İspanya Büyükelçisi joan Clos i Matheu “Barselona Örneği Üzerinden Kamusal Alan Kavramı ve Mekan Kalitesi Deneyimleri” konferansı ile yarın ASO Konferans Salonu’nda…
Türk Serbest Mimarlar Derneği 13 Nisan 2010 Salı günü Sn. joan Clos i Matheu’nun konuşmacı olacağı ‘Barselona Örneği Üzerinden Kamusal Alan Kavramı ve Mekan Kalitesi Deneyimleri’ başlığı altında bir konferans düzenlemektedir. Konferans ASO Konferans Salonunda gerçekleşecektir.
2009’un ilk aylarından buyana, “İspanya Büyükelçisi” olarak Ankara’da yaşamakta olan Sayın joan Clos, 1997-2006 yılları arasında 2 dönem Barselona Belediye Başkanı olarak görev yapmış; 2006-2008 döneminin Zapatero hükümetinde ise Sanayi, Turizm ve Ticaret Bakanı olmuş bir siyasetçidir. Belediye Başkanlığı döneminde, Barselona’yı dünyanın gözde merkezlerinden biri haline getiren birçok yenileme-dönüşüm projesine imza atmıştır. Barselona’da hem sosyal refahın artması, hem turizmin gelişmesi, hem de kentsel mekan kalitesi açısından öncü örneklerin ortaya çıkışına yol açan projelerin en üst düzeydeki yöneticisi olan Clos, ‘kamusal alan kalitesi – kent yaşamında canlılık’ ilişkisine özel önem atfetmektedir.Sayın Clos, Türk Serbest Mimarlar Derneği’nin daveti üzerine, Barselona örneği üzerinden, kent yönetimi ile ilgili deneyimlerini bizlerle paylaşacaktır. Mimarlık, kentsel tasarım, planlama, kent yönetimi, kamu yatırımları, kentsel dönüşüm alanları, kentsel ölçekte sanat konularında çalışan, ilgisi olan tüm kesimlerin, özellikle kamu çalışanları ve yetkililerinin, diğer ilgili sivil toplum kuruluşlarının ve belli başlı özel sektör temsilcilerinin katılımı hedeflenmektedir.
joan Clos Kimdir?
joan Clos 29 Temmuz 1949’da Parets del Vallés’de doğdu. Evli ve iki çocuk babasıdır. Özerk Barcelona Üniversitesi (UAB) Tıp Fakültesi’nden mezun oldu.
Siyasi geçiş döneminde Franco karşıtı hareketler içinde yer aldı. Mesleki itibarın geri kazanılması için ülkenin siyasi dönüşümünü savunan bir grup doktorla birlikte Tıbbi Analizler ve Programlar Merkezi’nde (CAPS) çalıştı.
Tıp eğitimini tamamladıktan ve bir dönem anestezi uzmanı olarak çalıştıktan sonra, mesleki kariyerinde radikal bir değişiklik yapmaya karar vererek epidemiyoloji, mahalli sağlık hizmetleri ve sağlık kaynaklarının yönetimi konularına yöneldi. Uzmanlık eğitimini Edinburgh Üniversitesi’nde (İskoçya) Kamu Sağlığı ve Epidemiyoloji üzerine yaptı. İspanya’ya dönünce 450 yatak kapasiteli “Hospital General de Tarragona joan XXIII” (1977-1979) Hastanesi Müdürü olarak görev yaptı.
İdarecilik alanında çalışmaya devam ederek, 1979’da Sağlık Hizmetleri Müdürü olarak Barcelona Belediyesi’ne girdi. 1981-1991 yılları arasında İspanya Epidemiyoloji Derneği ile İspanya Kamu Sağlığı ve Sağlık Yönetimi Derneği’nin başkanlığını yaptı.
1983 yılında Katalonya Sosyalist Parti’nin (PSC) listesinden kamu sağlığı konusundan sorumlu belediye meclis üyesi seçildi. 1987 yılında Ciutat Vella bölgesi meclis üyesi olarak atandı. Semti şehre açmak ve semt sakinlerinin yaşam kalitesini yükseltmek amacıyla, kentsel planlama ile ekonomik ve sosyal yatırımı birleştiren küresel bir plan izleyerek bu semtin yenilenmesi projesini yönetti. Barcelona’nın 1992 Olimpiyat Oyunları’na hazırlanması için bu proje son derece önemliydi.
