Florida’da Frank Lloyd Wright restorasyonu

Florida’nın ayrıksı pek çok özelliğinin yanında, büyük ihtimalle farkında olmadığınız bir şey daha var: Burası, ünlü mimar Frank Lloyd Wright tarafından tasarlanan binalarla dolu bir alan. Ancak geçen zamanın, Florida Southern College’daki 12 Wright binasına karşı pek de nazik davrandığı söylenemez.

Bu gerçek üzerine, Lakeland’daki kampusta 1930 ve 50 yılları arasındaki 20 yıllık süreçte Wright tarafından tasarlanan ve inşa edilen binaların restorasyonuna başlandı.

Wright, Florida Southern’nde çalışmaya başlamadan önce de, burası son derece güzeldi aslında. Tampa’nın 50 kilometre doğusunda bulunan Metodist koleji, pitoresk bir göle bakan harika bir yapıydı.

Ancak önemli bir artısı da, vizyon sahibi bir başkana sahip olmasıydı. 1938 yılında, Dr. Ludd Spivey, Amerika’nın en önemli mimarına bir mektup yolladı. “Florida’daki büyük öğrenim mabedinin planları için bir konferans düzenlemek istiyoruz.” diyordu.

Wright bu işe girmeyi severek kabul etti ve bir masterplan çizdi. Ortadaki şık bir havuzun çevresine dizili, birbirine yürüme yollarıyla bağlanmış, 18 binadan oluşan bir kompleks tasarladı.

1950 yılında, onur ödülü almak üzere bu kampusa geldiğinde, Wright, Florida Southern’in yeni tür Amerikan “organik” mimarîsini simgelediğini söyledi. Ona göre bu binalar “ruhsal diyarlara atılan yeşil bir çizgiydi. Kendine karşı tamamen samimiydi. Birlikte olmak konusunda ısrarcıydı. Bu yönden insana has bir davranış çiziyordu.”

Su kubbesi

Bugün, Florida Southern’in karşısında portakal rengi ağaçlar yükselmeye devam ediyor. Ayrıca, bu güzel manzara bir kere daha inşaat sesleriyle bozuluyor.

Tarihî binaları restore etmek konusunda uzman olan mimar jeff Baker, Florida Southern’deki Wright binalarının restorasyonu için bir plan hazırlıyor. Bu plana, Wright’ın vizyonunu tam olarak yansıtamamış olan birimler de eklenmiş durumda.

Örneğin, işçiler Wright’ın “su kubbesi” diye adlandırdığı dev bir havuzu onarıyor. 1948 yılında tamamlanan havuz, 50 metre çapında düzgün bir çember. Çevresinde, havaya tazyikli su sıkarak gerçekten de bir su kubbesi görüntüsü veren özel hortum başları bulunuyor.

Su basıncının eksik olması nedeniyle, Wright’ın arzuladığı kubbe etkisi gerçekte tasarlandığı gibi olmamıştı. Şimdiyse, havuzun restore edilmesi ve yeni pompaların eklenmesiyle, havuzun Wright’ın hayal ettiği gibi çalışacağı söyleniyor.

Baker, “Bu, dünyanın en büyük su kubbesi ve bittiğinde akılları baştan alacak” diye konuşuyor.

Dökülen tarih

Su kubbesinin hemen bitişiğinde, Wright’ın “seminer” adını taktığı binaları bulunuyor. Yapımı 1941 yılında tamamlanan bu binalar, tıpkı buradaki bazı diğer Wright tasarımları gibi, Florida Southern öğrencileri tarafından inşa edilmişti. Pek çoğu, okul harçlarının ödenmesi karşılığıyla çalışmıştı.

“Bu düzensiz olabilen çalışma ve Wright’ın muazzam olsa da pratik olmayan tasarımı nedeniyle, bina iyi bir şekilde yaşlanmadı” diyor Baker. Seminer binasının pek çok kolonu, bugün dökülüyor.

Baker şöyle konuşuyor: “Hatta kimi noktalarda tamamen yok olduklarını da söyleyebiliriz.”

Wright’ın Florida Southern’deki bu eşsiz binalarının dökülmeye başlaması, Dünya Anıt Fonu’nun da dikkatini çekmiş. Dünyadaki önemli mimarî ve kültürel alanların durumunu rapor eden kurum, Wright’ın binalarını Tehlike Altındaki 100 Eser arasında göstermişti.

Gezinti

Florida Southern’in restorasyonu için Florida eyaleti ve Getty Derneği ödenek vermiş durumda. Bu sayede, kampusun 3 kilometre uzunluğundaki yürüme yollarının restorasyonu tamamlandı.

Baker’e göre, binaların yapısı, en az kendileri kadar muhteşem.

“Frank Lloyd Wright, bu kampusu tasarlarken, buranın ezkaza bina formuna dönüşmüş bir seri gezinti alanı gibi görünmesini istemişti.” diyor Baker.

Sonuçta, Wright’ın öldüğü 1959 senesine kadar 12 bina inşa edilmişti. Daha önce hiç ele alınmamış olan 6 binanın çizimleri de bulunuyor.

Baker’a göre, Florida Southern, en önemli mimarlık alanlarından bir tanesi. “Frank Lloyd Wright dünyaya belki 500 yılda bir gelebilecek bir dahiydi” diyor.

Üniversite yetkilileri Wright’ın mirasının restorasyonunun 10 yıldan fazla sürebileceğini belirtiyor. Restorasyonu neredeyse tamamlanmış olan Wright’ın su kubbesinin açılışıysa önümüzdeki günlerde gerçekleşecek.

Kaynak: NPR
Çeviri: mimdap