Mimar: Hayri Özdemir, Yrd. Doç. Dr. Figen Beyhan Kars
KTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü 61080 Trabzon
İzocam Üniversitelerarası 8. Yalıtım Yarışması’nda “Enerji Etkin Konut Tasarımı” olarak belirlenen konu çerçevesinde hazırlanan ve 2.’lik ödülüne layık görülen proje Ankara ili, Mogan Gölü kıyısında, düz bir arazi üzerinde konumlanmıştır. Manzara avantajı ve proje sorusunun gerektirdiği enerji etkin konut tasarımı yaklaşımı için etkili yön olan güney yönünün çakışması, binanın yönlenmesinde ve iç mekân örgütlenmesinde üstünlük getiren bir bağlam olarak ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Yapı taşıyıcı sistemine proje sorusunda öngörüldüğü gibi dokunulmamış, temel, kirişler, kolonlar ve asmolen döşeme olduğu gibi korunmuştur. Sadece binanın uzun orta aksında yer alan güney yönündeki döşeme, enerji etkin yapı tasarımının temel dayanağı olan mekânların birbirleri ile ilişkilendirilmiş olmasına ortam hazırlayacak “açık plan” yaklaşımını uygulayabilmek için, katlar arasında istenen hava akımına uygun yol sağlayabilecek şekilde kaldırılarak galeri boşluğu yaratılmıştır.Tasarım kararlarına esas oluşturan yaklaşım, evin dışarıdan enerji girdisini azaltmaya yönelik teknikler kullanılarak, ısıtma ve serinletme için olan enerji yükünü hafifletmektir. Bu amaçla ısı kayıplarını en aza indirmek ve ısıl kütleler aracılığı ile ısı kazanımı sistemlerini kullanmak üzere yapı dış kabuğu ve iç mekân örgütlenmesi yeniden çözülmüştür. Alınan her kararda konut işlevinin genel gerekleri ve bina kullanıcılarının bireysel gereksinimleri dikkate alınmıştır.
Tasarımın enerji etkinliğini artırmak için proje 2 açıdan değerlendirilmiştir:
- En üst düzeyde ısı korunumu sağlamak için yapı kabuğunun yeniden oluşturulması tercih edilmiştir. Bu noktada düşünülen çok iyi yalıtımlı yapı dış kabuğu uygulamasının yanı sıra, tüm cepheler ve çatı kendi özel koşullarında değerlendirilmiş ve adım adım tasarlanmıştır.
- Alternatif ve temiz enerji kaynağı olan ve geleceğin mimarisini şekillendirmesi beklenen güneş enerjisinden yararlanarak, soğuk dönemde yapıya ek ısı kazancı sağlamak ve sıcak dönemde ısı kazancını engelleyerek doğal havalandırma yoluyla iç mekân sıcaklığını konfor sınırları içerisinde tutabilmek.
En üst düzeyde ısı korunumu sağlamak
Güney cephesinin tasarımında güney yönünden en üst düzeyde yararlanmak ve binayı etkileyecek güneş ışınlarının olumlu etkisini yapı içerisine almak, alınan ışınlardaki ısı enerjisini yapı elemanlarında depolamak ve depolanan ısı enerjisini gereken zamanlarda (güneş battıktan sonraki saatlerde) yapı içerisinde dağıtabilmek fikri temel oluşturmuştur.
Diğer cephelerde de çok iyi yalıtımlı duvarlar düşünülmüştür. Ayrıca cephe boşlukları doğal havalandırma ve aydınlatma sağlanacak şekilde tasarlanmış, ancak ısı korunumuna etkisi göz önüne alınarak küçük düşünülmüştür. Garaj, tesisat odası gibi dıştan kullanılması uygun görülen mekânlar kuzey cephesine yerleştirilmiş ve zemin kat seviyesinde tampon bölgeler olarak kullanılmışlardır. Zemin katın iç mekânlarında ise kuzey cephesinin büyük bir kısmı wc ve merdivenkovasına ayrılmıştır. Kuzey cephesine bakan çatı %65 eğim ile oturtulmuş, böylece hem kuzey rüzgârlarına karşı bir koruma kalkanı oluşturulmuş, hem de çatı katında yer alan mekânlar için ergonomik konforu sağlayabilecek kat yüksekliklerine ulaşılmıştır.
