Bir dönemi anlatan, damga vuran bir yapı ve kurum: Antalya Lisesi
Hazırlayan: Hasan KIVIRCIK
Bu gün Atatürk Caddesi üzerinde bulunan iki binada kurulmuş olan Antalya Lisesinin binaları Antalya esnafından bakkallık yapan iki Rum İstavri kardeşlerin kendilerine ev olarak yaptırmış oldukları yapıdır.
Lise ilk yapıldığı yıllarda…
1889-1891 yılları arasında bu yapıların inşa edildiği ve İstavri kardeşlerin burayı altı yedi sene kadar ev olarak kullandıkları bilinmektedir. Daha sonra bu yapıların o zamanki Milli Eğitim Bakanlığı anlamındaki Maarif Vekaletine geçtiği bilinmektedir.
Bir ev dizisinin arasında Lise binası ve Atatürk Caddesi henüz imar edilmemiş.
Atatürk Caddesi yeni yapılmış ortadan çay geçirilmiş ve palmiyeler yeni dikilmiş
Maarif Vekaleti 1898 yılında bu binalarda ilk “Beş Sınıflı Liva İdadisi” ni kurmuştur. 1902 yılında ise bu binaların okul haline dönüştürülmesi için 17 600 kuruşluk bir bütçe ayrılmış ve tadilatta kullanılmıştır.
Antalya Lisesi yapıldığı ilk yıllarda, Üç Kapılar tarafından görünüş
Bugün Atatürk Caddesine bakan tarihi binalardan biri
1916 yılına kadar Beş Sınıflı Liva İdadisi olarak faaliyet gösteren kurum 1932-33 yılında Sultaniye’ye (Liseye) çevrildi. 9 yıllık sultani dönemi böylece başlamış oldu.
10 Mart 1930 da Atatürk Liseyi ziyaret ediyor…
1923-24 yılı içerisinde Cumhuriyetin ilanından sonra sultani 9 yıllık, bir devre 3 yıl ilkokul, bir devre 3 yıl orta okul ve bir devre 3 yıl lise olmak üzere “Lise” adını aldı.
Sultani döneminde mezun olan ünlü şahsiyetlerden en önemlisi A. Hamdi Tanpınar’dır.
1934 yılları, yeni yapılmış derslik bloğu önünde başlarında lisenin şapkasıyla o günün öğrencileri…
Geçmiş zaman olur ki… 1951 yılında okulun hocaları bina önünde.
Orta alanda teneffüs saati ve bugünün öğrencileri
ANTALYA LİSESİ’NİN GELİŞİM SERÜVENİ
1923-24 yıllarında Sultaniden Liseye dönüştürülen Antalya’nın eğitim kurumu bu görevine ilave olarak 1926-27 yılında memleketteki öğretmen açığını kapatmak amacıyla o dönem alınan kararlar gereği lise mezunlarından öğretmen yetiştirmek için “pilot okul” seçilmiştir. Bu nedenle okulun orta kısmına üç pedogoji sınıfı eklenmiş ve okula kız öğrenciler de alınmaya başlanmıştır. Kayıtlara göre bu durum 1932 yılına kadar devam etmiştir.
1970 li yıllarda Atatürk Caddesindeki apartmanlaşma yeni başlamış, Lisenin yanı henüz boş…
Kız öğrencilerin kabulü sonrası, oransal olarak kız öğrenci sayıları 2. Dünya Savaşı yılları arası hariç olmak üzere yükselerek artmıştır.
1949 yılında lise eğitimi dört yıla çıkarılmıştır. Ancak bu uygulamadan 1954 yılında yapılan olgunluk sınavıyla son verilmiş ve tekrar üç yıllık lise eğitimine dönülmüştür.
1954 yılına kadar lise öğrencisinin üniversiteye girebilmesi için liseyi bitirmesi yanında “olgunluk sınavından” geçmesi ve başarılı olması gerekiyordu. Olgunluk sınavında öğrenciler kendi konularıyla ilgili bir dizi dersin sınavına girerler ve oldukça sıkı geçen bu sınavlardan başarılı olurlarsa “olgunluk” derecesini alırlardı.
