Mülkiyeliler Birliği Binası Üzerine Bir Tartışma

Yıllardır Yüksel Caddesi’nde bulunan ve mimarların da uğrak yeri olan Mülkiyeliler Birliği Binasının yıkılıp yerine yeni bina yapılması kararı üzerine bir kısmı kamuoyuna yansıyan bilgilendirmeler ve tartışma metinleri  gündemde yer almaya başladı. Tartışmanın bir ucunda M.O Ankara Şube diğer ucunda Mülkiyeliler birliği…

Mimdap, yayınlanan ve kurumların görüşleri haline gelen belgelerden başlamak üzere mimarlık ortamına konuyu taşımayı düşünüyor. Belli bir duyarlılığın Ankara’daki mimarlar üzerinde olduğu, konunun az çok takip edildiği belli. Mimdap, ortaya çıkan açıklamalar üzerine tarafların görüşlerini yayınlarından ve Ankara Şubenin konuyla ilgili tutumunu da şube yönetim kurulu sekreter üyesi Ali Hakkan’dan sorarak kayıt altına alıp tartışmayı anlaşılır kılmaya çalışmaktadır.

Mimarlar Odası Ankara Şube: “Mülkiye’ti Bizimdir
5 Ocak’ta Ankara Şubede yapılan toplantıdan sonra 7 Ocak tarihli Mimarlar Odası Ankara Şubesi “Mülkiye’ti Bizimdir” açıklaması içinde özetle Mülkiye binası ile ilgili olarak binaları önemli kılan şeylerin onların yaşanmışlıkları olduğuna vurgu yapılarak yıkım kararına karşı bir tutum sergilenmiştir.

Ankara Şubenin 5 Ocak günü çeşitli kitle örgütü temsilcilerini de çağırdığı toplantıdan sonra yapmış olduğu “Mülkiye’ti Bizimdir” açıklamasında “Bu bir mülkiyet geliştirme sorunu değil, bir kent demokrasisi sorunudur. Kentlilere mal olmuş yapılı çevrelere ilişkin her tür düzenleme, kentsel belleğe yapılmış bir müdahaledir. Bu müdahaleler belleğin yok edilmesine yol açacak bir sürece girmişse Mimarlar Odası kentin kolektif belleğine ve sokağın anılarına sahip çıkacaktır.” denmektedir.

Bu açıklamada biraz da sert sayılacak bir üslupla, Mülkiyeliler Binasının yıkımının Ankara’nın yıkılan eski binalarından Kızılay Binası, Milka Pastanesi, Bulvar Palas, Havagazı Fabrikası, Körfez Lokantası, Yeni Sahne,… ye benzetilmesi ve buna karşı durulması fikri ön plana çıkarılmaktadır. Yine çözüm olarak da bu kent parçasının “yeniden yapılanmasının , tüm kentlilerin, sokak esnafının ve bu mekânın belleğini oluşturmuş tüm aktörlerin katılımıyla şekillenecek bir yeniden üretim süreci” ile olması gerektiğine işaret edilmektedir.

Mülkiyeliler Birliği: Mimarlar Odası projeden çekilmişti
Diğer taraftan Mülkiyeliler Birliği binasının yapımı konusunda Mimarlar Odası ile yapılan görüşmeler ve danışma kurullarında yapılan konuşmalara bakıldığında yapılacak yeni binanın yaklaşık %38 kullanımına karşılık %72 maliyetinin oda tarafından karşılanmasına, ancak bunun süresiz olması istemine karşı Mülkiyeliler Birliği’nin 20 yılla sınırlaması sonrası M.O Genel Merkezi’nin projeden çekilmesine uzanan bir süreci de kayıtlara geçmiş belgelerden anlıyoruz.

Mülkiyeliler Birliği tarafından yapılan açıklamada ise ortaklaşa başlatılan sürecin kesilmesinde, Mimarlar Odası Genel Merkezi mülkiyet devri yapılamadığı gerekçesiyle gerekli finansmanı sağlamamış olmasına ve görüşmelerin sona ermesine vurgu yapılıyor.

Mülkiyeliler üzerinde bir irade oluşturulmaya çalışılıyor
Ancak Mülkiyeliler Birliği açıklamasının ondan sonraki bölümü bir durum tespitini aşan belirlemeleri içeriyor. Mülkiyeliler açıklamalarını, ”Mimarlar Odası Ankara Şubesi’nin biz varsak proje doğrudur, biz yoksak değildir” ya da “dün dündür, bugün bugündür” şeklinde özetlenebilecek bir yaklaşım içerisine girerek binalarımıza ilişkin Mülkiyeliler Birliği’ni dışlayan bir girişime kalkışmasını etik dışı bulduğumuzu ifade etmek durumundayız.” diye sürdürüyor.

Mülkiyeliler Birliği, bina ile ilgili olarak çeşitli örgütlerin ortak bir toplantıya çağrılmasını ise Mülkiyeliler üzerinde bir irade tesisi olarak görüyor ve eleştiriyor. Bu düşüncelerini de,“Bu girişimin arkasında Mülkiye Topluluğunu bölünmüş, parçalanmış gösteren bir kampanyayı basın üzerinden yürütmekle yetinmeyen pek çok konuda ortak hareket ettiğimiz ve dayanışma içinde olduğumuz örgütlerin iradesini Mülkiyeliler Birliği’nin kurumsal işleyişi ve iradesinin önüne geçirmeye çalışan ve örgütler arasında çatışma çıkaran kimi üyelerimizin bulunması da ayrıca düşündürücüdür. “ biçimde ifade ediyor. Dolayısıyla Mülkiyeliler Birliği bina meselesini birincil olarak “kendi” sorunları olduğunu ve bunu kendi kurumları içinde çözeceklerini, kumrun dışında çözüm aranmasının Mülkiye geleneğine de aykırı” diye belirtiyorlar.

