SÖMÜRGE DÖNEMİ SONRASI KADIN MİMARLARIN ETKİSİ….

Tarihi Şekillendirme: Sömürge Sonrası Güney Asya’da Kadın Mimarların Etkisi

Editör: Ankitha Gattupalli

• Yirminci yüzyılın ortalarında, bir dizi Güney Asya ülkesi toplu olarak sömürgecilerin yönetiminden bir arınma yaşadı. Bunu takip eden dönem, yeni bir gelecek için bir fikir ve felsefe çağını ateşledi. Bu süre zarfında mimarlar, ülkelerin sömürge sonrası, bölünme sonrası ve emperyalizm sonrası kimliklerini tanımlayan modernist yapılar yaratmada çok önemliydi. Güney Asyalı mimarlar tasarımı, çoğu hayata geçirilmiş olan umutlu toplumsal vizyonların bir ifadesi olarak kullandılar. Ulus inşasındaki bu başarı ile, Güney Asya tarihlerini şekillendirmede kadın mimarlar için akreditasyon eksikliği yaşandı.

Kamalapur Tren İstasyonu, Bangladeş.

Pakistan, Hindistan, Bangladeş ve Sri Lanka önemli bir dönüm noktasını paylaşıyor – İngiliz Yönetiminden bağımsızlık kazanıyor. Her ülkenin nasıl ilerlediği benzersizdir ve her bölge için bağlamsallaştırılmıştır. Mimari ile ilgili olarak, bu ülkeler toplu olarak konut krizleri, miras binalarının restorasyonu ve kamu kurumlarına duyulan ihtiyaçla karşı karşıya kaldılar. Modern mimariyi sömürge döneminden kurtulmak için bir araç olarak kullanan bir dekolonizasyon dalgası Güney Asya’yı sardı.

Zamanda geriye bakıldığında, kadın mimarların ülkelerinin mimarlık tarihine katkılarının bir nevi silindiği görülüyor. Modernist Güney Asya mimarisinin arşivlerinin ve belgelerinin çoğu, Geffery Bawa, B. V. Doshi ve Fazlur Rahman Khan gibi erkek mimarların çalışmalarıyla övünür. Farklı geçmişlerden gelen bu kadın mimarların kariyerleri, bugün ülkelerini temsil eden modernist mimariyi şekillendirmeye dayanıyordu:

Pakistan: Yasmeen Lari

 Yasemin Lari.

Tasarıma insani yaklaşımıyla tanınan Pakistan’ın ilk kadın mimarı Yasmeen Lari, bölünme sonrası Pakistan’ın inşasında çok önemli bir rol oynadı. Hindistan ve Pakistan’ın 1947’deki bölünmesinin nüfus transferlerini ve mülteci kamplarını takiben, sanayileşme ve kentleşme tarafından büyütülen şiddetli konut krizleri yaşandı. Yasmeen’in en göze çarpan çalışması, düşük gelirli konutları ve sosyal fayda için çözümleri araştırıyor. Geniş tasarım yelpazesi, topluluk ve aidiyet, katılımcı tasarım, yerel tarih ve sömürge sonrası kültür temalarını araştırıyor.

Yasmeen’in tasarım süreci ve aktivizmi, sistemik yaklaşımını, mimarlık, insan hakları, sömürgecilik, toplumsal cinsiyet, iklim değişikliği ve yerel canlanmanın kesiştiği noktalarda yer alan çalışmalarını etkiler. Pakistan’a özgü geleneksel malzeme ve teknikleri kullanan sıfır karbonlu yapıları ile büyük beğeni topluyor. Mimarın pratiği, ülkesinin geleneksel mimarisini korumayı ve yeniden yorumlamayı amaçlayan tarihi belgeleme ve korumaya da uzanıyor.