Ek Isı Kazancı Sistemleri
Trombe duvar sistemi
Güneye bakan cephenin batı aksında yer alan mutfağın güney duvarının büyük bir kısmı Trombe duvar olarak tasarlanmıştır. Sistem gün boyunca maruz kaldığı güneş ışınlarından elde edilen ısı enerjisini, bünyesinde bulunan yüksek yoğunluklu duvar içerisinde biriktirecek ve güneşin batışından sonraki zamanlarda, iç mekândaki hava soğumaya başladığında bünyesindeki ısıyı iç mekâna verebilecek şekilde düzenlenmiştir. Özetle buradaki duvar bölücü eleman olma özelliğinin yanı sıra bir ısı kazancı elemanı olarak görev yapacak olan toplaç şeklinde çalışacaktır.
Camekânlı güneş odası ve çakıl döşek sistemi
Binanın uzun orta aksında güney cephesine yerleştirilen camekânlı güneş odasının çerçevelediği galeri boşluğu ve boşluğun baktığı zemin katın döşemesi ile altında ki çakıl döşek ek ısı kazancı için özel olarak tasarlanmıştır. Camekânlı mekândan gün boyunca yapı iç kısımlarına dek güneş ışınlarının fazlası koyu yeşil renkte doğal taş(granit) ile kaplanan zemin kat döşemesi tarafından yutularak, döşeme kaplamasının altındaki betonarme döşeme ve döşemenin altında düzenlenen 40 cm.lik çakıl döşek tarafından depolanması öngörülmüştür. Döşemede depolanan ısı enerjisi iletim yoluyla iç mekâna aktarılırken, altta yer alan çakıl döşek içerisinde depolanacak ısı döşemenin kenar sınırlarında oluşturulacak menfezler aracılığı ile doğrudan içeriye alınması sağlanmıştır. Tasarlanan galeri boşluğu ile güneş ışınlarının zemin ve 1. kat üzerinde doğrudan etkili olması sağlanmış, ayrıca iç mekânda oluşan sıcak hava akımının hem galeri boşluğundan, hem de merdiven boşluğundan katlar boyunca hareketi öngörülmüştür.
Şömineden ısınan temiz hava bacaları
Salonun kuzey cephesine bakan duvar yüzeyinde var olan şömine binanın ana ısıtma sistemi olarak düşünülmüştür. Şöminenin her iki yanına ayrıca tasarlanan 2 temiz hava bacası, şöminenin duman bacasından tamamen ayrı tutulmuştur. Bacalarda hava hareketini hızlandırmak amacıyla fanlar yerleştirmek mümkündür. Şömine yandığı zaman bu boşluktaki hava ısınacak ve tavan kotuna yakın olan boşluklardan iç mekâna sıcak hava üflenecektir. İç mekânda soğuyan hava ise baca boşluğunun zemine yakın kısımlarındaki boşluklardan tekrar bacaya alınarak şöminedeki ısı aracılığı ile ısınmasını sağlayacaktır. Böylece oluşan döngüde üst katta büyükbaba için düzenlenen oda ve alt katta salon için ayrılan mekân ısı kazancı elde etmiş olacaktır. Serinletmeye ihtiyaç duyulan sıcak dönem için ise bacanın üst kısmında dış havaya açılan bir menfez düşünülmüştür. Bu menfezin açılması durumunda kuzeyden gelecek serin hava bacaya alınarak içeriye bakan boşluklar aracılığı ile iç mekâna alınabilecektir.