Antalya Lisesinde eğitim programı 1957 yılında Çarşamba ve Cuma günleri günde dört saat diğer günlerde altı saat ders olarak değiştirilmiştir. Ayrıca Çarşamba günleri öğleden sonraların kültürel faaliyetlere ayrılmasına karar verilmiştir.
Kuruluşundan itibaren Antalya Lisesi eğitim programları Milli Eğitim Bakanlığının müfredat programların değişikliklerini izlemiştir. 1970, 1974, 1988 yıllarında derslerin sayıları, derslerin çıkarılması, ders saatlerinin azaltılması ya da çoğaltılması şeklinde bütün ülkede yapılan düzenlemeleri yaşamış, “günün ihtiyaçlarına göre” belirlenen eğitim programlarına uymuştur.
1933 yılında ortaokul sonrası “lise” eğitimi formatında sürdürülen “genel lise” kavramına 2005 yılına kadar devam edilmiştir. 2005-2006 öğretim yılında lise “Anadolu Lisesine” dönüştürülmüştür.
ANTALYA LİSESİ KENTİN SİMGESİ
Atatürk Caddesi ve Antalya Lisesi kentin eğitim, kültür ve sosyal belleğinde önemli bir yer tutmuştur. Aslında Antalya kent yapısının değişimine tanıklık etmiş olan lise binaları bu tanıklıklarını sürdürürken eskiden olanı, eskideki kent biçimini bugüne taşıyan bir simge olarak halen ayakta durmaktadırlar.
Antalya Lisesi Atatürk Caddesine bakan iki binada eğitimini sürdürmüş ve Antalya’nın 1964 yılına kadar tek orta eğitim kurumu olma özelliğini devam ettirmiş, dolayısıyla Antalya ve çevresinde eğitim hayatında çok önemli bir yere sahip olmuştur.
Uzun yıllar lise denince akla gelen tek yer ve Antalya’nın gençlerinin gitmek istedikleri eğitim kurumu olan bu binalardan oluşan kurum ve sosyal ortam kentin en devingen yerlerinden biri olmuştur. Atatürk Caddesinin 1930 larda düzenlenerek ortasından “çay” akan çift yola dönüştürülmesi ve çayın iki yanına dikilen palmiye ve hurma ağaçlarıyla Antalya kentini tam bir Akdeniz kenti haline getiren şehirleşme uygulamalarının başlatılmasının öneminin altını çizmek isteriz.
70 li yıllarda Antalya Lisesi öğretmenleri toplu halde
Türkiye’nin aydınlık yüzü genç idealist çalışkan öğretmenleri . 1960 ‘lı yılların sonu. Sol başta fizik öğretmeni Vecihe Özturan, soldan ikinci Nihal İzgi, yanında Sahabe Yalçınkaya, yanında Ayfer Aydın, yanında Alev Adıson ve son olarak Gülfidan İnce
Antalya Lisesine Atatürk caddesinden bakış…
1976-77 yılında Antalya Lisesi öğretmenleri bir arada…
Bugün halen çok prestijli bir aksı ifade eden bu güzergah iklimle tabiatı ve kentsel yaklaşımı birleştiren çok keyifli bir yol olmayı sürdürmektedir. Ortada akan çay zamanı vaktinde ise bir nevi sulama sistemi olarak kurulmuş, yukarılardan bırakılan ve Karaliaoğlu Parkında son bulup denize dökülen bu çay aynı zamanda ona dik şekilde etrafındaki mahallelere arıklarla alınmış, iklimin gerektirdiği serinlik yol boyunca akar sularla sağlanmıştır. (Bu çay sonraları çeşitli sebeplerle kapatılıp üzeri çiçeklik yapıldı. Fakat belediye son yıllarda bu çayın fikrini unutturmamak için daha az derin, daha modern içinde ışıklar da olan bir arık sistemi kurdu.)