Mülkiyeliler Vakfı Binası Çağrılı Yarışması
Şu anda yapılan tartışmalar ile projenin elde edilme yöntemine uzanan bir dizi argüman gündemde yer almaktadır. Nitekim yaptığımız ve altta izleyeceğiniz görüşmede olduğu gibi M.O Ankara Şube sekreter üyesi A. Hakkan, projenin kendisinin ve müellifin değil elde edilme yönteminin tartışıldığını söylemiştir.

Mülkiyeliler Birliği Vakfı tarafından Mülkiye Sitesi Merkez Binası’nın yapılması amacıyla 2007 sonunda ve açılan 2008 Ocak ayında açıklanan çağrılı yarışmada Semra Uygur ve Özcan Uygur’dan oluşan ekip birinci olmuştu.

Birinci proje

İlhan Kural ve Ali Kural’dan oluşan ekip ise ikinci olmuştu. Katılımcılardan diğer üç proje ise Emre Arolat ekibi ile Tülin Hadi-Cem İlhan-Bünyamin Derman ekibi ve Ercan Çoban ekibine aitti.

İlhan Kural ve Ali Kural’ın projesi

Emre Arolat ekibinin projesi

Tülin Hadi-Cem İlhan-Bünyamin Derman ekibinin projesi

Yarışma Görselleri: Arkitera

Katılımcı proje-Mimarlar Odası, Mülkiyeliler Derneği arasındaki uzlaşmazlık

Mülkiyeliler Birliği Binası üzerine yapılan açıklamalar üzerine konunun muhataplarından bir olan Mimarlar Odası Ankara Şubesini arıyoruz ve konuya açıklık getirebilecek, tartışmaların içindeki isimlerden biri, Ankara Şube Yönetim Kurulu Üyesi Ali Hakkan ile görüşüyoruz.

Mimdap: Mülkiyeliler Vakfı Sitesine girildiğinde kolayca görülebileceği gibi “Mülkiyeliler Vakfı” diye başlıyor. Çok kısa bir metin zaten. “Mülkiyeliler Binası yenilenmesi sürecinde Mimarlar Odası’nın talebi üzerine ortak hareket etme kararı alınmıştır” diyor. Yürütülen çalışmalarda alan paylaşımları ve finansman yükümlülükleri konusunda da anlaşılmıştır dendikten sonra, “Ancak Mimarlar Odası genel merkezi mülkiyet devri yapılamadığı gerekçesiyle gerekli finansmanı sağlamamış ve görüşmeler sona ermiştir.” denmektedir. Buraya kadar bir yanlışlık var mı?

Ali Hakkan: Hayır, onlar zaten yazılı hale gelmiştir. Komisyon raporları var.

Mimdap: Sonra ekleri var bu yazının; Mimarlar Odası Ankara Şubesi Mülkiyeliler Birliği binalarının ortak yapım konusunda Mülkiyeliler Birliği Genel Başkanı Ali Çolak’ın 16/11/09 tarihindeki Danışma Kurulu’nda yaptığı konuşmanın bir metni var. İkinci bir ek koymuşlar; Mimarlar Odası Ankara Şubesi bina komisyon raporu. Bir de Habertürk gazetesinin konu ile ilgili bir haberini ilave etmişler. Devam ederken “Mimarlar Odası Ankara Şubesi’nin biz varsak proje doğrudur, biz yoksak değildir” ya da “dün dündür, bugün bugündür” şeklinde özetlenebilecek bir yaklaşım içerisine girerek binalarımıza ilişkin Mülkiyeliler Birliği’ni dışlayan bir girişime kalkışmasını etik dışı bulduğumuzu ifade etmek durumundayız.” diyorlar. Bütün bunlara siz nasıl bir açıklama getiriyorsunuz?

Ali Hakkan: İlk başta özetlediğiniz kısmı doğru, biz onlarla 3 sene önce o mekanın kullanımına yönelik bir çalışma yaptık birlikte.. Dediğiniz gibi o vakıf ile çalışıldı ve sonra şubemiz Genel Merkeze yazı gönderdi, sonuçta Genel Merkez karar veriyor. Ancak sürelerin kullanılması konusu için Genel Merkez “bana uygun değil” dedi. Çünkü yapılan şey bir mülkiyet tahakkuku olmuyor bizim açımızdan. Kiralama süreleri de az. Orada süreç bitti ama onun ötesinde tabi proje ile ilgili bir çalışma olmadı. Biz sadece orada süreci konuştuk kendileri ile. Burası nasıl kullanılmalı? Siz de biliyorsunuz ki çok önemli bir mekan orası; hem konumu itibari ile hem de sivil toplum kuruluşu olarak, hepimiz oraya gidiyoruz.

Mimdap: Peki Mimarlar Odası ile nasıl bir ilişki başlamıştı Mülkiyeliler Birliği arasında?