(Aslında 22@project olarak bilinen ve 200 hektarlık bir eski endüstriyel alanın dönüşmekte olduğu yeni durumu gösteriyor. Bu dev proje, Barcelona’nın ekonomik kalkınmasını ve bu arada karma kullanım yoluyla atıl kalmış bir bölgenin yaşama kavuşmasını hedefliyor. )
(22@project alanında jean nouvel tarafından tasarlanmış, paslanmaz çelik figürlerin yapay bir yeşil alanla nasıl ilişkilendirilebileceğine ilginç bir örnek.)
Dört yıl sonra, 1991’de, idare, ekonomi ve hazine konularından sorumlu belediye başkan yardımcısı olarak atandı. Olimpiyat Oyunları’na hazırlanmak, bütçeyi dengelemek ve aynı zamanda, şehrin Olimpiyat öncesi ve sonrası yatırımı için finansman programı hazırlamak amacıyla, Belediye’nin mali ve finansal yapısında kapsamlı bir yeniden yapılandırmaya gitti.
Eylül 1997’de Pasqual Maragall’dan Barcelona Belediye Başkanlığı görevini devraldı. 1999’da dört yıllığına seçildi. 25 Mayıs 2003 tarihinde gerçekleştirilen belediye seçimlerinde bu göreve yeniden seçildi.
(Barcelona’nın kuzeyindeki kaotik bir kavşak bölgesinin, alt geçit-üst geçit-hemzemin geçit- metro geçişi gibi birçok kavşak alternatiflerini, bir halk kütüphanesi ve çocuk parkı ile de zenginleştirilmiş bir meydana nasıl dönüşebileceğini gösteriyor. Bir yarışma projesi.)
Görev süresi sırasında Barcelona, daha sonra “2007 Monterrey Kültür Forumu” ve “2010 Valparaiso Kültür Forumu” olarak devam edecek olan “2004 Kültür Forumu”na evsahipliği yaptı.
(Resimde, ortadaki 2 kare, 2004 forumu için hazırlanan alanı ve dev enerji panelleriyle bezeli saçağı gösteriyor. Bu devasa alan Barcelona’nın eski arıtma merkezinin rehabilitasyonu için yapılmış, denize dökülen kanalları alttaki arıtmada topluyor, elektriği güneşten üretiyor ve üzerinde devasa bir kamusal toplanma alanı oluşturmakla kalmıyor, bir de plaj yaratıyor kullanıcılara. En sağdaki fotoğraf ise, olimpiyat sitesinden bir minik meydanın ortasına yapılan heykelsi pergolaları gösteriyor.)
Eylül 2006’da Sn. jose Luis Rodriguez Zapatero’nun hükümetinde İspanya Sanayi, Turizm ve Ticaret Bakanı olarak atandı. Bakan olarak İberik (İspanya-Portekiz) enerji marketinin temellerinin atılmasını denetledi ve, üretim ve dağıtımı ayırmak ve elektrik üretimi için ihaleler açmak suretiyle İspanyol elektrik enerjisi pazarında iyileştirmeler sağladı.
Turizm endüstrisi ile ilgili “2008-2020 İspanya Turizm Starteji Planı” da yine onun döneminde onaylandı.
2008 genel seçimlerinde Sosyalist Parti’den Barcelona milletvekili seçildi.
joan Clos, Temmuz 2008’de İspanya’nın Türkiye Büyükelçisi olarak atandı ve 21 Temmuz 2008’de Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’na Güven Mektubu’nu sunmasının ardından göreve başladı. 15 Şubat 2010’da Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı’na Güven Mektubu’nu sunarak “İspanya’nın Ankara’da mukim Azerbaycan Büyükelçisi” sıfatıyla göreve başladı.
