Southbank Centre, 1963 ve 1968 yılları arasında inşa edilmiş ve İngiliz Brütalizminin temsili bir örneği olarak kabul edilen Londra’daki bir kültür kompleksidir . Günümüzde, bu mekân görsel sanatlar, tiyatro, dans, klasik ve çağdaş müzik, edebiyat, şiir ve tartışma gibi çok çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır. Bina, mimar Norman Engleback liderliğindeki Londra İl Konseyi Mimarlar Dairesi’nden bir ekip tarafından tasarlanmıştır.
Ekim 1967’deki açılışından sonra, mühendislerin yeni binalar anketinde Kraliçe Elizabeth Salonu’nu “en çirkin” olarak seçmesi ve Daily Mail’in onu “Britanya’nın en çirkin binası” olarak adlandırmasıyla modern mimarinin tartışmalı bir örneği haline geldi. 59 yıl sonra, 10 Şubat 2026’da, modern mimari miras olarak korunması için 35 yıllık bir kampanyanın ardından , kompleks İngiliz hükümetinin Kültür, Medya ve Spor Bakanlığı (DCMS) tarafından II. Derece koruma statüsüne layık görüldü .
İngiltere Ulusal Miras Listesi, ülkenin yasa ile korunan en önemli tarihi binalarının ve alanlarının resmi kaydıdır. Binaları, tescilli anıtları, parkları ve bahçeleri, savaş alanlarını ve gemi enkazlarını içerir; bunların çoğu halka açık değildir. Tescilli binalar üç kategoriye ayrılır: Olağanüstü öneme sahip binalar için I. Derece (tescilli binaların yaklaşık %2,5’i); özel öneme sahip binalar için II* Derece (yaklaşık %5,8); ve özel öneme sahip binalar için II. Derece (yaklaşık %91,7). Southbank Centre , Hayward Galerisi, Purcell Odası, Kraliçe Elizabeth Salonu, kaykay parkının altındaki alan ve karmaşık teraslı yürüyüş yolları ve merdivenleri kapsayan II. Derece statüsüne sahiptir.
Yirminci Yüzyıl Topluluğu ve Tarihi İngiltere (eski adıyla İngiliz Mirası), 1991’den bu yana altı ayrı vesileyle Southbank Centre’ın tescil edilmesini tavsiye etti , ancak bu öneriler bu yıla kadar ardı ardına gelen Devlet Bakanları tarafından sürekli olarak reddedildi. Brutalist karakterinin ötesinde, korunması için en önemli argüman, Londra’nın South Bank bölgesindeki bağlamıdır; bu bölge, 1988’de I. Derece olarak tescil edilen Royal Festival Hall da dahil olmak üzere, Thames Nehri boyunca uzanan savaş sonrası binalar, köprüler ve kamusal sanat eserlerinden oluşan bir topluluktur . Bu yapılar birlikte, Southbank Centre’ın daha önce hariç tutulduğu bir kültür bölgesini oluşturmaktadır; bu nedenle yeni tescil, yalnızca tek bir binayı değil, daha geniş bir kentsel ortamı da koruma kararıdır.
Kompleks, devam eden koruma çalışmaları kapsamında daha önce hedefli yenilemelerden geçmiştir. 2012 yılında, Yirminci Yüzyıl Topluluğu, Southbank Centre’ı tehlike altındaki miras alanları listesi olan Dünya Anıtlar Fonu İzleme Listesi’ne aday göstermiştir. 2018 yılında, Feilden Clegg Bradley Stüdyoları, 2013 yılında kompleks için yapılan ancak uygulanmayan bir önceki yenileme önerisinin ardından Londra’daki Hayward Galerisi’nin yeniden tasarımını tamamlamıştır . Daha önceki tartışmaların çoğu , nihayetinde 2018’de yenilenen Undercroft olarak bilinen popüler kaykay parkı etrafında yoğunlaşmıştı . BBC’ye göre , DCMS kararı, Southbank Centre’da yapılacak gelecekteki herhangi bir değişikliğin artık resmi miras denetimine tabi olacağı anlamına geliyor ve bu da yapının düzenini, iç mekanlarını ve kendine özgü beton mimarisini korumaya yardımcı oluyor.
Savaş kazanıldı ve Brutalizm nihayet olgunluğa erişti. Bu, sözde “beton canavarları” alaya alanlara karşı kazanılmış bir zaferdir ve Britanya’nın öncülük ettiği bir tarzın olgun bir şekilde kabul edildiğini göstermektedir. ― Catherine Croft, Yirminci Yüzyıl Topluluğu Direktörü
Southbank Centre özel mülkiyete ait değildir; bir Yönetim Kurulu ve Mütevelli Heyeti tarafından denetlenen kayıtlı bir hayır kurumu olarak faaliyet göstermekte ve İngiltere Sanat Konseyi’nden fon almaktadır. Kurum ayrıca 75. yıldönümü programının bir parçası olarak altyapı iyileştirmeleri için hükümetten 30 milyon sterlin destek talep etmiştir . The Guardian’ın bildirdiğine göre , bu tescil, Oscar ödüllü “The Brutalist” filmi gibi kültürel referanslar da dahil olmak üzere, Brütalist mimariye olan ilginin yeniden canlanmasıyla aynı zamana denk gelmektedir. Savaş sonrası mirasla ilgili benzer tartışmalar, Londra’daki Barbican Centre için onaylanan yenileme planında , Gana’da daha önce terk edilmiş bir Brütalist yapı içinde açılan Limbo Müzesi’nde veya Boston Belediye Binası’nın yeniden canlandırılmasında ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Dallas Belediye Binası’nı korumaya yönelik devam eden sivil kampanyalarda görülebilir .
Kaynak: Arch Daily