Ali Hakan: O zaman zaten bir danışmanları vardı onların; Yiğit Gülöksüz, hep katılıyordu toplantılara. Bu projenin elde edilme süreci tartışılmaya başlandı. 5 mimara verelim yapsın görüşü oluşmaya başladı, beş ünlü mimarlardan davetli yarışma biçiminde. Teklif alındı. Bu zaten olumlu bir süreç değildi; bu aslında Mimarlar Odasının görevidir, onun alanına girmeliydi. Burada bu projenin nasıl elde edileceğine dair bir çalışma yapmak gerekir, kentin tüm aktörlerini bu sürecin içine katmak gerekir, bu yapıların değeri üzerinden çalışmalar yapmak gerekir dedik. Zaten kopma noktası budur en son noktada. Ondan sonra geldiğimiz süreçte biz zaten ilişkimizi kopardık orada. Onlar da o davetli yarışmayı yaptılar.

Mimdap: Yarışma mı yaptılar?

Ali Hakkan: Davetli yarışma yaptılar. 5 kişiden teklif aldılar.

Mimdap: Kimlerdi davetli mimarlar?

Ali Hakkan: Semra Uygur-Özcan Uygur, Ali Kural, Emre Arolat, Ercan Çoban, Tülin Hadi-Cem Açıkkol-Bünyamin Derman vardı bildiğim kadarıyla.

Mimdap: Kazanan hangi mimarın projesi oldu?

Ali Hakkan: Semra Uygur-Özcan Uygur projesi. Proje elde ettiler böylece. Sonra o süreç yine öyle atıl kaldı.

Mimdap: Ankara Şube böyle bir proje elde edilme sürecine karşı çıktı ama Mülkiyeliler Birliği buna rağmen sınırlı davetli bir yarışma yaptı mı diyorsunuz?

Ali Hakkan: Zaten bizim ilişkimiz o noktada bitti. Çünkü, proje elde etme süreci için, siz de biliyorsunuz, bunun komitesi var, şartnamesi var; hazırlanacak. Kim hazırlayacak? Mimarlar Odası’nın görevidir diye düşündüğümüzü söyledik biz. Öyle gitmez. Şartnamenin zaten en kritik noktası orasıdır.

Mimdap: Mülkiyeliler Birliği açıklamasında görüyoruz ki, Mülkiyeliler Birliği Genel Başkanının Danışma Kurulu’ndaki konuşmalarında “Ankara Şubenin 20 yıllık kullanım talebini iletmesine rağmen Mimarlar Odası Genel Merkeziyle anlaşılamadığı ve Genel Merkezin Ankara şubenin teklifini kabul etmemesi üzerine görüşme kesildi.” biçiminde kayıtlara geçmiş konuşması var.

Ali Hakkan: Tek başına o değil; o da bir etken.

Mimdap: Siz (Ankara Şube olarak) yeni yapılacak binada bir kullanım yaratalım demişsiniz ama Mimarlar Odası Genel Merkezi o süreyi yetersiz bulmuş, şartlarına uymamış ve kabul etmemiş. Böylece başta oransal olarak anlaşılan %72 inşaatın finansmandan bu yüzden vazgeçilmiş izlenimi alıyoruz bu ifadelerden. Doğru mudur?

Ali Hakkan: O da bir etken. Birincisi zaten biliyorsunuz, tüzel kişilik olarak Genel Merkezden izin almak gerekiyor. O da var ama bu arada buradaki bu projeler nasıl elde edilecek, ne olacak, bunun değeri nasıl belirlenecek… bunlar konuşuldu, fonksiyon şemaları çalışıldı, mevcut durum üzerinden. Onlar var zaten raporda. İki tane kritik şey var: Birincisi proje elde etme süreci, ikincisi vakıf denetiminden kaynaklı. Yaşadığımız hukuki sorun 20 senelik değer üzerinden. Uygun görmedi genel merkez. İlişkimiz orada bitti. Ortada hiç proje yok daha bakın. Oraya gelmedi zaten. O beş kişilik gruptan elde edilen projeden sonra bir içmimarın hazırladığı (daha sonra babaları mimarmış, ona imza attırdılar) proje kondu ortaya.

  Uygulanacak olan Mülkiyeliler Binası Semra Uygur-Özcan Uygur projesinden çeşitli imajlar    Kaynak: Mülkiyeliler   Birliği web

Mimdap: Semra hanımın projesini mi söylüyorsunuz, Habertürk gazetesinde yayınlanan?

Ali Hakkan: Hayır, bu söylediğim ondan önce. Semra hanımın ki en yenisi. Bu son hali en son Semra hanıma, sanırım yarışmayı kazandığı için yaptırılmış, onu açıkladı başkan. Biz de katıldık o toplantıya. Bir müteahhitlik firmasıyla karşılıklı anlaşıyorlar, bir sözleşme imzalıyorlar, o çerçevede Semra hanımın daha önce proje yarışmasını da aldığı için sanıyorum müteahhit firma üzerinden bir anlaşma yapılıyor, Semra hanımdan bu projeyi elde ediyorlar. Durum böyle. En son geldiğimiz noktada en son dedik ki böyle bir proje var ama bunu da biraz kente işletmek lazım.

Mimdap: Bu süreçte mi tartışma yaşadınız?