Aktif sistemler
Kullanılan pasif güneş sistemlerinin aktif sistemlerle desteklenmesi ile projenin ısınma enerjisi haricinde, kullanılan sıcak su ve elektrik enerjisi yükünü de aşağıya çekmek hedeflenmiştir. Bu amaçla güneş enerjisinden yararlanmak için çatı ve terasın ön kısmında kullanılan aktif sistem elemanları, enerji kazanımının yanı sıra mimari bir bütün olarak düzenlenmiştir. Böylece estetik kaygıdan ödün verilmemiştir. Elektrik enerjisi kazancı için 6 adet fotovoltaik panel güney cephesi boyunca tasarlanan terasın önüne yerleştirilmiş, kullanılan sıcak su ihtiyacı için düşünülen kolektörler ise (3 adet) güneye bakan çatı eğimine oturtulmuştur.
Maliyet
Pasif mekân ısıtma sisteminin bileşenleri binanın duvarları, döşemesi ve güney camıdır ve bunlar bina yapım sistemlerinin bir parçası oldukları için ilave bir maliyet getirmemiştir. 2 katlı ve temperlenmiş camların basit cama karşı olan ilave maliyeti de sağlanan enerji tasarrufu ile kısa sürede geri ödeyebilmektedir. Aynı şekilde aktif yöntemlerin uygulanması için gereken ilk yatırım maliyeti de uzun dönemde kendini amorti edecektir.
Hayri Özdemir
20 Yorum
Ahmet YILMAZ
bu kadar detaya inilmesi takdire şayan gerçekten peki tavanlarda asma tavan kullanma ihtimali görsel olarak daha iyi olmaz mı mesela http://www.sunexpo.com.tr sitesindeki ürünler gayet şık ve su anki dekorasyona güzel bi hava katıcaktır
Çariyar
Detaylar ve sistem basarılı olmuş, ellerinize sağlık. bravo hocam!
Faik Karabulut
Güneş enerjisi kollektörlerinin yapıyla uyumlu malzemeler haline getirilmesi gerekir kanısındayım. Çünkü bunların bildiğimiz panellerin çatıya dizilmesi ile gerçeten hoş bir görüntü ortaya çıkmıyor. Daha estetik hatta hem kiremit gibi hem kollektör gibi olanlarına yönelinmelidir.
yavuz neşet çınarlı
doğal enerjileri yapı tasarımı içinde yorumlamak böylece katı enerjileri kullanmaktan sakınmak ve doğayı tüketmemek çok çağdaş bir fikir. ülkemizde başlangıç aşamasında olan bu girişimlere ait projeler görmek çok hoş mutluluk verici olay kutlarım.
elif
güneş enerjisi bu proje çok dikkatimi çekti güzel mantıklı bence aslında benimde bir projem var yaptıktan sonra çok güzel olacağına inandığım,k dünyada bir ilk olacakk
İlter ÖZDEN
İsmimizin “gözden kaçırılması” gibi basit bir hatayı bu kadar büyüttüğüm için herkesten özür dilerim. İsimdir, “gözden kaçar”.
Eğer bahsi geçtiyse belirtmek isterim; şahsen sadece “2 boyutlu teknik çizimler”de yardımcı olmuştum, projede başka hiçbir katkım ve emeğim bulunmamaktadır.
Verdiğimiz rahatsızlıktan dolayı “özür dileriz.” Hiç etik bir harekette bulunmadık.
Figen BEYHAN KARS
Bayram tatili nedeniyle gecikmeli olarak yorumlarıyla katkıda bulunan herkese çok teşekkür ediyorum. Söz konusu proje gerçekten son yıllarda mimarlık gündemini çokça meşgul eden enerji etkin tasarımın konut ölçeğinde ele alınmış güzel örneklerinden biridir ve bu anlamda dikkatlerinizi çekmiş olması beni gerçekten çok mutlu etmektedir. Burada teşekkürlerimin yanı sıra 2 konuya açıklık getirmek istiyorum:
1. Yarışma kapsamı çerçevesinde var olan bir konutun enerji etkinliği açısından yeniden tasarımı isteniyordu ve taşıyıcı sisteme dokunulmaması, m2′ lerin aşılmaması vs. gibi kısıtları söz konusuydu. Bu anlamda yoğunlaşılan konu nedeniyle, mimari açıdan cephelerin daha fazla yorumlanmasında eksik kalınmış olabilir. Ancak mimari kaygılar tamamen göz ardı edilmemiştir. Özellikle iç mekan çözümlerine ve cephelerin aktif (kolektörlerin konumlandırılması) ve pasif (trombe duvarın tasarlanması, sera olarak düzenlenen camekanlı alan, pencerelerin boyutlandırılması vs) güneş enerjisi sistemleri ile bütünleştirilmesine özen gösterilmiştir.