Urban Age’de joan Clos konuşması
joan Clos’un 5 Kasım 2009 Perşembe günü Urban Age Konferansı’nda yaptığı konuşmanı özeti de şöyleydi:
Türkiye’nin Değişen Kentsel Bağlamı
“Öncelikle LSE ile Urban Age’in bu girişimi, dünyadaki klasik ve neo-klasik modellerin, insanı içine almayan yetersiz yaklaşımlarına karşı fonksiyonel bir ekonomik model yaratmak bağlamında önemli bir girişimdir. Ayrıca kuramsal gelişime de katkıda bulunmaktadır. O nedenle buraya katıldığım için çok memnunum.
Ben İspanya Büyükelçisi olarak 1 yıl 2 aydır burada bulunuyorum ancak daha önce Barselona Belediye Başkanlığı yaptığım dönemden de biliyorum. Bence sadece İstanbul değil, tüm Türkiye kentleri büyüme ve gelişimi tanımlayabilir. Ve burada sadece politik çerçeveden bahsetmiyorum.
Bugün belediyeye ya da herhangi bir devlet dairesine gittiğinizde, “neyi yapamadıklarını” sorarsanız size en fazla şu cevabı veriyorlar: bu kadar büyük bir nüfusa yetemiyoruz, ihtiyaçlarını karşılayamıyoruz.
Bundan 14 yıl önce, şu anki Başbakan Recep Tayip Erdoğan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı iken bir toplantıda İstanbul’un 8 milyonluk bir nüfusa sahip olduğunu söylemişti. Bugün nüfusunun 12 ila 15 milyon arasında olduğu söyleniyor ki bu da 1995 yılından günümüze kadar neredeyse nüfusun 2 katına çıktığını gösteriyor. Demek ki burada büyük bir büyüme sorunu bulunmakta.
Belediyenin ulaşım, mobilite, erişim gibi sorunların yanında afetten korunmaya yönelik çalışmalar da yapması gerekiyor. İstanbul’un afetlere bu kadar açık olmasında elbette illegal yapılaşmadan da kaynaklanıyor. Bu kapsamda plancılar ve mühendislere büyük görevler düşüyor.
Türkiye’nin nüfusunun yaklaşık 74 milyon olduğunu biliyoruz. Aynı zamanda kırdan kente göçün de hızla sürdüğü, üstelik sadece İstanbul değil bütün büyük kentlere göçün sürdüğü de gözlemlenebilir. Ancak bundaki en büyük etken kenti ile kırsal kesimde yaşayanlar arasındaki gelir dağılımındaki dengesizliklerdir. İstatistiklere bakarsanız kırsal alanda yaşayanların yıllık gelirinin ortalama 16-18 bin $, kentte yaşayanların ise ortalama 40 bin $ olduğunu görürsünüz. Bu dengesizliği ortadan kaldırmadan göçü engelleyemezsiniz.
Türkiye’nin çevre ülkelerine bakarsanız pek sanayi odaklı olmadıklarını fark edeceksiniz. Doğuda Suriye, İran, Ermenistan, Lübnan… Hiçbiri Türkiye kadar sanayileşmiş değildir. O nedenle Türkiye’de neler olup bittiğini anlayabilmek için öncelikle sanayiyi aklımızdan çıkarmamamız gerekiyor.
İstanbul’a geri dönersek, Recep Tayip Erdoğan’ın daha önce İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olması, yerel yönetim üzerinde AKP’nin güçlü bir otorite sahibi olmasını sağlıyor. AKP bugün sadece İslami niteliğe sahip bir parti değil, karmaşık yapısı bir bakıma Anadolu yarımadasındaki kentleri temsil ettiğinin de göstergesi. İstanbul’un süreçlerine bakarsak 1. hatta tarihi dokuyu, 2. hatta 60’ların gecekonduları ile gecekondu sonrası yapılaşmasını, 3. hatta ise günümüz modern yapılarını görürüz. Aslında bu üç katman bir arada, depreme dayanıklı olmayan, biçimsel kentleşme sorununun nasıl yasallaştığını da gösteriyor. Bundan sonra ise kentin daha çok çevresine yayılmış büyük toplu konut yatırımları göze çarpıyor. Hepsine tepeden bakınca kentin konut yapımında üzerinde uzlaşılmış bir formatının olmadığını ve alt-üst yapının da bundan zarar gördüğünü söyleyebiliriz.”
Bilgi ve Görseller: Türk Serbest Mimarlar Derneği, Aslı Özbay
Düzenleme: Mimdap