Ali Hakkan: Çünkü kendileri bir toplantı yaptılar sivil toplum kuruluşlarıyla. Yazılı da değildi. Mesela ben katıldım toplantıya, ama gelen telefonla katıldım. Karşı karşıyayız, çok iyi kurumsal dostluklarımız da var. Oraya gittik bu süreci kendisi anlattı başkan. Ondan sonra ben dedim ki “arkadaşlar çok teknik değil anlatacaklarım, ben ekledim, projelerde niçin bu süreçte vardık da çekildik? Onun altını çizmek isterim. Proje nasıl elde edilmeye çalışıldı, onları anlattım.” Sonra sivil toplum kuruluşlarından arkadaşlar da. Evet, Mimarlar Odası bu konuda önemli. Ben zaten o kurumsallık ilişkilerinizin altını böyle kalın kalın çizmeye çalıştım. “Önemli kuruluşlar, sokağın, bu kentin nabzını tutan, özellikle bu bölgenin vs.” demiştim. Onlar da dediler ki “geç kalınmış bir süreç değil, Mimarlar Odası’nın dediklerini dikkate alın.” Toplantıdaki birkaç arkadaş bunu özellikle vurguladı. Birkaç arkadaş konuştu zaten, daha çok Ali Çolak beyle ben konuştum, iki kurumdan iki Ali olarak, karşılıklı gayet nezaketen. Ancak projeyi biz belediye verdik deyince “O zaman bizi niye çağırdınız? Zaten projeyi elde etmişsiniz. Katılımdan bahsediyorsunuz keşke daha önce çağırsaydınız” dedik.

Sonra biz sivil toplum ve kitle örgütlerine çağrı yaptık. Tüm herkese onlar dahil tabi.

Mimdap: Şu beş Ocak toplantısı mı?

Ali Hakkan: Evet, Bütün sivil toplum kuruluşlarından bu konuda duyarlı tüm kesimlere duyuru yaptık, kendileri de katıldılar. Ondan sonra o talihsiz şeyler çıktı ortaya; (gazetede yazan…) yönetim kurulu üyeleri ihaleye girmiş falan gibi. Böyle bir şey yok. Mimarlar Odasında hiç böyle bir şey olabilir mi? Şu an zaten onlarla ilgili çalışma devam ediyor.

Mimdap: Böyle bir iddia mı var şubeniz hakkında? Biz Mülkiyeliler Birliği açıklaması ve ortamda dönen konuşmalarda kayıtlı belge olarak bunu görmedik, duymadık.

Ali Hakkan: Gazete(Habertürk) haberinde var.

Mimdap: Ankara Şubesi Yönetim Kurulu Üyeleri ihaleye girmiş diye mi bir iddia var?

Ali Hakkan: O iddia zaten, bu açıklamayla ortamı çok gerdi kendisi. Biz tabi cevap verdik.

Mimdap: Bunu Mülkiyeliler Birliği mi söylüyor?

Ali Hakkan: Ali Çolak Bey, Mülkiyeliler Birlik başkanı söylüyor. Söyledi ve gitti zaten. Böyle bir şey yok. Hukuki olarak biz tabi ki bununla ilgili girişimlerde bulunduk, böyle bir şey varsa açıklayın diye. Bakalım onlara ne cevap verecekler. Öyle bir hukuki süreç yaşayabiliriz. Çünkü yenilir yutulur bir şey değil. Böyle bir şey olmadığını da biliyoruz, Mimarlar Odası’nın geleneğinde böyle bir şey yok. Olacak bir şey değil bu.

Mimdap: Mimarlar Odası’nın Mülkiyeliler binasına tam karşısında konumlandığı için duygusal bir ilişkisi ve orayı sıklıkla kullanım bağı olmanın dışında şu anda bir bağı kalmamış. Binanın yenilenmesi için başta aranızda olmasını istediğiniz bina yapım süreci, sizin %72 yi karşılayacağınız inşaat maliyetinin karşılığında 20 yıl kullanım ortağı olacağınız süreç kesilmiş. Anlaşamamışsınız. Süreç zaten bu bağlamda epey önceden kesilmiş olduğuna göre şu anda bu bina üzerine ne adına ne için bir şeyler yapıyorsunuz?

Ali Hakkan: Yeni bir şey yok; 2007’deki bir süreç o. Bu yeni bir şey değil. 2007’de başlamış.

Mimdap: Birkaç nedenden dolayı anlaşamamışsınız. Diyelim ki M.O Merkez Yönetim Kurulu kabul etmemiş 20 yıllık bir süreyi ve bu nedenlerle kesmişsiniz. Ondan sonra Mülkiyeliler, kendi binalarını yıkıp yeni bina yapmak istiyor. Buna şu anda ne adına karışıyor, sivil toplumu bu konu üzerine davet ediyorsunuz? Bunu bir kent duyarlılığı, binanın eskiden beri taşıdığı yakın tarihe tanıklık eden kullanım değeri ve Mimarlar Odası geleneği açısından mı yaklaşıyorsunuz?

