Michele De Lucchi’nin Milano’nun zarif Brera bölgesindeki ofisi AMDL CIRCLE’a yaptığım son ziyarette mimar bana son kitaplarından birini verdi, Connettoma: Hümanist Mimarinin Özeti . İçinde neredeyse hiç metin yok, çoğunlukla resim var; sayfa başına bir tane. Mimarın kendi çalışmalarının bu çalışmasını özellikle büyüleyici kılan şey, seçilen resimler arasındaki dizi, bitişiklikler ve bağlantılar. Bir otel kulesi, iki yıl önce tasarlanmış asimetrik bir ahşap dolaptan ilgi çekici cam kaplı silüetini alıyor. Milano’da inşa edilmemiş bir binanın cephesi, iç kafes bölme desenini içeriyor. Bir sokak lambasının şık tasarımı, bir sandalye ayağının stilini çağrıştırıyor. Yüksek voltajlı bir pilon köprüsü tasarımının yapısı , 17 yıl sonra tamamlanan başka bir binanın gölgelik destek sisteminde yankılanıyor.

Masanın bir diğer ayağı, Gürcistan Batum’daki bir gökdelenin görünümünü andırıyor . Ve büyüleyici bir üçlü – Alessi için Pulcina kahve makinesi , Astrati için ahşap bir tabure ve Milano’daki 2015 Expo’daki Zero Pavilion’un kubbeleri – çok farklı ölçeklerine, malzemelerine ve işlevlerine rağmen tasarım kardeşleri gibi görünüyor. Fikirler bir sayfadan diğerine ve bir projeden diğerine farklı yönlerde akıyor, hayal gücümüzün disiplinleri ve bağlamları aşmasına izin veriyor, tüm beklentilere ve geleneklere meydan okuyor. Kitap, fikirlerin, anıların, göndermelerin ve duyguların çekici daireleri ve sarmallarında başka görüntüler üreten görüntülerle üretilen şaşırtıcı bağlantılar dünyasını çiziyor. Bu görüntüler, AMDL CIRCLE’ın benimsediği ve genişletmeye devam ettiği tasarım metodolojisinin ruhunu anlatmaya yardımcı oluyor.

Michele De Lucchi kalabalık bir ailede büyüdü; kendisi ve ikiz kardeşi sekiz kardeşin en büyüğüydü. Bana, 18 yaşına kadar ebeveynlerinin ikizlere tek bir kişi gibi davrandığını, onları asla isimleriyle çağırmadığını, bunun yerine her ikisinden de sürekli olarak “ikizler” diye bahsettiğini anlattı. Bu büyük kişilik eksikliği, Michele’in bağımsız olma konusundaki güçlü aciliyetine kanalize edilmişti. Liseyi bitirir bitirmez mimarlık okumak için Floransa’ya gitti , ikiz kardeşi ise Padova’da kimya okudu. Mimarlık bir bakıma bir uzlaşmaydı. De Lucchi’nin bir yandan sanata ve heykele olan sevgisini, diğer yandan da mühendisliğe olan sevgisini içeriyordu ; çünkü babası, büyükbabası ve amcalarının hepsi mühendisti.

De Lucchi 1951’de İtalya’nın Ferrara kentinde doğdu ve Padua’da büyüdü. 1975’te Floransa Üniversitesi’nden mezun oldu. Öğrenci ve genç bir tasarımcı olarak, o zamanlar ortaya çıkan Radical Architecture gruplarıyla işbirliği yaparak aktif olarak çalıştı ve Cavart, Alchymia ve Memphis Group gibi hareketlerin kurucuları ve liderleri arasında yer aldı. Bağımsız tasarım pratiğini yürütürken bir yandan da ders veriyor ve yaratıcı işbirlikleri kuruyordu. Bu ilişkilerin en kritiklerinden biri, 1979’da Memphis Group’u birlikte kurduğu Ettore Sottsass ile olan ilişkisiydi. Sottsass ile olan dostluğu, De Lucchi’nin 1988’den 2002’ye kadar 15 yıl boyunca tasarım direktörü olduğu Olivetti ile uzun süreli bir ortaklığa yol açtı.