2. Yarışma ekibi içerisinde yer alan 2 arkadaşın ismi, M. İlter ÖZDEN ve Koray CİDDİ, gözden kaçırılmıştır. Çalışma bir ekip çalışmasıdır ve çalışmaya koydukları emek çerçevesinde; M. İlter ÖZDEN(2 boyutlu teknik çizimler), Koray CİDDİ (2 ve 3 boyutlu teknik çizimler, animasyonlar ve sunum paftalarının hazırlanması), Hayri ÖZDEMİR(2 boyutlu teknik çizimler, enerji etkin tasarım kriterlerinin saptanması ve projeye aktarılması, ilgili hesaplamaların yapılması ve detayların oluşturulması, projenin jüri karşısındaki sunumu), teşekkürlerimi iletmek istiyorum. Bu konudaki hatayı üstleniyor ve özür diliyorum. Ancak hatanın burada bu şekilde yorumlarda yer alarak telafisinin istenmesi yerine, tarafıma iletilerek düzeltilmesinin beklenmesinin daha etik olacağını düşündüğümü de ifade ediyorum.
İlgilerinden dolayı herkese tekrar teşekkür ediyor, çalışmalarınızda kolaylıklar diliyorum.
Sevgi ve Saygılarımla,
Figen BEYHAN KARS
Tahsin Kaya Özkeskin
Bu büyük başarıyı elde eden hocamızı ve arkadaşlarımızı kutlamamak ve bu işe emek veren diğer arkadaşlarımız olan İlter ve Koray’ın isimlerini göremeyince öfkelenmemek elde değil.
Umarım tüm arkadaşlarımızın başarıları devam eder ve bu hoş olmayan hata en yakın zamanda düzeltilir.
Salih Evirgen
PROJE GRUBUNDAKİ ARKADAŞLARI VE FİGEN HOCAMI KUTLUYORUMM
BENDE İSİM KONUSUNDA HATA OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORUM EKSİKLİK OLMUŞ GALİBA BURADA İLTER VE KORAYIN İSİMLERİ YOK DERHAL DÜZELTİLMESİNİ UMUYORUM
Emrah Çevik
Figen hocam önderliğindeki İlter,Koray ve Hayri arkadaşlarımı bu başarısından dolayı kutluyorum.
İsim konusunda bir hata olduğunu düşünüyor en kısa zamanda düzeltileceğini umuyorum.
Uğurhan Güneyli
Öncelikle tüm arkadaşlarımı ve hocamı kutlarım.
Binayı sadece güneş enerjisi kullanımı açısından değerlendirirsek başarılı bulunabilir ama işin içine tasarım girince aynı şeyi diyemeyeceğim.
Ayrıca bu çalışmanın içinde yer alan diğer arkadaşların isminin olmaması üzücü. Umarım bir hatadan ibarettir.
Saygılar…
zeynep erözkan
Sayın Figen Beyhan KARS Hocamızı başta olmak üzere , Hayri ,İlter ve Koray arkadaşlarımı kutlarım.
Yapılan bilgilendirme eksikliğinin de bir unutmadan ibaret olduğunu umuyorum ve telafi edilebilir olduğunu düşünüyorum…
Mimar Mehmet İlter ÖZDEN
Bu proje 8. İzocam Yalıtım Yarışması için Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Figen Kars, Hayri Özdemir ,Mehmet İlter Özden ve Koray Ciddi tarafından hazırlanmıştır.
