesislerinin KGS tarafından belgelenmiş olması özellikle talep edilmektedir. KGS’nin hazır betonda yapmış olduğu denetim ve belgelendirme, salt bir denetim olarak düşünülmemekte, üreticilerin daha verimli ve ekonomik bir üretimle kalitelerini yükselttiği bir süreç olarak kabul görmektedir.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığından:
YAPI MALZEMELERİNİN TABİ OLACAĞI KRİTERLER HAKKINDA
YÖNETMELİK KAPSAMINDA TÜRKİYE HAZIR BETON BİRLİĞİ-KALİTE
GÜVENCE SİSTEMİ İKTİSADİ İŞLETMESİNİN UYGUNLUK
DEĞERLENDİRME KURULUŞU OLARAK
GÖREVLENDİRİLMESİNE DAİR TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: YİG / 2010-05)
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ, Türkiye Hazır Beton Birliği-Kalite Güvence Sistemi İktisadi İşletmesi’nin (KGS), Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmeliğine göre gerçekleştireceği uygunluk değerlendirme faaliyetleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından görevlendirilmiş olduğunun 26/6/2009 tarih ve 27270 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında belirtildiği üzere duyurulması amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, TEM Otoyolu Kavşağı, Plaza K. Kat: 3 34805 Kavacık İstanbul adresinde yerleşik Türkiye Hazır Beton Birliği-Kalite Güvence Sistemi İktisadi İşletmesi’nin Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yapacağı görevlerin kapsamı ile sınırlıdır.
Hukuki dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun ile bu Kanun uyarınca, 17/1/2002 tarih ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmeliğe ve 26/6/2009 tarih ve 27270 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı Kriterler Hakkında Yönetmeliğe dayalı olarak hazırlanmıştır.
Genel esaslar
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ Ek–1’de verilen görevlendirme kapsamı, uyumlaştırılmamış standartlardan ve/veya ulusal teknik onaylardan hangilerinin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından “001” kimlik kayıt numarası verilen Türkiye Hazır Beton Birliği-Kalite Güvence Sistemi İktisadi İşletmesi (KGS) tarafından yürütüldüğünü belirler. Söz konusu görevlendirme kapsamına ilişkin güncel durum, bu Tebliğ’de yapılacak değişikliklere paralel olarak Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nın internet sitelerinden de takip edilebilir.
(2) Söz konusu kimlik kayıt numarasının Ek–1’de verilen kapsam haricindeki bir yapı malzemesine iliştirilen G işaretinde rastlanması veya aynı kimlik kayıt numarasının Türkiye Hazır Beton Birliği-Kalite Güvence Sistemi İktisadi İşletmesi’nin dışında kullanılması hallerinde söz konusu G işaretinin geçerli olmadığına hükmedilir.
Yürürlük
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Bayındırlık ve İskân Bakanı yürütür.
EK-1
26/06/2009 tarih ve 27270 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Yapı Malzemelerinin Tabi Olacağı
Kriterler Hakkında Yönetmelik Çerçevesinde
TÜRKİYE HAZIR BETON BİRLİĞİ-KALİTE GÜVENCE SİSTEMİ İKTİSADİ İŞLETMESİ’NİN
Görevlendirme Kapsamı
Tebliğin Resmi Gazete’de yayımlanmış halini
Kaynak: Türkiye Hazır Beton Birliği
