Tarih Boyunca En Yüksek Planlanan Binalar

Hazırlayan: Martin Vargic
Tarih boyunca yüksek bina yapmak ve bunu bir dünya üzerindeki gösteriye çevirmek yarışı bilinen bir durumdur. Aşağıdaki “gözlem” bu yapıları dünya haritası üzerinde kıtalar bazında hatırlamamıza yarayacak bir girizgah sayılmalıdır.

                        Avrupa’nın en yüksekleri 2015 yılına kadar

İsmi “Halcyonmaps.com” olan, sadece haritalar ve sizi eğlendirmek, kullanışlı ve özlü bilgilerle kafanızda bir akor türü  grafiklerle sizi düşündüren,  kesinlikle yararlı  bir bilgi envanterine sahip olacağınız web sitesidir.
Alternatif bir sanatçı ve girişimci olan  Slovak yazar Martin Vargic, bu tür tasvirleri özellikle yapan kişilerin başında gelmektedir. Onun  internet kitabında  konunun meraklıları için son zamanlarda tarih boyunca ‘En yüksek Planlanan Bina’ cetvelleri çeşitli tasniflerle yer almaktadır.

                        Asya’nın en yükseklerinin tarih içindeki gelişimi

Ayrı ayrı Avrupa, Kuzey Amerika, Asya, Afrika, Güney Amerika ve Okyanusya gibi her kıtanın incelendiği grafiklerde, toplam altı bilgi grafiği düzenlenmiştir. M.Ö 2650 yılıma kadar uzanan, grafikler, kıtanın en yüksek olduğu zaman inşa edilen binanın ismini, şekil, boy, yıl gibi bilgileri vermektedir.  Belgelenmiş binaların siluetleri sayesinde, eskiden yeniye soldan sağa ilerleyen metodla gelişimi takip edilir hale getirilmiştir.

                         Afrika’da yüksek binalar geçidi

Asya’da ki tarih boyunca görülen yüksek binalar. Vargic yüksek olma yarışında zaman içinde binaları silüetleri ile  yürütmektedir. Haritalarda yer alan  binaların bazıları henüz gelecekte inşa edilecek olanlardır. Onların planları finansman yetersizliği nedeniyle iptal edilmiştir ve bu yüzden kağıt üzerinde kalmışlardır.

Çizelgelere bakıldığında, dünyanın en yüksek binalarının çoğu Asya, Avrupa, Kuzey Amerika’da olduğu görülür. İskenderiye feneri, M.Ö 280 lerden önce uzunca bir zaman tüm dünyanın en yükseği olmuştur. Bu binanın Afrika’nın listesinde, tek bina olmasıyla onu  bir istisna yapar.

                        İskenderiye Feneri eskizi.  (Alman arkeolog Prof. H. Thiersch)

Genellikle yaklaşık 130 metre yüksekliğinde olduğunu öğrendiğimiz bu binaya, İskenderiye Pharos denir. Ptolemaios Krallığı tarafından yaptırılan bu bina yüzyıllar boyunca en yüksek bina olmuştur.  Şimdi, antik dünyanın yedi harikasından biri olarak kabul edilir.
En yüksek gökdelenler 2015 yılına kadar dünyada tamamlananlarla burada görülebilir. Çoğumuzun farkında olduğu gibi şimdi dünyanın en yüksek kulesi , Dubai’ deki Burj Khalifa, dir. Diğerleri arasında Asya’daki Burj Kulesi karma kullanımıyla yerden 828 metre sınırlarını zorlamaktadır.

                        Kuzey Amerika’nın en yüksekleri 

Kuzey Amerika dünyada bu hususta bir üstünde sahip, yüksek binalardan  541 metre ve 553 metre ile binanın eklenen sivri ucuyla CN Kulesi,  Toronto One World Trade center binasını geçer.

Bir binanın yüksekliğinin ölçülmesinin çeşitli yolları vardır. CTBUH’ a  göre, yani “Yüksek Bina Konseyi”  ve Kentsel Habitat kuruluşlarına göre üç kategori vardır: Mimari proje yüksekliği, en yüksek kullanılan kat yüksekliği ve gökdelenin (çoğunlukla takılan paratoner, tv, anten…) ucu yüksekliği.

                        Güney Amerika yüksek binalarından tarihsel süreç izlenimleri  

Federasyon Kulesi, Moskova’nın Avrupa’nın en karşılaştırmalı düzenlenmiş belgeleri açısından haklı bir onuruna sahip olmasına yol açmaktadır.

373,7 metre yükseklikteki Merkür Şehir Kulesi’nden sonra tarihsel ilerlemede aynı akımda 339 metre ile  Moskova’da  zirvesi ölçülen Avrupa’nın en yüksek kulesi olmuştur. Vargic bu listede  kendi kültürel önemi içinde taşıdığı değer bakımından uygun bir bina olmamasına rağmen Eyfel Kulesini de grafiğe dahil edilmiştir. Bu karşılaştırma bilinen bir öge ile yüksek binaların mukayesesi daha rahat olsun diye düşünülmüştür.
Afrika, Okyanusya  için, şu anda yüksek binalar sırasıyla 300 metre  ileGran Torre Santiago, Santiago,  en yüksek ucuyla 237metredeki johannesburg’daki Sentech Kulesi bulunmaktadır.

                        Okyanusya’daki yükseklik panoroması 

Yakındanbakıldığında bu çizelgeler, kırmızı siluetlerin ardından dünyanın ekonomik tarihi açısından bir rehber oluşturmaktadır. Tarihte  gökdelenlerle kıtaların ekonomik durumları açısından yorumlanabilir ilişkilerin olduğu dikkatle bakılırsa görülecektir. Örneğin, Amerika, Avrupa (20. yüzyılda)  bayrağı devraldı, sonra para kaynaklarına göre  zamanla  Asya ilgi odağı oldu ve mesela Burj Dubai geldi.

                        Burj Khalifa, dünyanın en yükseği…

Vargic ‘in bu bilgi-grafikleri sadece bir bakışta dünyanın en yüksek binaları keşfetmeyi kolaylaştırmıyor. Aynı zamanda karşılaştırmalar ile çeşitli bilgilerin oluşmasında yararlı temeller meydana getiriyor.

Bizim hızlı tempolu yaşamımız bugün bu grafiklerde verildiği gibi sık sık kesin ve özlü bilgilerle  ve açıklayıcı grafikler ve haritalarla yüksek binaların dünyadaki dağılımları konusunda araştırma başlangıçları yaratmaktadır.  Martin Vargic iyi belgelenmiş grafikler ve haritalar ile  sık sık tarihin yaşları da kapsayan farklı bir lens aracılığıyla dünyayı keşfetmeye yardımcı bir kaşifin zevk ve maceracı yaklaşımını körüklemekte, kullanıma açmaktadır.

Kaynak: www.arch2o.com

Çeviri: Mimdap