Mimarın en ünlü projeleri ve tasarımları arasında Barış Köprüsü (Tiflis, Gürcistan, 2009), UniCredit Pavyonu (Milano, 2016), Milano’daki 2015 Expo için tema pavyonları ve Artemide için Lamp Logico (2001), Memphis için First Chair (1983) ve Oceanic Lamp (1981) ve dünyanın en çok satan lambası olan Tolomeo lambası (1987) gibi artık ünlü tasarımlar yer alıyor. De Lucchi, sanat projeleri üzerinde çalıştığı ve 40 kişilik disiplinlerarası laboratuvar benzeri uygulamasını yürütmek için her gün Milano’ya gidip geldiği Lago Maggiore’deki Angera’da yaşıyor. Michele De Lucchi ile yaptığımız aşağıdaki röportajda, Sottsass ile olan işbirliğini , en çok gurur duyduğu projeyi, her nesnenin bir hikayesinin olması gerekliliğini, geleceğin malzemesi olarak ahşabın rolünü, hayal gücünü nasıl harekete geçireceğini ve en sevdiği müşterisinin kim olduğunu konuştuk.

Vladimir Belogolovsky: 1975’te Floransa Üniversitesi’nden mezun olduktan ve orada birkaç yıl öğretmenlik yaptıktan sonra Ettore Sottsass tarafından tasarım kolektifi Memphis Group’ta işbirliği yapmaya davet edildiniz. Onun hakkında, “Bana gerçeği nasıl göreceğimi öğretti.” dediniz. Düşüncenizi nasıl etkiledi?

Michele De Lucchi: Ettore benim için bir baba gibiydi. 1977 civarında Floransa’dan Milano’ya taşındım. Yaklaşık bir yıl boyunca kişisel asistanı olarak çalıştım. Beni bilgisayarlar, hesap makineleri, yazıcılar ve daktilolar gibi elektronik cihazlar üreten bir İtalyan üreticisi olan Olivetti ile tanıştırdı. En başından beri Memphis’in bir parçasıydım. Memphis’in fikri yalnızca tasarımı endüstri için bir hizmet olarak kullanmak ve pazar için ürünler tasarlamak değil, aynı zamanda tasarımı insanların davranışlarını araştırmak için bir araç olarak kullanmaktı. Ayrıca günlük ortamı zenginleştirmek ve heyecanlandırmak için figüratif öğeler, renk, dekorasyon, mizah ve ironi sunmak istedik.

VB: Olivetti’de uzun yıllar çalıştınız ve 1988’den 2002’ye kadar yaklaşık 15 yıl boyunca şirketin tasarım direktörü olarak görev yaptınız. Tüm bu yıllar boyunca kendi tasarım ofisinizi mi yönettiniz? Pratiğinizi ne zaman kurdunuz?

MDL: Olivetti’de çalışan tasarımcılar ve mimarların çalışan değil, bağımsız danışman olması gerekiyordu. Bizim rolümüz, günlük yaşam ile insanların teknolojik yenilikleri benimseme arzusu arasında bir köprü görevi görmekti. Yenilikçi fikirlerin evrimine gerçekten ilham veren şey günlük yaşam tarzıydı. Dolayısıyla, şirketin örgütlenme ve yönetilme biçimine yönelik yenilikçi bir yaklaşım vardı. Onlarla işbirliğime 1979’da başladım ve 1980’de beni ofis yapısını değiştiren temel güçleri keşfetmem için tüm masrafları karşılanarak dünya çapında bir tura gönderdiler. Almanya , Hollanda, İsveç , Danimarka , İngiltere , ABD , Japonya ve Avustralya’yı ziyaret ettim . Kendimi çok şanslı hissettim. Sadece 29 yaşında olduğunuzu ve ofis ortamının o zamanki durumunu araştırmak için dünyayı dolaştığınızı hayal edin. Çok özel bir andı. Örneğin, 1981’de Steve Jobs , kısa sürede ofislerde kullanılmaya başlanan ilk kişisel bilgisayarı tanıttı. Yani 1980’de ofis kültürünün dramatik bir şekilde değişmek üzere olduğu beklentisi vardı ve Olivetti bu değişiklikleri araştırmaya istekliydi. Bu araştırmanın sonucu artık bir masanın ardından diğerinin tekrarlayan düzenini takip eden tipik bir ofis değildi. Bunun yerine, “ofis manzarası” kavramı doğdu. Yani, katı geometriyle tanımlanan düzen, manzara benzeri bir düzenle değiştirildi.