Eski Antalyalılar bu arıkları epeyce iyi bilirler. Küçük çocuklar çayda kağıttan kayık yüzdürmeyi, arıktan atlamayı ve bazen suya düşmeyi, suyla buluşmayı günlük pratiklerinde buralarda öğrenmişlerdir.
1978 yılı Antalya Lisesi öğretim kadrosu
LİSE BÜYÜDÜKÇE…
1940-41 yıllarında mevcut iki binanın arkasında büyük istimlaklar yapılarak geniş bir alan temin edilmiştir. Antalya Lisesinin ilk olarak kurulduğu bu binalar zaman içinde Antalya’nın orta eğitim gereksinimine yetişmemiş ve sonradan bu tarihi binaların arkasında daha büyük ve daha modern eğitim blokları yapılmıştır. Yatılı öğrencilerin de kabulü ile birlikte yerleşkeye pansiyon eklenmiştir.
Okulun bünyesinde 1954-1955 öğretim yılında üç sınıflı gündüz Ticaret Lisesi açılmıştır.1959-1960 döneminde ise gündüz Ticaret lisesi yine üç sınıflı Akşam Ticaret lisesine dönüştürülmüştür. Okulun diğer bölümleri arasında müstakil iki ayrı müzik odası bulunmaktadır. Bu dershaneler eskiden pansiyon olarak kullanılan binanın yanında bulunmaktaydı. Müzik dershanelerini de barındıran bu bina 1995-1996 öğretim yılı içerisinde yıkılmıştır.
Bugün Antalya Lisesi binalarının caddeden görünümü
1974 yılında 200 (iki yüz) yataklı yeni pansiyon binasının inşaatına başlanınca eski pansiyon binası ve Müdür Lojmanı da yıkılmıştır. Yeni pansiyon binası 1976-1977 öğretim yılında hizmete girmiştir. 1968-1969 öğretim yılında lisenin bina kapasitesi yetersiz kalınca, okulun orta kısmı idari yönetimi okulda kalmak üzere Hızır reis Ortaokuluna (yeni adıyla Kamile Çömlekçioğlu) nakledilmiştir. Bir yıl sonra ortaokul kısmı tamamen kaldırılmıştır.
1981-1982 eğitim-öğretim yılında da öğrenci sayısının artmasına bağlı olarak Milli Eğitim Bakanlığı’nın emri ile parasız yatılılık statüsü kaldırılmıştır. Aynı yıl pansiyon binası yirmi dört derslik ve bir kütüphane salonu haline getirilmiştir.
1986-1987 öğretim yılında pansiyon binasında derslik sayısı, dersliklerin genişletilmesi nedeniyle on beşe düşürülmüş ve bir öğretmenler odası düzenlenmiştir.1988-1989 öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı’ndan sağlanan ödenekle pansiyon binası alt katındaki kullanılmaz halde bulunan odalar derslik haline dönüştürülerek üç derslik, bir müdür yardımcısı odası ve bir depo okula kazandırılmıştır.(C blok)
1990-1991öğretim yılında Antalya Lisesi ve Öğrencileri Koruma Derneğinin girişimleri ile okul bahçesinde yıktırılan barakaların yerine derslik, spor salonu, öğretmen ve öğrenci kantinleri bulunan Ek Bina inşaatını temeli atılmış; ve bu bina 1991-1992 öğretim yılında eğitim ve öğretime açılmıştır.(B Blok)
İstavri kardeşlerin yaptırdığı iki binadan Yenikapı tarafında olan yeni dershane binaları yapılınca Antalya Lisesinin idari binası olmuştur. Diğeri Üç Kapılar tarafında olan ise bir ara “Ticaret Lisesi” olarak görev yapmış sonra Antalya Lisesinin sınıfları olmuş son olarak da bir asrı deviren bir eğitim kurumu olarak 1992 yılında Antalya Lisesinin müzesi haline getirilmiştir.
