Pouya Khazaeli Parsa Konferansı

Arkitera Mimarlık Merkezi’nin düzenlediği ve BUILdIST Yapı Malzemeleri Fuarı’nın desteklediği ARKIMEET konferanslarının 24’üncüsü, İranlı mimar Pouya Khazaeli Parsa’nın katılımıyla 23 Mart 2010 Salı günü saat 19.00’da Bahçeşehir Üniversitesi Beşiktaş Kampüsü’nde gerçekleştirildi.

Mimar Pouya Khazaeli Parsa, konuşmasını 3 ana başlık altında gerçekleştirdi. Bunlar, 1950-1979 arası İran mimarlığı, Savaş sonrası İran mimarlığı ve kendi mimari yaklaşımı oldu. Konferansın özetini aşağıda, mimarın ağzından ilginize sunuyoruz…

mimdap

1950-1979 arası İran mimarlığı
1979 bildiğiniz gibi İran Devrimi’nin başlangıç tarihidir. Bu döneme kadar İranlı pek çok mimar, ABD ve İngiltere’de çalışıp İran’a geri dönmüştü. Bu dönemde yapılan eserler her ne kadar modern yapılar da olsa İran kültürünün izlerini taşıyordu.

Kamran Diba’nın tasarladığı Tahran Modern Sanat Müzesi, döneme özgü iyi bir örnektir. Bu yapıda kuleler, içeriye ışık girmesi amacıyla yapılmıştır.

İran Parlamentosu Binası ile Paris’te İranlı öğrenciler için yapılan öğrenci yurdu binası da İran’ın mimari kültürünü yansıtan özellikler taşımaktadır.

1979 yılında İran’da İslami Devrim’in başlamasıyla, İran’ın mimari kültürünü sürdüren mimarların tamamı İran’dan gitti. O dönemde bu kuşağın yalnızca öğrencileri kaldı ki onlar arasında kalanların çoğu da Tahran’daydı.

Savaş sonrası İran mimarlığı
1979’dan savaşın bitişi olan 1988 yılına kadar İran’da özel bir mimari üretim yapılmadı. Ancak savaş bitiminde ülkenin yeniden yapılanmasına hızla başlandı. Bu dönemde, yeniden yapılanmanın önünde 3 önemli sorun bulunuyordu:

– Tecrübeli mimarların olmaması
– İnsanların mimari kültüre çok aşina olmamaları
– İmar ve inşaat sektörü ile ilgili sorunlar.

Birinci sorun, Hadi Mirmiran’ın devreye girmesiyle hızlı bir şekilde aşıldı. Mirmiran’ın İran Ulusal Kütüphanesi tasarımında örneğin, İran mimarisine özgü merdiven ve kubbeleri kullandığı görülür. Yapılarında İran kültürünü kullanan hatta bu tasarımında bir şairin şiirini projeye dönüştüren mimar, siyah taban üzerine altın rengi kütüphanenin yanı sıra, kütüphane binalarını yerleştirmiş, üzerini ise cam bir çatı ile örtmüştür.

Bangkok İran Büyükelçiliği yapısında ilginç bir yaklaşım izlemiştir. İran mimarisi pozitif objeler olmadan iş yaramaz, diyen mimar, antik şehirlerde obje değil, duvarlar ve boşluk hissinin var olduğunu belirtmiş ve bunu yapısına yansıtmıştır. Burada objeler yerine duvarlar ve boşluklar kullanılmış, iç mekanda derinlik hissini arttırmak amacıyla yansıtıcı yüzeyler kullanmıştır.

