Büyükdere Caddesi ve Mimarlık

Dün Beykent Üniversitesi Taksim Kampüsünde, “Büyükdere Caddesi ve Mimarlık” isimli panel düzenlendi. Panele, Prof. Dr. Necati İnceoğlu başkanlık ederken, Doğan Tekeli ve Yaşar Marulyalı da konuşmacı olarak katıldı.

Panelde, bölgedeki binaların dış cephelerinden, mimarî özelliklerine, kent siluetine etkilerinden, toplumsal yapıya etkilerine kadar pek çok konuya değinildi. Panele dinleyici olarak katılan öğrenciler de yaptıkları yorumlar ve sordukları sorularla, konunun daha derinlemesine anlaşılması için yardımcı oldular.

Büyükdere Caddesindeki binaların mimarî özellikleri

Öncelikle, bu cadde üzerindeki yapıların, genelde son dönem teknolojisini kullandıklarına dair yorumlar yapılırken, bir yandan da bazı binaların, hiç de günümüze uymayan, yapımında teknolojinin olanaklarından yeterli derecede yararlanmamış ve estetikten yoksun olduğuna değinildi. Bu tip bir anlayışın, özellikle gökdelenlerden oluşan bir bölgede engellenmesi gerektiği vurgulanırken, birbirine benzer, camlı dış cephelerin de hem mimarlar, hem de bina sahipleri açısından değerlendirmesi yapıldı. Bu tip cephe kaplamalarının, kimi zaman, üretici firmanın kendi teklifiyle gerçekleştirildiği, kimi zaman da, proje müelliflerinin yeterli parayı alamadıkları için yarım bıraktıkları binalar için yapıldığının altı çizildi.

Binaların içerisinde bulunduğu bağlam

Paneldeki ilgi çekici konulardan bir diğeri ise, mimarlıktaki bağlam tartışmasıydı. Bir binanın “iyi bir tasarım” olabilmesi için, çevresel bağlamına uygun olması gerektiği, bu yüzden de Sultanahmet’e değil de Büyükdere Caddesi’ne gökdelen yapıldığı belirtildi. Yine de, günümüzde, binanın kendi bağlamını yarattığına dair inancın güçlü olduğu, özellikle ‘star mimarlar’ olarak tabir edilen Zaha Hadid, Frank Gehry gibi meslek insanlarının, çevresel bağlamdan çok fazla etkilenmedikleri de bu görüşe eklendi.

Büyükdere Caddesi’nin de, ilk kurulduğu zamandan bu yana bir bağlam yarattığı ve bu sebeple de artık o bölgede, alçak, bahçeli bir yapı tarzının değil, çok katlı binaların uygulandığı vurgulandı.

Bunun üzerine, Levent’teki az katlı evlerden oluşan kentsel doku ile, metro city, Kanyon gibi alışveriş merkezleri arasında, yapısal olarak bir tezat olduğunu belirten bir öğrencinin, “bundan sonra bir dönüşüm yapılacaksa, hangisi, hangisine benzeyecek?” şeklindeki sorusunun cevabı olarak da, Levent’in korunacağı, buna karşılık, Metro City gibi büyük ölçekli alışveriş merkezlerinin çevresinin de, yine kendilerine benzeyen yapılarla tamamlanacağı söylendi.

Gökdelenler için neden Büyükdere Caddesi?

Gökdelenlerden oluşan bir kent dokusunun bu bölgede oluşmasının nedeni, ekonomik gelişmelere bağlandı. Özellikle 80’li yıllarda yükselen, otomotiv ve ardından finans sektörünün yer arayışında, en ucuz ve imar hakları için en sınırsız bölgenin Büyükdere aksı olduğunun keşfedilmesinin ardından, bu bölgenin gökdelenlerle dolduğu anlatıldı. Tarihi yarımada gibi tarihi bir kimliği olmayan bu alanın, kent siluetine etkisi de ilk dönemlerde pek fazla düşünülmemiş, böylece, buradaki emsaller yüksek tutulabilmişti.

Büyükdere aksı, kentsel ayrışmayı körüklüyor!

Yine bir mimarlık öğrencisinin sorusu üzerine, Büyükdere aksının yaratmış olduğu toplumsal problemler üzerinde duruldu. Levent’teki yüksek gelir grubuna hitap eden evler, bunların karşısındaki büyük ölçekli alışveriş merkezleri ve bu merkezlerin arkasında kalan Gültepe gibi düşük gelir grubunun yaşadığı bölgelerin oluşturduğu toplumsal doku tasvir edildi.

Bu dokuda, alışveriş merkezlerinin düşük gelir grubundakilere sırtını dönmüş olmasının bile bir anlamı olduğu vurgulanırken, oluşturulan bu ayrımın, toplumsal bir patlamaya bile yol açabileceği belirtildi. Panelde, yaşadığımız bu tip sorunların, tüm gelişmekte olan ülkelerin ortak kaderi olduğuna dikkat çekilerek, önemli mimarların çoğunun da, bu tür toplumsal işlerle uğraşmadığı, yalnızca sermayeye hizmet ettikleri belirtildi.

Böylesi ayrışmaların, kentsel yenileme ve dönüşüm faaliyetleriyle, yaşam alanlarının iyileştirilmesiyle çözülebileceğine değinildi.

mimdap