”İSTANBUL MİMARLARI” *

SAYISAL VERİLERLE İSTANBUL MİMARLARI

Bülend TUNA

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi üye sicil kayıtlarından hareketle derlediğimiz bazı bilgileri mimarlık ortamıyla paylaşmak ve buradaki rakamların sergilediği durumun değerlendirmesine fırsat yaratmak istedik. Bu bilgilerden hareketle farklı okumalar ve irdelemeler eşliğinde önümüzdeki tablonun analizi, yorumlanması ve gündemin şekillenmesine katkı yapması, bu yönde bir girdi teşkil etmesi beklenir.
Rakamların yer yer ürkütücü boyutlara ulaşması bazı farklı değerlendirmelere de neden olmuş ve geçmişte konunun gündeme geldiği ortamlarda niceliksel bilgilerin yeterli olmayabileceği, yanıltıcı olabileceği gibi görüşler dile getirilmiştir. Elbette, sayısal verilerin tek başına tüm tabloyu anlamlandırmakta yetersiz kalacağı açıktır. Mimarlık eğitimindeki tablonun ağırlaştırdığı ortamın önemli bir ürünü olarak paylaştığımız bu verilerin önümüzdeki dönemin yol haritasının belirlenmesinde yardımcı olabileceği de bir başka gerçektir. İlgili kişi ve kurumlarm bu verilerden hareketle söyleyebilecekleri şeyler olacaktır; elbette benim de vardır. Bu yazıda bir ölçüde bunu yapmaya çalışacağım.
İstanbul’da Nüfus ve Mimar Oranları
İstanbul büyükşehir sınırları içerisinde yaşayanların ülke geneline oranı ciddi bir yığılmanın göstergesi olarak hep dile getirildi. Bunun yanı sıra İstanbul kentinde çalışan mimarların ülke genelindeki mimarlara oranı ise bu oranı daha da şiddetlendiriyor. Rakamlara bakalım:

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi’nin ka­yıtlı üye sayısı (31.12.2018 itibariyle) 23.059. İstanbul kenti içinde ikamet eden kayıtlı mimarların sayısı ise 22.195. Şu­beye bağlı değişik temsilciliklerde toplam 864 mimar kayıtlı. Bazı tablolarda sadece İstanbul kenti içerisindeki mimarların sayısını dikkate alacağız.

İstanbul BK Şubesi’ne son yıllarda yapılan kayıtlarda kadın meslektaşlarımızın oranı daha yüksek çıkmaktadır.

Kadın meslektaşlarımızın sayısının ve oranının artması sevin­dirici olmakla birlikte meslek ortamında karşılaştıkları ayrım­cılığa da bu tabloyla beraber değinmek durumundayız. Mes­lektaşlarımızın değişik çalışma alanlarında karşılaştıkları du­rumu Oda’daki bilgilerden hareketle açmaya çalışalım. 2018 yılında büro tescili alan ve büro tescilini yenileyen bürolardan hareketle elimizde bir veri var. Kadın meslektaşlarımız mimar­lık meslek ortamının her alanında çalışmalarına rağmen yetki ve imza sorumluluğu gerektiren durumlarda ne yazık ki ayrım­cılığa uğramaktadırlar. Yapı denetimi alanında çalışan meslek­taşlarımızda bile benzer oranı gözleyebiliyoruz.

Büro Tescili Alanların Yerleşimleri

2018 yılında büro tescili alan ve yenileyen 2.484 mimarlık bü­rosunun hangi ilçede bulunduğu, bölgedeki imar hareketliliği kapsamında bir fikir vermektedir. Büroların daha ayrıntılı veri analizlerinin yapılabilmesiyle daha sağlıklı sonuçlara ulaş­mamız mümkün olabilecektir. Şirket statüleri, büyüklükleri, mekânsal olanakları, kapasiteleri, istihdam ve büro çalışanları­nın eğitim sorunları gibi pek çok alanda farklı göstergelerin or­taya çıkarılması ve yorumlanması da gerekecektir. Ancak şim­dilik büro tescil adreslerinin coğrafi dağılımını verebiliyoruz.