İlginçtir ki, eşimle tanıştım çünkü o sırada Olivetti’nin benzersiz yönetim yapısı hakkında bir kitap yazıyordu. Şimdi dört çocuğumuz var – iki erkek ve iki kız. Hiçbiri mimar veya tasarımcı olmadı ama oğlanlar AMDL CIRCLE’da benimle birlikte çalışıyor. İkisi de şirketimizin yönetiminde çalışıyor. Kendi pratiğime gelince, bunu mezuniyetimden hemen sonra başlattım. Tüm kariyerim boyunca bağımsız bir mimar ve tasarımcıydım.

VB: “Bir mimarın rolü hayal gücünü harekete geçirmektir.” dediniz. Kendi çalışmalarınızdan bir örnek verebilir misiniz? Hayal gücümüzü en başarılı şekilde harekete geçiren projeleriniz veya objeleriniz nelerdir?

MDL: En çok gurur duyduğum projelerden biri Gürcistan’ın Tiflis kentindeki Barış Köprüsü. Özellikle Ukrayna’daki mevcut savaş ve Rusya’yı çevreleyen ve artık gelecekleri konusunda giderek daha fazla endişe duyan tüm ülkeler nedeniyle. Bir köprü güzel bir semboldür. İki zıt tarafı, bir nehrin iki kıyısını bir araya getiren bir altyapıdır . Ayrıca iki farklı kültürü, iki farklı görüşü, iki farklı inancı vb. bir araya getirir. Bir köprü diyaloğun sembolüdür. Tartışmalara inanmıyorum ve öfkeyi ifade etmeye inanmıyorum. Öfkeli bir mimar saçmalıktır. Öfkenin olduğu yerde diyalog yoktur.

VB: Tasarımlarınıza hikayeler eşlik etmesini seviyorum. “Bir binaya anlamlı bir amaç kazandıran bir hikaye düşünemediğim sürece hiçbir şey tasarlayamam.” diye açıkladınız. Ve işte sizden bir alıntı daha: “Arkalarında hikaye olmadan yapılan şeyler en hüzünlü nesnelerdir. Var olma nedenleri yoktur.” Bu hikayeler nereden geliyor? Bunları nasıl buluyorsunuz?

MDL: Her şey iletişimle ilgilidir. Her şey bir şey iletmelidir—bir bardak, bir şişe, bir sandalye, bir bina veya bir şehir. Bir nesne iletişim kurmuyorsa var değildir ve dikkatimizi hak etmez. İletişim birçok şekilde yapılır, sadece şekil, malzeme veya renkle değil, aynı zamanda kelimeler ve hikayelerle de. Neden olmasın? Çalışmamı sunduğumda her zaman bir anlatı bulurum. Bunun nedeni, anlatının daha akılda kalıcı olma şansına sahip olmasıdır. Herhangi bir nesne için önemli bir rol akılda kalıcı olmaktır. Aksi takdirde, sizi duygusal olarak etkilemez. Buradaki meslektaşlarıma söylediğim şey bu—tasarımınızı veya fikrinizi kelimelerle açıklayamıyorsanız, onu yeniden düşünmeniz gerekir. Tek başına bir görüntü yeterli değildir.

VB: Dediğiniz gibi, “Tüm nesnelerin anlatacak hikayeleri vardır. İnsanların hikaye anlatma arzusu vardır.” Tasarım sürecinizden bahsedelim.