Ali Bey: Tabi, evet. Orada söylenecek her şeyi söyledik. Projeler farklı farklıydı önce, içmimarı proje yapıldı ve çok kötüydü; herkes için kötüydü, tartışılmayacak kadar kötüydü. Böyle bir yapı için hiç yakışık almayan şekilde.
Yarışma projelerine gelince; yarışma projeleri önemlidir, onlarla ilgili bir şey söylemedik. Ama zaten bir kararsızlıkları vardı onların, genel kurula gittiler bu süreçte biliyorsunuz, genel kurullarında çok tartışma oldu, çok karşı çıkan oldu üyelerinden. En son geldiğimiz nokta da katılım gibi bir süreç yapacağız diye çağrı yapıp, artık projeler hazırlandı, biz burayı yıkıyoruz deyince biz dedik ki bunu tartışmaya açalım. Asıl onların yapması gereken şeyi biz tartışmaya açalım, oturup konuşalım bu aşamada diye çağrı yaptık herkese, kendileri dahil. Herkese çağrı yaptık.

Mimdap: Şöyle özetleyelim mi anlatımınızı; katılımcı nitelikle Mülkiyeliler Birliği ve Mimarlar Odası kurumları birlikte bina yapma niyetiyle başlayan süreci aslında belli bir noktadan sonra Mülkiyetler Birliği katılımcılıktan vazgeçip kendi yollarında, kendi proje elde etme yöntemleriyle ile değiştirdiler ve süreçten saptılar, asıl problem budur mu diyorsunuz?

Ali Hakkan: Tabi, zaten basında çıkıyor. “Ulusal projeler elde ettik” diyorlar. Basınla biz de konuşuyoruz çünkü, kenti biz de takip ediyoruz. Ben özellikle de sordum yazan arkadaşa, “kayıtlarını dinledim” tekrar aradı beni “ulusal proje ile yarışmayla elde ettik” diyor mesela ama öyle bir süreç yok.

Mimdap: Ulusal proje yarışması mı demek istiyorsunuz?

Ali Hakkan: Evet, öyle diyorlar. Haber içeriği de öyle. Ulusal proje ile elde ettik diyor. Ama öyle bir şey yok. En son geldikleri noktada anlaşma yapıyorlar müteahhit firma ile. Firma iyi bir referans olabilir yarışma sürecine da çalışmışlar. Birincilik ödülü almış. Onla anlaşmışlar bu projeyi Semra Hanım çizmiş.

Mimdap: Peki, şu andaki ortaya çıkan (Semra Uygur-Özcan Uygur) proje ile ilgili olarak projenin konumlanması, durumu, kullanışı, kentsel mekana kattığı çevresel değer… gibi sayabileceğimiz mimari kalitelere ilişkin mimari bazda bir eleştiriniz söz konusu mu?

Ali Hakkan: Hayır, biz zaten projeyi çok tartışmadık kendileriyle. Bu zaten geçen hafta gelişen bir olaydı. Projeyi hiç tartışmadık. Sadece sürecin katılımcı bir süreç olması önemliydi, tartışmaya açılmalıydı, bu konuyla baştan ilgilenmiş herkes açıkçası olmalıydı.
Bu binanın nasıl olması gerektiği konusunda fikirleri olanlar var, hele hele Mülkiyelilerin kendi muhalefetleri, kendi içlerinden çok tartışma varken, bu sürecin konuşulması gerekirdi.

Mimdap: Bu aşamada yaptığınız açıklamalar için teşekkür ederiz.

Ali Hakan: Ben de teşekkür ederim.

EKLER

Ek-1 Ankara Şube “Mülkiye’ti Bizimdir” açıklaması

Mülkiye’ti Bizimdir
Bir kenti kent yapan, binaları ve çevresini önemli kılan şey yaşanmışlıklardır. Bu yaşanmışlıklar taş taş üstüne koyarak, emekle, mücadeleyle oluşmuştur. Bu nedenledir ki bazı mekânların özel anlamları vardır. Bu anlamlar ve onları üreten tarihsellik, mekânların sahiplerini ve sahipliğini bambaşka bir düzleme taşır. Böylesi mekânların dönüşümü yahut düzenlenmesi söz konusu olduğunda, barındırdıkları yaşanmışlıkların, tarihselliklerin ve anlamların zaman içinde bir araya getirdiği bir kullanıcılar kesiti ortaya çıkar. Bu kesitin genişliği ise, yapılı çevreleri tekil bireylere ait “mallar” olmaktan çıkarıp, çokluklara “mal olmuş” hale getirir. Çokluklara mal olmuş mekânların geleceğine ise, sadece “mülk sahipleri” tarafından karar verilemez.

Yıkım kararları kentliyle paylaşılmadan, demokrasiden uzak yöntemlerle verilemez.
Kızılay Kent Merkezi’nde geçmişimizi ve yaşanmışlıklarımızı barındıran; hem anılarımızı hem kent mekânını paylaşmamıza vesile olmuş olan yapılar birer birer ranta teslim oluyor, yıkılıyor ve yerlerini yeni, ”modern”, pahalı yapılara bırakıyor. Kızılay Binası, Milka Pastanesi, Bulvar Palas, Havagazı Fabrikası, Körfez Lokantası, Yeni Sahne birer birer hayatımızdan alınmıştı. Bugün yine bir yok olma süreciyle karşı karşıyayız: Mülkiyeliler Birliği yıkılıyor. Yerine yeni bir yapı planlanıyor. Ve yakın geçmişte yaşadığımız yok olma süreçlerine benzer biçimde, bu kez de yıkım kararları kentliyle paylaşılmadan, demokrasiden uzak yöntemlerle üretiliyor.
Mimarlar Odası kentin belleğine dün olduğu gibi bugün de sahip çıkacaktır.

