EKİN AKSU / Birgün
İstanbul 2010 Kültür Başkentliğine hazırlanırken kültürel öğelerimizi yok etme çalışmaları son hızla devam ediyor. UNESCO’nun beğenmediği Süleymaniye projeleri, Sulukule derken, bakım-onarım çalışmaları adı altındaki başka bir proje sessizce tamamlandı bile.
Birkaç aydan beri kapalı olan, Karaköy-Be-yoğlu arası çalışan tünel hattı geçtiğimiz hafta hizmete açıldı. Okurlar için hatırlatalım; Tünel insan taşımacılığı serüvenine 1875’te başlayan, dünyadaki en eski metro sıralamasında Londra ve New York’tan sonra gelmek üzere üçüncülüğü alan bir hattır. “İkinci Dünya Savaşı’nda; bazı malzemeleri satın alınamadığı için üç buçuk ay yolcularından ayrı kalan Tünel, Fransız Eletctro Enterprise tarafından 33 Milyon Lira masarfla tamamıyla yenilenerek şimdiki halini alır.”
Geçen hafta Karaköy altgeçidinden çıkıp, uzun bir süre sonra Tünel kepenklerini açık gördüğüm an bayağı mutlu oldum ve içimden “Sonunda!” dedim. Aslında İstanbullu olmama rağmen genç yaşta olduğum için Tünel ile olan haşır neşirliğim altı yedi seneyi geçmez. Ama yine de Tünel’in bende bıraktığı etki, o eski havası bu seneler boyunca beni buraya bağlamış ve kelimeye kolayca dökülmesi mümkün olmayan bir his bırakmıştır içimde. Kısacık bir seyahattir tünel ama keyiflidir. Kahverengi deri koltuklarda oturup bir dakika sonra çalacak hareket zilini beklerken gözünüz duvardaki süslemelere takılır. Zille beraber loş sarı ışıklar içinde karanlık tünele doğru yolculuk başlar. Bir süre sonra karşıdan gelen vagonun ışığı belirginleşir. Yarım dakika sonra da bütün devran biter, Beyoğ-lu’na gelinir. Tünel süreci, eski bir zaman-daymışım gibi hissetmemi sağlar hep. Bize çok anlatılan ama görmediğimiz, bilmediğimiz eski İstanbul’daymışım gibi…
‘MODERNLEŞME’ MESELELERİ
Üzücüdür ki artık bu keyifli yolculuk; “modernleşme”, şaşalı görüntüler ve özentilik ile takas edilmiş. İstasyona adım attığımda dikkatimi ilk çeken şey alışık olduğum ve bana nereye geldiğimi anımsatan Tünel’e özgü serinlik ve hafif rutubet kokusunun eksikliğiydi. Bir şeylerin ters olduğu belliydi. Nitekim talihsizlikler ardı ardına gelecekti. Duvarlardaki süslemeler, ince işler seramiklerle kapatılmış ve en kötüsü o güzelim vagon, Taksim-Levent hattında çalışandan farkı olmayan, “modern” benzeri ile değiştirilmişti.
Bahsedilen değişikliklerin de çok özenli bir şekilde yapıldığını zannetmeyin. Seramik resimlerdeki hatalar, üstlerindeki temizlenmemiş sıva görüntüleri gözden kaçmıyordu. Üstelik “bakım” nedeniyle aylarca kapatılan tünel açıldığı hafta (şimdilik) iki kere arıza yaptı, hareket etmedi.
Yedi yıllık kullanıcısında bile böyle bir travmaya yol açan değişiklik acaba elli yıldır Tü-nel’i bilenlerde ne etki yaratır? Kültür başkentiyiz diye övünürken her türlü orijinalliğimizden ödün veriyor olmayı bir yana bırakın böylesi önemli bir mekânda yapılan proje sürecinde, halkın neler yapıldığı/yapılacağı konusunda bilgilendirilmemiş, fikirlerinin sorulmamış olması gerçekten üzücü.
