Mehmet Çakılcıoğlu ile “Maltepe Bölge Parkı Yarışmasında Boykot Süreci” üzerine

Maltepe Bölge Parkı ve Rekreasyon Alanları Fikir Projesi Yarışması’nın Mimarlar Odası tarafından boykot edilmesi kararı 2006’nın son günlerinde mimarlık gündeminin tartışılan olaylarından biri olmuştur.

Mimarlar Odası, yarışmanın bu alanı Narcity konutları ve Maltepe Üniversitesi’nin arka bahçesi haline getireceğini belirterek yarışmaya jüri gönderilmeyeceğini açıklarken, mimarlardan da böyle bir talanın parçası olmamaları istenmiştir.

Mimarlar Odası’nın bu boykot kararını nasıl aldığı, bu boykotun neleri içerdiği, yarışma sürecini nasıl etkileyeceği ise kafalarda soru olarak kalmıştır.

Mimdap olarak, mimarlık ortamında konunun daha iyi anlaşılması için Mimarlar Odası Genel Başkanı Bülend Tuna, ve yarışma sürecine katkıda bulunan İstanbul Planlama Müdürlüğü’nden Mehmet Çakılcıoğlu ile söyleşiler yaptık.

Bu söyleşiler yapıldıktan sonra; Mimarlar Odası İstanbul Şubesi tarafından üyelere yollanan elektronik posta iletisinde İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından, “ İstanbul İli Maltepe İlçesi Başıbüyük Mahallesi, Toplu Konut Alanı 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı”na ret kararı alındığı yazılmıştır. Sayın H. Bülend Tuna söyleşiye bu gelişmenin ilave edilerek yayınlanmasını istemiştir. Nazım planın red edildiği konusu araştırılmaktadır. Kararla ilgili ayrıntılı bilgi için lütfen tıklayınız

Fakat kararın açıklanmasından önce yaptığımız bu söyleşileri,bilgileri paylaşmak ve tartışma ortamını zenginleştirmek adına yayınlıyoruz.

İlk olarak İstanbul Planlama Müdürlüğü’nden Mehmet Çakılcıoğlu ile Narcity Konutları ve Maltepe Üniversitesi için yapılan plan tadilatlarını ve bölgenin gelişim sürecini konuştuk.

Mimdap:Maltepe Bölge Parkındaki Süreci bize biraz anlatabilir misiniz?
Mehmet Çakılcıoğlu: Bölge Parkının öyküsü 1999 yılına dayanmaktadır. 1999’da müdürlükler arası değişimden dolayı Anadolu yakası şehir planlamaya geçmesiyle birlikte Maltepe Parkının planlama çalışması da müdürlük kapsamında başlamıştır.

Planlama çalışmasına ilk başladığımız dönemde söz konusu alan, 1000 hektarlık bir alandı ve I. Derece Doğal Sit Alanı olan Aydos Ormanı dışında, Anadolu Yakasındaki yerleşimler arasına sıkışmış tek boş bölgeydi. Maltepe’nin yoğun yerleşimiyle Dudulu, Samandıra, Sultanbeyli, Ümraniye arasında sıkışıp kalmış muhteşem bir alandan söz etmekteyiz.

Maltepe Bölge Parkı için çalışmalara ilk başlandığında, alanın güneyinde kalan kısım güvenlik bölgesi olması nedeniyle Askeriye’den alınamadı. Daha sonrada 70 hektarlık bir kısım Maltepe Üniversitesi’ne tahsis edildi. Büyükşehir olarak Maltepe Üniversitesi’ne dava açıldı ve kazanıldı.Buna rağmen yaşanan süreç sonunda davayı kazanan taraf üniversite oldu. Böylece plandan da kopulmuş oldu. 2003’te ise bildirdiğimiz tüm olumsuz görüşlere rağmen 60 hektarlık bir alan F tipi Cezaevi yapılması amacıyla Adalet Bakanlığı’na tahsis edildi. Zaten parkın sahip olduğu amorf yapı da, söz konusu bu tahsislerin sonucunda ortaya çıkmıştır.

Bölgenin 1/5000 ölçekli iki planı bulunmaktadır. Bu planlardan birincisi; 2001 yılında yapılan Büyük Bakkalköy Bölge Parkı ve Ağıltepe Nazım İmar Planı, ikincisi de 2005 yılında revize edilen Büyük Bakkalköy Çevresi Nazım İmar Planı’dır. Her iki planda da bölge parkı kavramı birbiriyle örtüşmektedir.

