Tarihî çeşmenin üstüne kaçak kat çıktılar

Fotoğraf sanatçısı Muzaffer Alper, İstanbul’u yaya olarak baştan sona arşınladı ve 22 bin tarihî çeşme, su terazisi, sarnıç gezdi.

Alper’in 800 fotoğraf çekerek 20 yılda tamamladığı araştırma, İstanbul’daki yüzlerce yıllık geçmişi olan tarihî çeşmelerin; büfe, saksı ve çöp tenekesi olarak kullanıldığını ortaya çıkardı. Alper’in görüntüledikleri arasında üzerine kaçak kat çıkarılarak elektrikçi dükkanı haline getirilen çeşme dahi var.

Çeşmeler asfaltın altında kaldı
Alper’in yaptığı araştırmaya göre 1950 yılına kadar var olan 120 çeşmenin bugün izine dahi rastlanamadı. Her yıl ortalama iki çeşme belediyelerin yaptığı asfaltlama çalışmaları sonucunda batık olarak yerin altına gömüldü. Varlığını sürdürmeyi başaran çeşmelerinse başına gelmeyen kalmadı. Sokullu Mehmet Paşa tarafından yaptırılan Hazneli Çeşmesi, yan tarafından kapı açılarak elektrikçi dükkanına dönüştürüldü. O da yetmedi, çeşmenin üzerine bir de kaçak kat çıkıldı. Bölgede yapılan inşaatta zarar görmemesi amacıyla 1905 yılında, dönemin şartlarıyla Gülhane Parkı’na taşınan Birinci Abdülhamit Sebili büfeye çevrildi. 1875 yılında yapılan Sadrazam Koca Yusuf Sebili’yse bir girişimciye kafe olarak kiralandı. Bunun yanı sıra kimi çeşmelerin üzerine klima motoru kimineyse trafik levhaları asıldı.

Resmi kurumlar gerekli ilgiyi göstermeyince, çeşmeleri restore etme görevi de vatandaşlara düştü. Kasımpaşa’daki Piyale Paşa Çeşmesi bir vatandaş tarafından fayansla kaplanırken, Hasköy’deki Hacı Şaban Camii Çeşmesi’yse gençlerin üzerine yaptığı grafiti ile yenilendi.

‘Tahribattan herkes sorumlu’
İstanbul’un en önemli tarihi mirasları arasında yer alan çeşmelerin uğradığı tahribatta herkesin sorumluluğu olduğunu söyleyen Alper, şöyle konuştu: “Vatandaşlar suyu akan çeşmelere daha fazla sahip çıkıyor. Suyu akmayanlarsa hızlı bir biçimde tahrip oluyor. Çeşmelerin üzerlerindeki ayna taşı, kitabe ve tuğra gibi kıymetli parçalar çalınıyor. Bunların yanı sıra tabiat şartlarının verdiği zararlar da var. Çeşmelerin içinde ot, ağaç yetişebiliyor. Kökleri de çeşmeleri parçalayarak tahrip ediyor.”

Kaynak: Taraf