Başlıkta mimarlar belirtilirken etik olarak tüm yarışma ekibinin isminin yazılı olması gerekliydi.
Ekipten biri olarak bu davranışı hoş karşılamadığımı belirtmek isterim. M. İlter ÖZDEN
http://www.izocam.com.tr/izocam/Yal%C4%B1t%C4%B1m-Yar%C4%B1smas%C4%B1/IZOCAM-8–Universitelerarasi-Yalitim-Yarismasi.aspx
remzi gülen
dünyanın yönelmesi artık tasarruf şeklinde. kaynaklar bitiyor zira. bu konuda şartafatlı büyük gökdelenlerden başlamak yerine bu projede olduğu gibi yaygın kullanımı bulunan konutlara öncelik vermek aslında ülke ekonomileri için dah doğru. daha fazla tasarruf buradaki gibi detaylarla ve tasarım anlayışıyla sağlanabilir. hatta bu konuda artık yönetmelikler çıkması ve bütün yapılarda bu tarz düzenlemeler giderek zorunlu hale gelmelidir.
saygılar
Gülten Koç
Dünyada epeydir var olan ama bizde çok küçük adımlarla ilerleyen “ekoljik tasarım” kendi enerjisini önce sakınan ve sonra üreten yapılar konusunda yapılan bu cesaretli girişimi, ödül almış projeyi kutluyorum. Bu tarz öncü çalışmalar olmasa bizim yapı dünyamıza malesef bu fikirler kolay kolay giremez. Bir şeyin pratik olarak da denenmesi, sonuçarını görüp bir adım ileriye yürünmesi icap eder. O yüden bu projenin öncülerden biri olduğunu düşünüyorum. Yapanların başarılarının devamını temenni ederim.
Saygılar
nesrin yılmaz
enerji kullanımını gerek ısı yalıtımı yöntemleriyle azaltmak gerekse güneşlenmeyi ısınma için kullanmak, fazlasını denetlemek tarzındaki yaklaşımlar artık tasarımın girdisi olmak durumunda. güneş panelleri ile enerji elde etmek de öyle. sıfır karbon diyor avrupa artık. bu çizgiye yaklaşmak lazım. proje sahiplerini kutluyorum. ülkemizde bu girişimleri görmek çok güzel.
ali kadı
DEĞERLİ HOCAM FİGEN HANIM A saygılarımla…
alternatif enerji kaynaklarını kullanmak gelecek zamanların teknik elemanlarını mesgul edecek bir konudur. böyle çelışmaların artması temennisinde buunuyorum…
hayri özdemir
yarışmanın genel konsepti var olan bir binanın sıfır enerjili bina haline getirmektir.yarışma içeriğinde belirtilen bina ankara’nın mogan gölü kenarında hali hazırda var olan birkonuttur.yarışma şartnamesinde var olan bu konutun metre karesinde ,katyüksekliğinde, taşıyıcı sisteminde herhangi bir değişiklik yapılmıyacak ibaresi yer aldığından tasarım sürecinde kısıtlayıcı bir etki yaratmıştır. ama herne olursa olsun mimari kaygıların göz önünde olması gerektiğine inanarak biz var olan konutu gerek işlevselgerekse estetik açıdan tekrar ele aldık. umarım proje hakkındaki kaygınıza çözüm olmuştur.
cemile çiçek
ama binanız dıştan çok konvansiyonel tipik ülkemin yazlıkları gibi görünüyor. hani şu müteahhitlerin yapıp stattığı site içerisindekilerden. daha özenli bir tasarım olabilirdi sanki? ne dersiniz?
taner savun
bu tür çabaların yalıtım firmaları tarafından desteklenmesi bir yandan kendi ürünlerine kullanım imkanı tanıyor gibi görünse de enerji tasarruflu bina tasarımı aslında bütün dünya açısından gözden uzak tutulamayacak öneme sahip.