KİMLER GELDİ KİMLER GEÇTİ
Bugüne kadar liseden mezun olanların sayısının 40 bine yaklaştığı söylenebilir.
Lisenin bir ortak hafızası ve geleneğinin oluştuğunu muhakkak. Antalya ve çevresinde hatta bütün ülkede “Antalya Lisesi” bir marka aslında. Bu markayı bugün Antalya Lisesi mezunları bir vakıf aracılığı ile yaşatmaya ve geliştirmeye çalışıyor.
Ahmet Hamdi Tanpınar yanında Cahit Külebi gibi sanat dünyamızda yeri olan daha birçok insanı yetiştiren lisede güncel siyasette halen varlığını sürdüren birçok ünlü isim de geçen zaman içinde bu eğitim kurumunda konuk edilmiş.
Diğer taraftan ünlü “hocaları” da var tabi Antalya Lisesinin. 1960 yıllardan itibaren 70 ler ortalarına kadar en uzun süre olmak üzere 13 yıl müdürlük ve tarih öğretmenliği yapan Rasim Rodoplu, yine müdürlük yapan İbrahim Dinçer, Coğrafya öğretmeni Makbule Çetik, yine coğrafya öğretmeni Mehmet Kırbaş, Almanca öğretmenliği ve zaman zaman okul müdürlüğü yapan Ziya Özden, müdürlük de yapan beden eğitimi öğretmeni Mustafa Demir, yine beden eğitimi öğretmeni Süleyman Erol, müdürlük de yapan Naci Budakoğlu, “Portakal” lakabı ile bilinen müdür yardımcılığı da yapan Mustafa Selek, Fizik hocası Hasan Bingel, yine fizik öğretmeni Can Fidan İnce, fizik hocası Hakkı Motorcu, hocalardan İbrahim Uysal, İngilizce öğretmeni Esat Aral, yine İngilizce öğretmeni Ayfer Aydın, edebiyat öğretmeni Mualla Güven, edebiyatçı “Trolom” lakabıyla İsmail Özkaynak, edebiyatçı İbrahim Vurar, matematik öğretmeni Oğuz Yalçınkaya, yine matematik öğretmeni Bahri Dayıoğlu, resim öğretmeni Bergüzar Kütük, biyoloji öğretmeni Şadi Dallı, tarih öğretmeni Rıza Tan, tarih öğretmeni Recep Duran, edebiyat öğretmeni Sefa Benli, Matematik öğretmeni Teoman Acemi, yine “Tirmis” lakaplı matematik öğretmeni Ali Aydoğdu, resim öğretmeni Feyzullah Korkmaz, kimya öğretmeni Ayşe Şap, müzik öğretmeni Saim Durak, fizik öğretmeni Vecihe Özturan, beden eğitimi öğretmenleri Emine Cankalp ve Tahir Özkan, müzik öğretmeni Arif Bac, matematik öğretmeni Sahabe Yalçınkaya, edebiyat öğretmeni Şafak Ergün, kimya öğretmeni Sevim Yener, coğrafya öğretmeni Mediha Öğretmenoğlu, fizik öğretmeni Süleyman Öksüz, matematik öğretmeni İbrahim Uysal, felsefe öğretmeni Ziya Durak, matematik öğretmeni Fevzi Çalışkan… adı unutulmazlara geçmiş hocalardan bazıları olarak sayılabilir.
Bu liseden geçenlerin hafızlarında daha neler var, ne yaşanmışlıklar var kim bilir? Anılar ortaya serildikçe, mezunlar yan yana geldikçe hatırlanacak ve tekrar yaşatılacak.