Savaş sonrası İran mimarlığının iki kahramanından biri diyebileceğimiz Mirmiran’ın ardından Bahram Shirdel gelmektedir. Shirdel, 30 yıl boyunca İran dışında yaşamış olduğu için çalışmalarının İran mimarisinden uzak olması normal görülmektedir. japonya’da katıldığı bir yarışma için hazırladığı bir tasarımda kullandığı kat kat yüzeyler, İran mimarisi için bir ilkti. Tasarımda, japon tapınaklarının sadece içi ve dışı değil, arasındaki boşluğun da anlam ifade ettiğini belirten mimar, bu mesafeyi kat kat yüzeylerle doldurmuştur.

japon Konsey Binası tasarımında da (onur ödülü kazanmıştır) pozitif objeler arasındaki ilişkiye odaklanmaktadır.

Pouya Khazaeli Parsa mimarlığı
Buradan kendi mimari tarzıma gelirsem, kendimi yeni jenerasyonun bir parçası olarak görmediğimi belirtmeliyim. Gerçekten bir şey yapmak istiyorsak geçmişimizi ve kültürümüzü göz önüne almalıyız.

Benim yapılarımın en basit iki özelliği İran avlularını ve modern mimariyi bir arada kullanmaya çalışmam. Örneğin İran’da yaptığım konutta bu özelliğin üzerine gittim. Duvarlar dışarıya kapalı, büyük pencereler içerideki avluya bakıyor. Ancak yine de bunun son hali beni çok memnun etmedi. bir şeyler eksik geldi. Ve yeni bir şey yaratmam gerektiğini düşündüm.

Bu konuda çalışmalarım sonucunda aşağıdaki şemayı oluşturdum.

İlk görsel İran şehir kesitidir, sürekli bir akış içerisinde kubbeler, duvarlar görülür, boşluk bulunmaz. İkinci görselde ise modern bir Avrupa kentinin kesitini görüyorsunuz. Üçüncü görselde ise iki özelliği birlikte yansıtacak bir şema yaratmaya çalıştım. Avrupa kentinde olduğu gibi birimler bir araya geliyor ancak ortasına girdiğinizde etrafınızı bu birimler kapatıyor.

Buradan yola çıkarak yaptığım yapıda, zemin katta, modern mimaride olduğu gibi açık, boşluklu bir alan bıraktım. Yapıyı bir koni gibi düşünerek üst katları içe dönük ve dışa kapalı olarak tasarladım. Odalar arasındaki ilişkiyi de benzer şekilde kurdum. Oturma odası ile yatak odası, bir kapı ile birbirinden ayrılabiliyor ya da birbirine bağlanabiliyor. Kapı kapandığında yatak odası, tepesindeki açıklıkla tamamen gökyüzüne açılıyor ve çevresi ile ilişkisi kesiliyor. Kapı açıldığında ise, oturma odasını saran geniş pencereler ile çevresi ile ilişkisi artıyor.

Bu zamana kadar daha çok alan kullanımı üzerine çalışmalarımdan bahsettim ancak bir de inşaat teknikleri ile ilgili çalışmalarıma değinmek istiyorum.

İran’ın güneybatısının %60’ı derme çatma yapılardan oluşur. Dünyanın %50’sinde böyle bir yapılaşma olduğunu düşünürsek aklımıza “biz mimariyi kimin için yapıyoruz? Sadece zengin insanlara mı mimarlık hizmetini vereceğiz” sorusunu getirmeli… Bu düşünceyle ben, bambudan yapılan, çok ucuz ve yapımı çok kolay bir proje geliştirdim. Yapının temelini gaz boruları oluşturuyor. Bu gaz borularına sarılan bambu kıvrılarak iç içe iki daire oluşturuyor. Bu strüktür hızlı bir şekilde sertleşerek yapının iskeletini oluşturuyor. Biz İran’ın güneydoğusunda “Gali” adı verilen yerel bir malzemeyle bu strüktürü sararak hem çok ucuz hem de çok sağlam yapılar hazırladık. Dünyanın her yerinde kullanılacak yerel malzemelerle birbirinden çok farklı, ucuz konut üretimi gerçekleştirilebilir.

Gelecekte yapmayı ümit ettiğim şey, bu tür yeni fikirlerle inşaat teknolojisi ve açık alan kalitesine katkıda bulunmak…

mimdap