MDL: Anlamak gereken önemli şey, tasarım yönünün teknik bir yaklaşımla yönlendirilmemesi gerektiğidir. En önemli şey, hümanist bir yaklaşıma sahip olmaktır. Fikirler, gerçek hayatın ihtiyaçlarına dayanan sorulardan gelmelidir. Önemli olan, gerçeği yorumlamaktır. Elbette, beklenen çözümlerden kaçınmalı ve harika tesadüflerle karşılaşmayı ummalıyız. Bunun gerçekleşmesi için her türlü süreçten veya formülden kaçınmalıyız. Fikirler konuşmalara atılmalı ve tartışılmalıdır. Planlanmamış olan, planlanandan daha önemlidir, yalnızca bizi uyanık ve duyarlı hale getirdiği için bile. Sonra fikirlerimizin saçma mı yoksa parlak mı olduğuna karar vermeliyiz. Fikirlerimiz teknik sorunları çözmenin ötesine geçmelidir. Önemli olan, bu şeyleri takip etmektir – iyimser olmak, meraklı olmak ve cesur olmak. Daha önce kimsenin bulamadığı çözümleri aramamız gerekiyor. Tüm standart çözümler veya sözde yapay zeka tarafından üretilenler açıktır. Gelenekseldirler. Ancak geleneklerin ötesine geçmemiz gerekiyor. Heyecan verici ve akıllı çözümler arıyoruz. Bana heyecan verici olmayan bir çözüm gösterirseniz, cevabınız yanlıştır. Aradığımız bu değil.

VB: Ahşap heykellerinize hayranım. Ahşabı ne zaman ve nasıl keşfettiniz?

MDL: Bir süre önce ahşabın geleceğin malzemesi olduğunu fark ettim çünkü ahşap gerçekten doğal olarak yetişen ve değiştirilebilen tek malzeme. Ve üretmek için gerekli olan malzeme bu çünkü her orman sağlıklı ve CO2 emer. Genç ormanlar yaşlı olanlardan daha fazla karbon emer. Ahşap gerçekten de tüm ihtiyaçlarımızı karşılayabilir. Ne kadar çok ahşap kullanırsak gezegenimiz için o kadar iyi olur. Bazı insanlar çok fazla ağaç kestiğimizden korkuyor. Ancak hem mevcut ormanlarımızı korumamız hem de yenilerini dikmemiz gerekiyor. Ahşap doğru kullanıldığında yüzlerce yıl dayanabilir. Herkes ahşabı sever – dokusu, hissi ve kokusu. Bunlar benim kişisel olarak ahşapla çalışmaya başlamamın nedenleridir. Ayrıca ürettiğim heykellerin projelerimin ölçekli modellerini çağrıştırdığını fark ettim. Aslında, başlangıçta, bu heykeller üzerinde çalışmaya başladığımda, binalarım için kavramsal modeller üretmeye çalıştım.

Sonra bu heykelleri stüdyo projelerimden bağımsız olarak yapabileceğimi fark ettim. Her şey böyle başladı ve sonra yeni projeler için bu heykellerde ilham aramaya başladım. Biri diğerini itiyor ve tersi de geçerli. Bu parçaları yaratmak, tasarlamak ve icat etmek için bir testere kullanıyorum. Bir bakıma, profesyonel araştırmaya paralel olarak yaratıcı araştırma yapıyorum. Elbette, profesyonel taahhütlerimiz ve gerçek projelerimiz var. Ancak, bence, her mimarın profesyonel uygulamaya paralel olarak kişisel araştırma yapması gerekiyor. Kamusal mallar üretmek için yaratıcılığımızı kullanmalıyız. Yine de, mimarlar olarak, sanatçı olmadığımızı hatırlamalıyız. Bir sanatçı, işini kendi başına yargılayabilir. Ancak mimarların işi herkes tarafından yargılanır. Yaptığımız şey kendimiz için değil, toplum içindir.

VB: Röportajlarınızdan birinde şu soruyu sormuştunuz: “Yaratıcılık olgusunu, fikirlerin doğuşunu, yenilikçi enerjiyi üreten şey nedir? Kendi sorunuza nasıl cevap verirdiniz?

MDL: Yaratıcılığımız gerçeği yorumlama yeteneğimizde yatar. Çözüm kendi içimizde bulunmalıdır. Kişilik olmadan fikirler var olmaz. Yine de bu fikirler herkesi, tüm toplumu ilgilendiren fikirler olmalı, sadece beni kişisel olarak değil.

VB: Ve son olarak, “O benim en sevdiğim müşterim, sadık, azimli ve heyecan verici.” dediniz. Kendinizden mi bahsediyordunuz?

MDL: Elbette! [Gülüyor.]

Kaynak: https://www.stirworld.com/