Kaynaklar:
Sefa Salih Aydemir, “Antalya Lisesi ve Tarihi Gelişimi”
Antalya Lisesi sitesi
Antalya Lisesi Mezunları Vakfı
Milli Eğitim Bakanlığı sitesi
19 Yorum
iL Adalı
Babam Kutlu Adalı 1955 yılına kadar bu tarihi okulda okudu,unutulmaz anılarla kıbrıs ‘a döndü ve Antalya’yi ve arkadaşlarını hiç unutmadı. Yaşamında unutulmaz izler bıraktı.Anilarini yazmaya ömrü yetmedi.6 temmuz 1996 gecesi öldürüldü. Anıları ona ışık olsun dilerimHadan Bey çok teşekkürler.
Mesut Galip Şahinoğlu
Bu lise bugünün vırt zırt vakıf üniversitelerinden daha önemliydi vakti zamanında. Buradan mezun olmak bir farklılıktı.
Hasan Kıvırcık
Füsuncum, hepimizin yıllar öncesinde bize yuva olan bu yapıya ve onun yarattığı kültüre bir vefa borcumuz var. Ben de bir ucundan tutarak, yaşadıklarımızın tanık olduğum bir kısmını yan yana getirmeye çalıştım. Muhtemelen bu lisenin mezunlarından olup bu duyarlılığı daha ileriye taşımaya çalışanlar hep olacaktır.
Füsun Abalı
Hasan emeğine yüreğine sağlık arkadaşım ?
mehmet eyüboğlu
Cidden ekol sayılacak bir okul. Ne yazık ki bugünlerde bütün eğitim kurumlarının içi boşaltılıyor ve değerleri düşürülüyor. Oysa Antalya lisesi çok değerli bir marka.
Nihat SARISAKAL
1957-1958 Edebiyat Bölümü mezunuyum.
Tarih’i Aslan Mahmut’tan
Fransızca’yı Şeref Hoca’dan
Fizik’i Vektörden
Coğrafya’yı Sivrisinek’ten
Edebiyat’ı Übeyt Hoca’dan okudum.
Beden Eğitimi öğretmenimiz Süleyman EROL beydi. Ben biraz rahatsızdım, ancak hiçbir zaman beni hasta olarak ayrı tutmadı. Fakat tüm etkinliklerde gözü üstümde olurdu. Allah hepsine rahmet etsin.
Esat ARAL Bey de Gazi Eğitim Enstitüsü’den devre arkadaşımdı.
kayhan özer
Okulun çok güzel bir etkisi, Antalya tarihi içinde çok önemli bir yeri var. Burada okumak geçmişte bir ayrıcalık sanki. Unutulmaz hocaları vardı.
Ziya küçük
1968 yılı mezunuyum Ortaokulu ve liseyi okuduğum benim için çok özel bir okuldur Unutamadığım o dönem hocalarımın başında Hakkı Motorcu ve Oğuz Yalçınkaya gelir Rasim Rodoplu Mehmet Karakapıcı İbrahim Vurar Sivrisinek portakal ve beden eğitimci Süleyman Bey de şu anda aklıma gelenler Yaşayanlara Allah sağlıklı uzun ömür versin Aramızdan ayrılanlarında mekanları cennet olsun
HASAN GÖREN
Antalya lisesinde okumak çok farklı bir şeydir.okulun hocaları,müdürleri,öğrencileri hepsi bir efsanedir.Okulun havası,okul yolu herşeyi çok farklıydı.1977 mezunları şanslıydı 4 tane müdür gördü.
Ayrıca, Deniz Baykal ve eşide bu lisenin mezunudur.
halil eğilmez
1973 mezunuyum yaptıgınız bu çalışmadan dolayı tşk ederim emegi geçenlere rasim rodoplu müdürümdü ama FEVZİ ÇALIŞKANI unutmıyalım HAKKI MOTORCU YUDA
tuncer ertuğrul
ilgili ek bilgiler olursa antalya lisesi ilgili..bilgilendirseniz memnun olurum.1972-1973 antalya lisesi mezunuyum..antalya lisesini resimde futbolda uçurduğumuz yıllarda bende oralardaydım..arkadaşlarımı ve üzdüğümüz üzmediğimiz yaşayan ve vefat eden arkadaş ve hocalarıma sonsuz sevg.. yüce allahtan rahmet diliyorum.
ve onları en yüksek duygularımla anıyorum. antalya lisesi mezunlarına..ve arkadaşlarıma sonsuz selamlar diliyorum.