Üyeleriyle ve kurumsal varlığıyla Yüksel Yaya Bölgesi’nde yaşayan ve bu alanda yaşanan tüm süreçlerin içinde var olan Mimarlar Odası, Yüksel Yaya Bölgesi’nin, kamusal alanları çoğaltılmış ve kültürel yaşantısı zenginleştirilmiş bir mekân olarak yeniden düzenlenmesine dün olduğu gibi bugün de karşı değildir. Ancak bu düzenleme asla ve asla yaşanmışlıklar göz ardı edilerek, anılar, simge özellikler ihmal edilerek ve mekânların tarihsellikleri yok edilerek gerçekleştirilemez. Bu bir mülkiyet geliştirme sorunu değil, bir kent demokrasisi sorunudur. Kentlilere mal olmuş yapılı çevrelere ilişkin her tür düzenleme, kentsel belleğe yapılmış bir müdaheledir. Bu müdahaleler belleğin yok edilmesine yol açacak bir sürece girmişse Mimarlar Odası kentin kolektif belleğine ve sokağın anılarına sahip çıkacaktır.

Mülkiyeliler Birliği’nin yeniden yapılanmasına evet – tıpkı Ulucanlar’da olduğu gibi.

Yüksel Caddesi ile Konur Sokak’ın kesiştiği köşe, yakın tarihimizin ürettiği toplumsal muhalefetin kentte biriktirdiği anlamların hem sahnesi hem de sembolüdür. Bu yüzden de bu kent parçasının “yeniden yapılanması”, tüm kentlilerin, sokak esnafının ve bu mekânın belleğini oluşturmuş tüm aktörlerin katılımıyla şekillenecek bir yeniden üretim süreci olmalıdır; tıpkı Ulucanlar Cezaevi’nin yeniden yapılanma sürecinde olduğu gibi.

Mimarlar Odası ve Mülkiyeliler Birliği yapıları önemlidir.

Yapılı çevrenin dönüşümüne daima bu perspektifle yaklaşmış bulunan Mimarlar Odası Ankara Şubesi, Yüksel Yaya Bölgesi’nin kalbi konumunda bulunan Mülkiyeliler Birliği yapılarının ve çevresinin yeniden düzenlenmesi 3 yıl önce gündeme geldiğinde, yine aynı bakış açısı ile sürece dâhil olmuştur. Bölgenin, gerek yaşayan bir kent parçası, gerekse toplumsal muhalefetin barınabildiği ve kendini yeniden üretebildiği bir kamusal niş olarak var olabilmesinin önemli iki kurumsal dayanağı Mimarlar Odası ve Mülkiyeliler Birliği olmuştur. Kentsel toplumsal yaşantının gündelik kültürüyle politik boyutunun çakıştığı, bu anlamda da kamusal mekân olma vasfını hakkıyla taşıyan bu alan, bizim için önemli ve özel bir gündem maddesidir. Böyle olmaya da devam edecektir.

Katılımcı ve şeffaf olmayan süreçlerin parçası değiliz.

Mimarlar Odası ve Mülkiyeliler Birliği, bu kentsel alanın kamusal yaşantısını besleyecek ve zenginleştirecek bir çaba doğrultusunda Mülkiyeliler Birliği alanının yeniden dönüşümünü önemsemiş, böylesi bir dönüşüm projesinin hem üretim hem de uygulama süreçlerinde demokratik bir yapılanma ve kent demokrasisi süreci tanımlamıştır. Bu tanımlar içerisinde hiçbir zaman var olan belleğin yok edilmesi ve yıkılması olmamıştır. Gelişen süreçte katılımcı bir modelin yaşama geçirilememesi ve şeffaflıktan uzak bir yönelimin ortaya çıkması ile birlikte, Mimarlar Odası uyarılarını yaparak süreçten çekilmiştir.

Mimarlar Odası kentlilerin katılımının sağlanacağı her türlü demokratik sürece katkı vermeye hazırdır.

Bugün gelinen noktada TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi, geçmişte durduğu noktadır. Yüksel Yaya Bölgesi’nin kamusal niteliğinin artırılması, bu alandaki kültürel yaşantının beslenmesi ve zenginleştirilmesi, kolektif belleğin taşıyıcısı olan yapıların korunarak dönüşümünün sağlanması mümkündür. Mimarlar Odası, bu duyarlıklarla ve kentlilerin katılımının sağlanacağı şeffaf ve katılımcı bir süreçle örgütlenecek dönüşüm süreçlerine her türlü katkıyı vermeye hazırdır. Buna karşılık, Mimarlar Odası, bu güne kadar olduğu gibi, katılımı yadsıyan, şeffaflıktan uzak biçimde cereyan eden ve kentsel yaşantıyı rant kaygılarına kurban eden her türlü proje ve dönüşüm sürecine karşı, kent belleğini ve onu var eden yapılı çevreyi korumak için var gücüyle mücadele edecektir.

Mülkiyeliler Birliği yapılarının dönüşümü, ne yapı üretimi anlamında, ne de gayrimenkul yatırımı anlamında teknik bir süreç değildir. Mülkiyeti de –tıpkı Mimarlar Odası binası için söz konusu olduğu gibi– sadece tapu belgesiyle sınırlı değildir. Yüksel Yaya Bölgesi’nin de, Mülkiye yapılarının da Mülkiye’ti kentlinindir, bizimdir.