Son olarak kendimi(zi) eleştirmek gerekirse; konu İstanbul’daki projeler olduğunda her taşın altında bir öcü aramak gerektiğini hâlâ öğrenememiş olmak, zamanında gerekli ilgiyi göstermemek ancak iş işten geçtikten sonra yiten değerlerin ardından ahlanıp vah-lanmaya yarıyor. “Evet, giden gitti… Hâlâ hurdalığa atılmadıysa belki eski vagonlar kalmıştır geriye. Bari onları mı geri istesek bir şekilde?” diye düşününce de cidden moralim bozuluyor…
4 Yorum
pınar çelik
Ben de Tünel den geçiyorum, yeni seramikler biraz fazla yeni oldu ve ülkemizin her yerinde olduğu gibi işçilik hataları var bir miktar ama öyle durum felaket falan da değil. Vagon değişmiş evet ama diğeri ancak müzelik olabilirdi, onun da ilk zamanlara ait olduğunu zannetmiyorum ayrıca. Ben ce caddeye kadar olan bölüm bir müze olarak boşaltılıp kullanılabilir, en eski vagon bulunup burada segilenebilirdi. Ama şu felaket senaryosu sunumunu bırakın lütfen, yapıcı eleştiride bulunun, eksik tarafı varsa ilgililer yapsın. Ya da bu tür ah vah etmek yerine yapılırken, olmadı diyelim şimdi örneğin yakın takiple ilgilisine ulaşıp soruna çözüm arayalım.
Cemal Kozlu
Tünel için yapılan yenileme bana göre de çok niteliksiz. Özgür Özkan ve Besim Yılmaz arkadaşımın tepkisi bir anlamda yerinde fakat tepkiyi aslında bu yapıların hiç yenilenmemesine değil onların olması gereken şekilde yapılmasına doğru yöneltmemiz lazım diye düşünüyorum. Roma’da her yer yenileniyor ve aslına uygun, hiç kusur göremiyorsunuz. Varmamız gerek nokta bu olmalıdır. İsteklerimiz de…
Saygılar
Besim Yılmaz
Çok hüzün verici. Sayın Ekin AKSU görmüş anlatmış. Özgür Özkan da düşüncelerini dile getirmiş. ISTANBULLU OLAN BİZLER; Istanbullu olmayan yöneticer karşısında hep böyle elimiz kolumuz bağlı mı olacağız ? Sanırm EVET. ONLAR kimseyi dinlemeden ”yaparım oldu ” deyip yaparlar.. Hagi birini dile getirelim. Kültürsüz, görgüsüz, şehrin HEMŞEHRİSİ olamayan sözde yöneticilerin takımındaki aynı değerdeki mimarlardan ne beklenir ki ? Dağ adamı deniz adamı olur mu ? Olursa İŞTE BU KADAR OLUR.. Eciş ve bücüşler takımından bu kadarı beklenir..
Galata Kulesini de el kadıya verselerde yenileseler; onlarca ne güzel olurdu.. ! ! !
Yöneticilerimize nice yeni yıl YENİLEMELERİ dileklerimle SAYGILAR sunuyorum.
Ozgur Ozkan
Tüneli ve yaşattığı nostalji duygusunu çok seven bir İstanbullu olarak gerçekten çok üzüldüm.
Tamam, belki İstanbullular olarak suçluyuz, bu projelere gerekli ilgiyi göstermediğimiz için; ama bu kentte yaşayan mimarlar, mühendisler, şehir ve bölge planlamacılar ve örgütleri/dernekleri yok mu? Onların daha gözü açık olması, halkı uyarması, yönlendirmesi, öncü olması gerekmez mi? Bizler kentle ilgili haklarımızı ve onları nasıl kullanabileceğimizi bilmiyoruz. Hoş, hakkımızı arasak da bulamayacağımızı düşünüyorum; ama en azından kentimizle ilgili mücadele etmiş oluruz..