Sayısal Verilerle İstanbul Mimarları

Genç Mimarların Çalışma Koşulları

Genç mimarların çalışma koşulları / sorunları giderek artan bir ivmeyle gündeme gelmektedir. Mezuniyet sonrası yaşanan işsizlik baskısı, farklı alanlarda çalışan genç meslektaşlarımı­zın kendi deneyimlerinden hareketle gözlemledikleri sorunlar, yaşadıkları sıkıntılar, Mimarlar Odası’ndan beklentileri, her fırsatta dile getirilmekte, yakıcı bir konu olarak önümüzde dur­maktadır. Genç meslektaşlarımızla ilgili verilerin bu sorunun önemini vurgulaması açısından da yararlı olacağını düşünüyo­rum.

Sonuç Yerine…

Yazının girişinde de değindiğim gibi bu rakamlar her şeyi açık­lamada elbette yetersiz kalacaktır, meslek ortamının durumunu tüm yönleriyle görebilmemiz başka araştırmaların, gözlemle­rin ve değerlendirmelerin yapılmasını gerektirecektir. Öte yan­dan böylesi veri sunuşlarının bir şeyleri söylememize olanak verdiğini, yeni değerlendirmelere fırsat yarattığını, bu tartış­malara altlık oluşturabileceğini de belirtmeliyim. Bilebildik­lerimizin ortaya konması, bilemediklerimizin araştırılmasına yönelik gerekliliği ortaya çıkarması bakımından da önemlidir.

Uzun bir süreden beri mimarlık eğitimindeki nicelik ta­kıntısının yaracağı kaotik durumun meslek ortamına etkilerini dile getirmeye çalıştık. İstanbul’daki bu mevcut tabloyu geçen bültende yer verdiğimiz mimarlık okullarıyla ilgili bilgiyle bir­likte değerlendirdiğimizde çok farklı düzlemlerde tartışma yü­rütme ihtiyacımız olduğu yakıcı bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Eğitim ortamındaki bu nicel patlamanın gündeme çok acil ko­duyla eklediği en önemli husus mesleğe kabul aşamasının ku­rumlaşmasıdır. Meslek yapma yetkisini verdiğimiz süreçlerin uluslararası denklik açısından uygunsuzluğunun yanı sıra ken­di mevzuatımız çerçevesinde bile yeterliliği tartışmalı hale gel­miştir. Yapı üretim sürecinin, bu konuyla ilgili mevzuatın da bu yönüyle yeniden irdelenmesi gerektiği açıktır. Bu kapsamdaki bilgilendirme yazılarımızda her zaman vurguladığımız gibi “Türkiye Mimarlık Eğitimi Politikası”nm önce gerekliliğini hissetmek, içeriğini oluşturmak, benimsemek ve mimarlık or­tamının bütün bileşenleriyle birlikte güçlü bir ses olarak bunu dile getirmek, etkili olabilmesi için çaba sarf etmek gerektiğini düşünüyorum; önümüzdeki en acil gündemlerden biri budur.

Gelin bunları birlikte tartışalım. Birlikte güçlü bir irade or­taya koymamız her zamankinden daha önemli hale gelmiştir. Ülkemiz, kentlerimiz, yaşam alanlarımızla ilgili endişe dolu günler yaşıyoruz. Uğraşmak durumunda kaldığımız sorun yu­mağı her geçen gün daha çetrefilli bir hale geliyor, enerjimizi tüketiyor.

Yine de, her şeye rağmen, bütün bunların farkında olarak, mademki buradayız…

*”İstanbul Mimarları” başlığı Mimdap tarafından atılmıştır. 

Kaynak : Mimarlara Mektup sayı 242