Bir Çağdaşlaşma Öyküsü Cumhuriyet Devriminin Büyük Eseri AOÇ Sergisi (28 Aralık 2007 – 5 Ocak 2008)

Tarih: 28 Aralık 2007 – 5 Ocak 2008
Yer: Çankaya Belediyesi Çağdaş Sanatlar Merkezi, Ankara

27 Aralık 2007 tarihinde Atatürk’ün Ankara’ya gelişinin 88. yıldönümünü kutluyoruz. Bu günü anlamlı bir etkinlikle kutlamak amacıyla Koleksiyoncular Derneği tarafından Çankaya Belediyesi ve Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi desteğiyle düzenlenen “Bir Çağdaşlaşma Öyküsü Cumhuriyet Devriminin Büyük Eseri Atatürk Orman Çiftliği” Sergisi 28 Aralık 2008 tarihinde Çağdaş Sanatlar Merkezi’nde açılıyor. 5 Ocak 2008 tarihine kadar açık kalacak sergide koleksiyoncuların arşivlerinden 200 aşkın belge Atatürk Orman Çiftliği’nin, Atatürk’ün yalnız kültürel bir mirası değil Türk Ulusuna teslim edilmiş bir emaneti olduğunu vurgulamak için bir arada bulunuyor.

AOÇ Hakkında:
Atatürk Orman Çiftliği’nin kuruluşu, Mustafa Kemal’in yaşamının bir parçası olduğu kadar, ulusal tarihimizin de önemli bir sayfasını oluşturmaktadır. Büyük kurtarıcımız, emperyalizme karşı verilen Ulusal Kurtuluş Savaşımızı zaferle sonuçlandırdıktan sonra Cumhuriyet devrimlerinin inşasına da önderlik etmiştir.

Atatürk, Kuvayı Milliye’nin merkez karargâhı olarak seçtiği Ankara’nın başkent olmasını sağlarken, örnek çağdaş bir şehrin de temellerini atmıştır. Kamu kurum binaları ve sivil yerleşimler bir plan çerçevesi içinde inşa edilirken, şehrin orta kısmında Kayaş’tan Sincan Bölgesine kadar uzanan yeşil bir kuşağın oluşmasını arzulamıştır. Kent merkezinde Gençlik Parkı ve Hipodrom yer alırken, kırsal bölgeye doğru geçişte şehir yaşamı ile cumhuriyet devriminin öngördüğü köy-çağdaş tarım ve sanayi üretim zincirini yaşama geçirmeyi hedeflemiştir.

Çiftlik için yapılan bütün harcamalar Atatürk’ün şahsi birikimleriyle karşılanmıştır. Seçilen alan ise yörenin kıraç toprakları, “ıslahı olanaksız” denilen kısmen bataklık sahalar olmuştur. Cumhuriyet devrimi doğa ile savaşını başarıyla tamamlamıştır. Fidanlık, bağ ve meyve bahçeleri kurulurken tarihimizin en büyük ağaçlandırma hareketine girişilmiştir. Atatürk Orman Çiftliği’ne kısa sürede dört milyon beş yüz bin ağaç dikilmiştir. Ekilen arazide modern tarım teknikleri uygulanmış, ülkemizin tarım ekonomi politikasını aydınlatacak olan, 1933 yılında kurulan Türkiye Ziraat Enstitüsü’ne büyük bir laboratuar ve staj merkezi olarak da hizmet vermiştir.

Sadece tarım ve hayvansal ürünler üretilmemiş, süt, peynir, yoğurt ve şarap imalathaneleri, buz, soda, gazoz, deri, tarım araçları, demir fabrikası ve Ankara’nın önemli kuruluşu olan Bira ve Malt Fabrikası da hizmete açılmıştır. Çiftlik bitiminde yer alan Etimesut, örnek kırsal yerleşim alanı ve Sincan’da daha sonra kurulan Şeker Fabrikası ile birlikte şehir, köy-tarım-sanayi birleşiminin en başarılı örneğini oluşturmuştur.

Kurulan fidanlık, tarım ve üretim alanları ağaçlandırılmış, çağdaş eğlence, gezi ve dinlenme mekanlarıyla donatılmıştır. Kadın ve erkeğin birlikte yüzdüğü, güneşlendiği Karadeniz Havuzu yapılırken, Marmara Köşkü’nde ise, müzik dinletisi, dans pisti ve çay bahçesi açılmıştır.

Atatürk’ün çocuklara hayvan sevgisini aşılamak için kurduğu Hayvanat Bahçesinin yanı sıra yer alan parklar ile birlikte, piknik yerleri, gezi alanları ile sosyal kültürün gelişmesine yardımcı olmuş ve sağlıklı gıda ürünleriyle de günümüze kadar hizmet vermiştir.

Cumhuriyet Devrimi, toprak ağalığını ve üst yapısı olan şeyhler, dervişler ve tarikat örgütlenmesini tasfiye etmeyi, köylü yığınlarını özgürleştirmeyi temel almıştır. Aşar vergisinin kaldırılması, köy ve ziraat kanunu gibi çalışmalarıyla birlikte düşünüldüğünde, Atatürk Orman Çiftliği tarımla uğraşan insanlar için örnek model ve moral unsuru olmuştur.

Daha sonraki yıllarda iktidarlar tarafından Çiftlik arazileri kamu kurumlarına ve sosyal derneklerin kullanımına açılmış, rant sağlamak amacıyla arazi ve oluşumları yağmalanmıştır. Çiftlik İdaresi’nin imkanları geliştirilmemiş, kısıtlanmıştır. Bunun doğurduğu gerileme bahane edilerek çıkartılan kanunla korumasız bırakılmış ve Büyükşehir Belediyesine devredilmiştir.

Basına yansıyan haberlerden öğrendiklerimiz üzüntü vericidir. “Safari parkı”, “modern alışveriş merkezi” ve bunun gibi söylemleri, Çiftliğin yıkım sürecine sokulmak istenmesinin temel işaretleri olarak görmekteyiz.

Ankara’da Cumhuriyet devrimine sahne olan, tarih belleğini oluşturan bölgeler tahrip edilmekte, içi boşaltılmakta, kirletilmekte ve binalar birer birer yıkılarak yok edilmektedir. Cumhuriyetin temel kamu kurum ve kuruluşların genel müdürlükleri ekonomik ve kültürel birikimleri ile birlikte İstanbul’a taşınmakta, Ankara’nın başkent oluşumu utanmadan açıktan açığa sorgulanmaktadır.

Atatürk, diğer mal varlıklarında olduğu gibi Atatürk Orman Çiftliği’ni de başta Ankara olmak üzere Türk Halkına emanet etmiştir. O’nun bu eseri devrimle özdeşleşmiş, dünyada bir benzeri olmayan olağanüstü bir örnektir. Onun değiştirilmesi, bozulması ve dağıtılması, cumhuriyet devrimlerine karşı başlatılan büyük bir kampanyanın önemli bir parçasıdır.