Neden Renzo Piano’nun Londra Shard Binası mimarın kendi kuralları ile çelişmekte?
Ünlü küratör Norman Rosenthal, Shard binasının açılış gecesi, kuleden çevreye gönderilen lazer ışıkları için “yok et, yok et !” diye haykırıyordu. Rosenthal, St Paul katedralinden sonra Londra’da yapılmış, Renzo Piano’nun dehasını gösteren en görkemli binayı eleştirirken ileri sürdüğü görüşten farklı görüşüm var. Renzo Piano’nun çalışmalarını tüm dünyada izlemiş ve onları beğenmiş, hayranı olmuş birisi olarak bu eleştiri ile hemfikir olmadığımı söylemek zorundayım. Her ne kadar Londra’nın hassas ölçek ve mekan anlayışlarına karşı bir saldırı olsa da onun neden bu kadar şiddetli bir şekilde mimari ile eşanlamlı uygarlık standartlarına karşı çıktığını anlamalıyız.
Huston’da Teksas’da inşa ettiği Menil Vakfı binası “the Menil Foundation” Piano’nun mimari dehasının tatlı bir örneğidir. Oraya yaz sıcağında gittim. Alçak sanat galerisi, sürekli sulanan çimleri ile dış mekandaki beyazlık ve sükuneti ile iç mekanda bir tefekkür ve huzur ortamı bulunmaktadır. Bu ortam Houston’un merkezinde yer alan gökdelen ormanıyla hoş bir şekilde çelişmektedir. Bu yapı çevresel olarak radikal bir yapıdır ve çevresindeki komşuluk ilişkilerini yeniden düzenlemeyi amaçlamaktadır.
İtalya’da Cenova kentinde eski limanda, benim favorim olan başka bir Renzo Piano binası bulunmakta. Bu bildiğim dünyada mevcut en güzel akvaryum, denize doğru birbirini takip eden mekanlardan oluşmakta. Dışarıdan değil ama köpekbalıklarının, ahtapotların dünyanın hiçbir yerinde daha güzel bir evleri olmadı. Akvaryumlar genellikle kapalıdır ve klostrofobiktir. Bunda ise ışık ve geniş mekanların yarattığı zengin, düşünmeye sevkeden kurgu insan ve doğa arasındaki ilişkiyi çok farklı bir şekilde yeniden kurgulamakta.
Bu proje Renzo Piano’nun Cenova kenti limanı için tasarladığı projenin bir parçası. Eski yapıların restore edilmesi, kendi önerilerinin eklenmesi, bir biospher’in, ahtapota benzeyen kolları olan bir kuleyi yapının içine yerleştirmesi kısaca kendi şehri için mucizeler yapmış ve kente bir merak unsuru eklemiş.
Ama bekleyin. Cenova kalbinde huşu uyandıran gökdelen nerede? Nerede Doria hanedanının ortaçağ evleri ?
Cenova’da, Renzo Piyano yenilikçi binaları, kasıtlı olarak, kentin yoğun yerleşik ve atmosferik ortaçağ, barok kalbinden görünmez. Bu eserleri bulmak için doğru aşağıya doğru yürünmek zorunda. Bu yol üzerinde liman önünde, siyah beyaz renklerin hakim olduğu saray, dar sokaklar geçilmek zorunda. Renzo Piano’nun kendi kenti için düşünmediği bu yaklaşım, bir iktidar simgesi olarak Londra’nın kalbinde yükseliyor. Çünkü tarihsel bir ilçe merkezi büyüklüğündeki Cenova kentinde bir gökdelen saçma olacaktır. Cenova ve Hudson’da Renzo Piano kendisi kurallarını koymakta ancak Londra’da bu kurallara uymamaktadır. Kent atmosferini korumakta, bu yönde çalışan modernist bir mimar gibi davranmaktadır.
Cenova kenti ölçek dışı bir yapı yapması için ona izin verir mi? Sorusunun cevabı olumsuz iken neden Londra buna olanak sağladı? İnsanlar için yapılar yapan bir mimar olarak tanınan Renzo Piano Londra’da bir farklı tutuma girerek kenti yeniden tanımladı.
Kaynak:jonathan jones The Guardian
Çeviri:Mimdap