Mimarlar Odası Ankara Şubesi Yönetim Kurulu

Ek-2

Mimarlar Odası Ankara Şubesi ile Mülkiyeliler Birliği binalarının ortak yapımı konusunda Genel Başkan Ali Çolak’ın 06.11.2007 tarihindeki Danışma Kurulu’nda yaptığı konuşma

Danışma Kurulunu toplantıya çağırdığımız dönemde Mimarlar Odasının bir teklifi oldu. Bizim bu çalışmalarımızı duyan Mimarlar Odası, bu çalışmayı birlikte yürütmeyi önerdi. Bunun karşılığında, finansmanın ağırlıklı bir bölümünü kendilerinin karşılayabileceğini ifade etti. Biz de bunu Danışma Kuruluyla paylaştık ve Danışma Kurulu, Mimarlar Odasıyla görüşmeleri sürdürmek üzere bir komisyon oluşturdu.
Komisyon, Mimarlar Odasıyla görüşmeleri yürüttü. Yaklaşık 2.5 ay süren bir görüşmeler dizisi oldu.

Burada, Mimarlar Odasına Danışma Kurulunda kararlaştırdığımız bazı hassasiyetleri ve daha sonra Vakıf Birlik ortak toplantılarında kararlaştırdığımız bazı hassasiyetleri ilettik. Üç temel hassasiyetimizden bahsettik. Bir tanesi, bu binanın bizler açısından özel bir önemi olduğu, dolayısıyla, bu binaya ilişkin herhangi bir yer taleplerinin olmaması gerektiğini ifade ettik. Bir yer talepleri, yer paylaşımı söz konusu olacaksa, otel olarak şu anda kullandığımız bölümde olabileceğini ifade ettik.

İkinci hassasiyetimiz, bahçenin özellikle korunmasıydı. Bu hassasiyetimizi ilettik.

Üçüncü hassasiyetimiz, Mülkiyeliler Birliği kimliğinin Mimarlar Odası kimliğinin gölgesinde kalacak, ya da o Mimarlar Odasının bunu dengeleyeceği bir görünümün de ortaya çıkmamasıydı. Dolayısıyla, alan kullanımlarının da buna göre hesaplanması gerektiğiydi.

Bu hassasiyetlerimizi paylaştıklarını ifade ettiler. Yapılan görüşmelerde epey ilerleme kaydedildi. Üç buçuk trilyonluk bir proje olacağı öngörüldü o çalışmalarda.

Onun üzerine, karşılıklı olarak bir ihtiyaç programı çıkartıldı bu çerçevede. Yaklaşık Mimarlar Odasının ihtiyaç programı çerçevesinde, istediği alanda yüzde 32’sine tekabül ediyordu. Bize kalacak alanlar da yüzde 68’ine tekabül ediyordu. Bunun karşılığında, Mimarlar Odası projenin yüzde 72’sini finanse edebileceğini ifade etti.

Bunun karşılığında bizim onlara verebileceğimiz şey şuydu: Tabii bu Vakfa ait binalar olduğu için, herhangi bir mülkiyet devri söz konusu olmayacaktı. Vakıf senedinde gene belirtildiği üzere 20 yılı aşmamak üzere, peşin kira bedeli karşılığında kullanım hakkının devredilebileceğine ilişkin hüküm var, bu çerçevede bir işlem yapılabileceğini söyledik. Bu sürenin uzatılması konusunda talepleri oldu. Ancak, 20 yıl dolduktan sonra uzatılmasının söz konusu olduğunu söyledik, ama bir karşılıklı iyi niyet protokolü imzalanabileceğini, bunun ortak bir komiteyle yeni bir rayiç bedel saptanarak, o günkü koşullarda yeniden süre uzatımına gidilebileceğini ifade ettik. Ancak, Mimarlar Odasıyla yaptığımız bu görüşmeler, Ağustos ayında Mimarlar Odası Ankara Şubesinin, Genel Merkeze yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine ortadan kalktı. Mimarlar Odasıyla yaptığımız görüşmeler sona erdi.

mulkiye.org.tr

Ek-3

Mülkiyeliler Birliği sitesinde konuyla ilgili 7 Ocak 2010 tarihli açıklama

Bilindiği gibi Mülkiyeliler Birliği Vakfı binalarının yenilenmesi sürecinde Mimarlar Odası’nın talebi üzerine ortak hareket etme kararı alınmıştı. Yürütülen çalışmalarda alan paylaşımları ve finansman yükümlülükleri konusunda anlaşılmış, ancak Mimarlar Odası Genel Merkezi mülkiyet devri yapılamadığı gerekçesiyle gerekli finansmanı sağlamamış ve görüşmeler sona ermişti.

Mimarlar Odası Ankara Şubesi’nin biz varsak proje doğrudur, biz yoksak değildir” ya da “dün dündür, bugün bugündür” şeklinde özetlenebilecek bir yaklaşım içerisine girerek binalarımıza ilişkin Mülkiyeliler Birliği’ni dışlayan bir girişime kalkışmasını etik dışı bulduğumuzu ifade etmek durumundayız. Bu girişimin arkasında Mülkiye Topluluğunu bölünmüş, parçalanmış gösteren bir kampanyayı basın üzerinden yürütmekle yetinmeyen pek çok konuda ortak hareket ettiğimiz ve dayanışma içinde olduğumuz örgütlerin iradesini Mülkiyeliler Birliği’nin kurumsal işleyişi ve iradesinin önüne geçirmeye çalışan ve örgütler arasında çatışma çıkaran kimi üyelerimizin bulunması da ayrıca düşündürücüdür.