 Anguri Bagh Konutları / Yasmeen Lari

Bangladesh: Marina Tabassum 

Bangladeş: Marina Tabassum

Marina Tabassum

Marina Tabassum’un kendi ülkesi Bangladeş’teki bağlamsallaştırılmış çalışması, dünyanın dört bir yanındaki mimarlara ilham veriyor. Yerel topluluklara karşı sorumluluğa dayanan Marina’nın binaları, ülkedeki düşük gelirli toplulukların yaşamlarını iyileştirmek için yerel malzemeler kullanıyor. Çalışmaları aynı zamanda doğal çevre ile uyum içinde inşa etmeye, ülkenin kaynaklarını tehdit eden çevresel zorluklarla mücadele etmeye odaklanıyor.

Bölünme sonrası Bangladeş, milyonlarca mültecinin baskısına ve endüstriyel gerilemeye maruz kaldı. Ülke, yüksek gelir eşitsizliğine ve uygun fiyatlı konutlara acil ihtiyaç duymaya devam ediyor. Kırsal yoksulluk, nehir erozyonu ve doğal afetlerden kaynaklanan mevcut bir kentsel göç eğilimi var. Bu koşullar arasında büyümek, Dakka merkezli mimarın tasarımlarını etkiledi. Mimarlığı sosyal bir sorumluluk olarak görerek, etki yaratmak için kültürel bir bağlamda derinden şımartılma ihtiyacını anlıyor.

 Bait Ur Rouf Camii / Marina Tabassum

Hindistan: Pravina Mehta

Pravina Mehta

Hindistan’daki sömürge yerleşimine karşı özgürlük hareketi, Hindistan’daki sosyo-politik-ekonomik değişim için önemli bir dönüm noktasını işaret ediyor. Bu değişimle birlikte, bağımsız bir Hindistan’ın yeniden dirilen kimliğini modern mimari aracılığıyla ifade etme arzusu geldi. Özgürlük mücadelesine eşit derecede dahil olan bir mimar, mimarlık eğitimini İngiliz Yönetimine karşı kitle hareketlerine katılmak için durduran Pravina Mehta’ydı. Pravina’nın ilgi alanları sanat ve politikadan tasarım ve şehir planlamasına kadar uzanıyordu.

Pravina, Hindistan’daki sosyal sınıflar arasındaki, özellikle konut sağlanmasındaki eşitsizliklerin çok iyi farkındaydı. Sosyal olarak kararlı bir şehir plancısı olarak, Hindistan’ın son derece çeşitli nüfusu için konut tesislerinde eşitlikçi değerleri ve sosyal adaleti teşvik etmek için motive edildi. Topluluklarda ortaya çıkan sosyal ve psikolojik sorunlara yakından dikkat etti ve içgörülerini çeşitli yaşam tarzları tasarlamak için kullandı. Pravina, tasarımları aracılığıyla, geleneksel sanat formlarından ilham alarak çağdaş mimarideki zengin Hint mirasını ifade etmeyi amaçlıyor.

 Navi Mumbai Kent Planı / Pravina Mehta

Sri Lanka: Minnette de Silva

 Minnette de Silva

Yirminci yüzyılın ortalarında, çoğu Güney Asya ülkesi gibi, Sri Lanka da İngiliz yönetiminden bağımsızlığını kazandıktan sonra yeniden doğdu. Önemli siyasi değişim ve idealize edilmiş bir ulus-devlet vizyonu, sömürgecilikten dekolonizasyona geçişi tetikledi. Sonuçta ortaya çıkan, mimaride ve yapılı çevrede açıkça görülen geleneksel kimliğin geri dönüşü ve yeniden üretimidir.

Ülke tarihindeki bu önemli aşamada, mimar Minnette de Silva’nın çalışması, küresel modern hareketle birlikte kültürel ve yerel özgünlüğü örnekledi. Sri Lankalı mimarın pratiği, modernist binalar yaratmak için hammaddelerin, yerel tekniklerin ve zanaat geleneklerinin bir karışımını içeriyordu. Çalışmaları, yoksul zanaatkarlar için bir geçim kaynağı sağlamayı amaçlıyordu. Minnette, çağdaş Sri Lanka mimarisinde iklim, toplum ve zanaatların etkisini kabul ederek, kendi ülkesinde Kritik Bölgeselciliğe öncülük etti.

Karunaratne Evi / Minnette de Silva

Kaynak: Arch Daily