Hasan Kıvırcık
Bu okulda liseyi okudum. Babam Ahmet Kıvırcık 1934 lerde bir yıl okuyup İstanbul Erkek Lisesine geçmişti, dayım Metin Kıvırcık ve daha bir çok aile büyüğüm buradan mezun oldu. Zamanının üniversitesi gibiymiş, lise mezunu olmanın çok mühim sayıldığı zamanlarmış onlar.
Sonra ben 1973 yılında başladım ve 1975 de mezun oldum bu okuldan. Hocalarımın birçoğu ve arkadaşlarım hala aklımdadır. Müdür ve tarih hocası Rasim Rodoplu’yu Trılom’u (İsmail Özkaynak), karizmasıyla, el yazısı ve bilgisiyle hepimizi etkileyen Hasan Bingel’i, Teoman Acemi’yi, sınıf öğretmenliğimizi yapan çok beyefendi insan Ali Aydoğdu’yu, edebiyat hocası Sefa Benli’yi, Portakal’ı, bize girmese de Ziya Özden hocayı, müzik hocamız Arif Baç’ı, unutmam. İlk gençliğimizin izleri vardır ve hayata dair ilk şekil aldığımız, ufuklarımızı çizdiğimiz, görüşlerimizin oluştuğu, duygularımızın, sevgilerimizin başladığı yerdir bana göre.
Selma Aksoy
Geçmiş tarihi çok yüklü ve belki de ülkenin sayılı eğitim kurumlarından biri Antalya Lisesi. Bugüne gelmesi, birçok insanın hayatında rol oynaması bu kurumu yüceltiyor ve yaşatıyor.
Ali Demir
Lisenin eski bir öğrencisiyim. Antalya’nın bu kadar büyük olmadığı nüfusunun 70 binlerde olduğu 1970-73 arasında öğrenciliğini yaptım. Bu tarihi binadan biri idare binasıydı. Çatıda yatakhane vardı. Diğer tarihi bina Akşam Ticaret lisesiydi. Müdürümüz Rasim bey ve Mualla hanımı unutmuyorum.
Ferda Çetinkoz
Bir ekoldür Antalya lisesi gerçekten. Bu kadar tarihi olan bir binası olması ve köklü bir kurum olarak bugüne gelmesi onu bir kat daha değerli yapıyor.
metin dağ
O en güzel caddede halen iki biblo gibi duruyor tarihi lise binası. Bugüne kadar kimler geldi geçti kimbilir. Kurumsal yapı haline gelmek böyle birşey olsa gerek.
Dilek Özgür Saatçi
Doğru olan şeyler zamanın içinden süzülüp yoluna devam ediyor. Lise bu kentin kader çizgilerinden biri. Burayı yaşamak ve bu liseli olmak farklı bir ayrıcalık.
necmi yazgan
Şehrin eski dokusunda belli başlı büyüklükteki iki birbirinin aynısı bina epey bir heybetliyken bugün sekiz on katlı apartmanların arasında küçük kalmışlar. Biraz basmış yol kenarı apartman dizisi. Ama iyi ki korunmuş ve bu iki bina bugüne kalmış. Fakat palmiyeli yol muhteşem tabi. eskiden beri varmış gibi duran palmiyeler aslında 1930 lardan kalmaymış.
ferhangöcek
Kentlerin simgeleri var. Kentlerde yaşayanlar kendi kimliklerini bu binalardan ve onların isimlerinden alıyorlar. İstanbul’da Galatasaray, İstanbul Erkek, Haydarpaşa liseleri mesela ülke çapında bilinen lise ve binalarıdır. Antalya’da ki halen korunan bu iki yapı, bir asrı devirmiş önemli bir geleneğin simgesi olarak dünü bugüne bağlıyor.