Mülkiyeliler Birliği’nin her türlü sorununun çözümü Mülkiyeliler Birliği içerisindedir. Bu çözümün kurum dışında aranması ancak Mülkiye geleneğinden bihaber olmakla açıklanabilir.

Mimarlar Odası Ankara Şubesi ile Mülkiyeliler Birliği binalarının ortak yapımı konusunda Genel Başkan Ali Çolak’ın 06.11.2007 tarihindeki Danışma Kurulu’nda yaptığı konuşmanın metni ile Mimarlar Odası Ankara Şubesi Bina Komisyonu Raporu ve Habertürk Gazetesinin konuyla ilgili haberini üyelerimizin bilgisine sunarız.

mulkiye.org.tr

Ayrıntılar için tıklayınız.

Ek-4

28 Aralık 2009 Radikal, Anılarımıza Kazma Vuruluyor

Mülkiyeliler Birliği binası ‘yeniden yapılandırma’ gerekçesiyle bugün yıkılacak. Kimi Mülkiyeliler tepkili: ‘Ankara’nın devrimci tarihi yok edilecek’.

Yıllarca sadece Mülkiyelilerin değil sanatçı, aydın, akademisyen ve gazetecilerin masalarında memleket meselelerini konuştuğu, anılarını paylaştığı Ankara’nın simge yerlerinden Mülkiyeliler Birliği Vakfı’nın hizmet ve sosyal tesis olarak kullanılan binasına bugün kazma vuruluyor. Bazı Mülkiyeliler “Onca anımız, hikayemiz ve yaslandığımız koca bir tarih bir anda kaybolacak” diyerek yıkıma tepki gösterirken, dernek yönetimi ise binanın yeniden yapılandırılması projesinin 1971 yılına ait olduğunu ancak 1980 darbesi nedeniyle yaşama geçirilemediğini savundu.

Mülkiyeliler Birliği Vakfı’nca hizmet binası ve sosyal tesis olarak kullanılan Kızılay’daki Mülkiyeliler Birliği binasının yıkımına bugün başlanıyor. Binanın Mülkiyeliler Birliği Derneği ve Vakfı Yönetim Kurullarınca yenilenmek amacıyla yıkılmasına karar verilmişti. Ancak Ankaralılar binaların ‘iş merkezi yapılacağı’nı belirterek duruma tepki göstermişti. Mülkiyelilerin bir kısmı yönetimin binanın yıkılıp yeniden inşa edilmesi işini ‘yap-işlet-devret’ işlemiyle bir şirkete devretmesine tepki göstererek, binanın tadilattan geçirilerek uzun yıllar boyunca hizmet vermeye devam edebileceği uyarısında bulundu.

Anılarımız yok edilecek
Anarşi Kollektifi adına yapılan açıklamada, “Yıllarla biriktirdiğimiz onca anımız, hikayemiz ve yaslandığımız koca bir tarih bir anda kaybolacak. Ankara’nın devrimci demokrat tarihi de bütün yaşananlarla birlikte yok edilecek. Ve yerine kimse için hiç bir anlam ifade etmeyen beton, cam, demirden ibaret bir yapı gelecek. Bu bir zihniyete işaret ediyor, neoliberal zamanın ruhu bu olsa gerek” denildi.

Darbe olmasaydı..
Bu iddialara Birlik ve Vakıf Yönetim Kurulları ise şu yanıtı verdi: “Mülkiyeliler Birliği Sosyal Tesislerinin yeniden yapılandırılması bugün ortaya çıkan bir durum değil. 1972’de Mülkiyeliler Birliği Vakfı’nın kurulmasıyla başlayan ve son üç yıldır da yeniden canlandırılarak yürütülen bir süreçtir. Binaların yeniden yapılandırılmasının iradesi 1971’de ortaya çıktı. Binaları satın alan ve Mülkiye Topluluğunun kullanıma sunan Ayhan Açıkalın başkanlığındaki Mülkiyeliler Birliği Yönetimi yeniden yapılandırmayla ilgili, 1978 yılında Vedat Dalokay’a bir proje hazırlattı. Bu proje, bütün hazırlıkları tamamlanmış olmasına rağmen 12 Eylül nedeniyle hayata geçirilemedi. Yeniden yapılandırma sürecini tüm yetkili kurulların katılımı ve iradesiyle devam ettireceğini ifade eden mevcut Mülkiyeliler Birliği Yönetim Kurulları, Genel Kurul iradesiyle yeniden yetkilendirilmiştir. Mülkiyeliler Birliği yetkili tüm kurulları ile bu süreci devam ettirmiş ve belirli bir olgunluğa getirmiştir.”

Değeri oranında artacak
Vakfın verdiği bilgiye göre, binanın yenilenmesiyle değeri de yüzde 60 oranında artacak. İnşaat Mühendisleri Odası’ndan alınan rapora göre, bugünkü değeri 8 milyon 380 bin TL olan binanın değeri 13 milyon 852 bin TL olacak. Yenileme çalışmalarıyla Mülkiyeliler Birliği üyelerinin kullandığı mevcut kullanımda yaklaşık 180 metrekare olan sosyal alanlar da 1080 metrekareye çıkarılacak.

mimdap