Mimdap:Bu bölgede yarışma açılması hakkındaki görüşünüz nedir?
Mehmet Çakılcıoğlu: İMP süreci başlayıp orada bir yarışmalar kurulu oluşturulduğunda Kartal bölgesi öncelikli olarak ele alındı. Bana göre öncelik verilmesi gereken konulardan bir tanesi de Maltepe Bölge Parkı’ydı.Çünkü Kartal’ın sanayi bölgesi var ve elden giden bir şeyi yok. Fakat Maltepe bölgesi bu anlamda Kartal’dan farklı. Bunun nedeni de bölgenin yerleşimler arasında kalan tek boş alan olması ve dolayısıyla yapılaşma baskısı yaşaması.

Mimdap:Mimarlar Odasının boykot gerekçeleri arasında Maltepe Üniversitesi dışında Narcity Konutları’na yönelik eleştirirler de var. Bölge parkının bu yapılanmaların arka bahçesi haline geleceğini belirtiyorlar.Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Mehmet Çakılcıoğlu:Tepe İnşaat’ın yaptığı Narcity konutlarının olduğu alan Büyük Bakkalköy-Ağıl tepe Nazım İmar Planı içerisinde ve plan ilk 27.09.2001’de onaylanmıştır.Ama Tepe İnşaat’ın 1999 tarihinde 1/1000 i ve 1/5000 planları vardı.Bu plan yapılırken de meclis kararı olan bir plan önümüze geldiği için o alanın sınırları çekilmiştir.Fakat yoğunluğu olarak bizim düşündüğümüzden ve vermek istediğimizden fazladır. Böyle bir meclis kararıyla önümüze plan girdisi olarak geldiği için de planda 1999 tarihli planın sınırları çekilip bu tarihle geçerli plan lejandı konmuştur.Dolayısıyla Tepe İnşaat Bölge parkından bir alanı almamıştır.1/5000 den sonra kırpılma söz konusu değildir.

Mimdap:Süreci hala tartışılan bir alanı yarışmaya açmaktaki amacınız nedir?
Mehmet Çakılcıoğlu:1980 planında bu alan korunan tarımsal ve orman alanıydı.1995’te onaylanan 1/50 000 plan iptal olmuştur ama o planda da burası bölge parkı ve ormandır. Geçen yıl oluşturulan 1/100 000 ölçekli planda da bölge parkı lejandı kondu. Fakat buranın boş bir alan olarak kalması herkesin ilgisini çekiyor ve kooperatifler, bakanlıklar, ’iyi niyetli yaklaşımlar’ da olmak üzere bu alanda potansiyel bir tehlike oluşturuyor. Dolayısıyla bu somut sürecin bir an önce başlaması gerek. Protesto kararlarına saygılıyım ama bu bir çözüm değil.

Mimdap:1/100 000 İstanbul Çevre Düzeni Planı ile ilgili toplumsal uzlaşma sağlanmadan parçalı yarışmalar düzenlenmesine karşı çıkılması hakkındaki görüşünüz nedir?
Mehmet Çakılcıoğlu:1/100 000 İstanbul Çevre Düzeni Planı 22 .08.2006’da onaylanmış bir plan. Mahkeme tarafından iptal edilinceye kadar da hatasıyla sevabıyla resmi bir plan. Dolayısıyla Kartal yarışması ve Maltepe Bölge Parkı yarışması da dahil,şu anda yapılan yarışmalar bu plana uygun yarışmalardır. Bizim için esas önemli olan geç kalmamaktır.Tabi ki süreç içinde yapılan yanlışlar var,ama bütün bunlar olduktan sonra küstüm demek bir çözüm değil diye düşünüyorum.

Mimdap: Sizce bu boykot yarışma ve sonrasındaki süreci nasıl etkiler?
Mehmet Çakılcıoğlu:Bu olay yarışmadaki zenginliği etkileyebilir. Ama illa ki bir birinci olacak ve illa ki bir proje uygulanacaktır. Bizim önceliğimiz estetikten öte bu alanın korunabilmesidir. Buraya getirilecek fonksiyonlar ve bu fonksiyonların işletilmesi ve uygulanması çok önemli. 1/5 000 planda burası zaten yeşil alan olarak gösterilmiş,geniş bir plan notu konulmuş ve alanın bu şekilde kullanılması öngörülmüştür.Ama bunun ötesinde önce koruma ondan sonra da uygun fonksiyonlarla buranın kullanılması ve bu alanın geliştirilmesi gerekiyor. Bu dengenin sağlanması için de bu yarışma çok büyük bir fırsat sunuyor.

Yasada 1/5 000 planlarda tadilat yapma hakkı vardır. Tadilat teklifinde bulunulduğunda plan tadil olmaktadır.Ama olay böyle somut bir sürece girdiğinde meclis de imar komisyonu da artık böyle bir şeyi tadil edemeyecek konuma girecektir.Bu açıdan da yarışma sürecinin başlamasını önemsiyoruz.

Mimdap:Teşekkür ediyoruz.

mimdap