VLADIMIR TATLIN |
Ana Sayfa Bağlantılar Biz Kimiz İletişim Mimar İş İlanları
ANA SAYFA
VLADIMIR TATLIN
Share 2 Ağustos 2021

Vladimir Yevgrafoviç Tatlin (Rusça: Влади́мир Евгра́фович Та́тлин; (28 Aralık – 16 Aralık 1885 – 31 Mayıs 1953) Sovyet mimar, heykelci ve kuramcıdır. Kazimir Maleviç ile birlikte, 1920’lerin Sovyet avangart sanat hareketindeki en önemli iki figürden biriydi.

 

 

Sonrasında konstrüktivizm hareketinde de önemli bir sanatçı oldu. Yapımına 1919 yılında başladığı Tatlin’in Kulesi adlı eseriyle tanınmaktadır.

 

 

 

 

 

 

Tatlin, Harkov’da demiryolu mühendisi ve şair bir adamın oğlu olarak dünyaya geldi. Denizlerde tüccar olarak çalıştı ve yurt dışında biraz vakit geçirdi. Sanat hayatına Moskova’da bir ikon ressamı olarak başladı ve Moskova Resim Heykel ve Mimarlık Okulu’nda eğitim gördü. Aynı zamanda profesyonel bir müzisyendi ve yurt dışında da performans verdi.
Tatlin, 1913’teki Paris gezisi sırasında Pablo Picasso’nun çalışmalarını inceledi.

 

 

Vladimir Tatlin – tomislav medak,

 

 

 

Tatlin, Tatlin Kulesi olarak da bilinen “Üçüncü Enternasyonal Anıtı”nı tasarlayan mimar olarak ün kazandı. 1919 yılında yapımı planlanan kule demir, cam ve çelik’ten oluşacaktı ve Paris’teki Eyfel Kulesi’nden uzun olacaktı (Üçüncü Enternasyonal Anıtı 400 metre boyuyla zamanının en uzun üçüncü yapısı olacaktı). İkiz helezonların demir ve çelikten oluşan yapısının içindeki tasarım, farklı hızlarda dönecek cam pencerelerle kaplı üç temel bloğu öngörüyordu, (İlki küp şeklinde olup yılda bir; ikincisi piramit şeklinde olup ayda bir; üçüncüsü ise silindir şeklinde olup günlük dönecekti). Mali ve pratik nedenlerden dolayı, kule asla inşa edilmedi.

 

 

Sergide Tatlin Kulesi maketi

 

Devrim öncesi “karşıt kabartmaları” ile ahşap ve metalden yapılmış üç boyutlu yapılarıyla Tatlin, aynı zamanda Sovyetler’in kuruluşundan sonraki konstrüktivizm akımının öncüsü olarak görüldü. Tatlin bu heykeli klasik sanatsal akımı sorgulamak için yaptı. Ancak konstrüktivizme bağlı fikirlerin çoğunu reddeti ve kendisini Konstrüktivist olarak görmedi. Daha sonra Varvara Stepanova, Aleksandr Rodçenko, Manuel Rendón Seminario, Joaquín Torres García, László Moholy-Nagy, Antoine Pevsner ve Naum Gabo gibi sanatçılar daha belirgin bir şekilde akımı devam ettirdi.

 

 

 

Tatlin (ortada sağda), Ivan Kliun (arkasında), Malevich ve ikinci eşi Sofia Rafalovich (sağda) Malevich’in Moskova yakınlarındaki Nemchinovka’daki yazlık evinde, 1915.

 

 

 

Tatlin kendisini giysi ve obje araştırmalara adadı. Hayatının sonlarına doğru insanlığın en büyük hayallerinden biri olan uçmayı öğrenmek için kuşların uçuş mekanizmalarını araştırmaya başladı.
1930 yılında öğrencilerinden biri olan Joseph Karakis’e Kiev’de ders verdi.

 

Tatlin, Moskova’daki Novodeviçi Mezarlığına gömüldü.

 

 

 

Tatlin Kulesi nedir?

 

 

 

 

 

 

Rus Devrimi’nin ardından, Sovyet rejimi Rusya’da Komünist Enternasyonal örgütü için bir karargah inşa etmeyi planlıyordu. Düşünce, yapıyı başarılarını ve zaferlerini temsil eden işlevsel bir ikonik dönüm noktası yapmaktı. Tasarımın arkasındaki mimar Vladimir Tatlin, Sen Petersburg’da 400 metrelik bir bükülü demir, cam ve çelik kule önerdi. Bina hiç inşa edilmemesine rağmen, Rusya, Fransa, İsveç ve İngiltere’de birkaç minyatür modeli bulunmaktadır.

 

 

20’li yılların konstrüktivizm akımını başlatanlardan biridir. 1911-1913 arasında yeniilkelci üslubun ağır bastığı figüratif resimler yaptı. Bu yapıtlarda belirgin çizgiler ve özlü bir yapının yanı sıra heykelsiliğe doğru bir eğilim gözlemlenir (Balık satıcısı, 1913, Tretyakov galerisi). Tatlin daha sonra fütürist derlemeleri resimledi ve tiyatro için tasarılar hazırladı.

 

ilk “resimsel kabartmalar” ya da “karşı kabartmalar” 1914’te ortaya çıktı: resimden yola çıkarak ve ağaç metal, cam, yalancı mermer, karton gibi gereçlerin yüzeyini çeşitli yöntemlerle işleyerek “heykel tablolar” gerçekleştirdi (bunlann çoğu kaybolmuştur ve ancak fotoğraflanyla bilinmektedir). 1917 devrimi’nden sonra, III. Enternasyonal anıtı’nın maketini tasarladı. Anıt, Eiffel kulesi’rıden daha yüksek, sarmal biçimli bir kuleden oluşacaktı.

 

Kulenin içinde çelik kablolara asılmış ve değişik hızlarda dönen bir silindir, bir piramit ve bir küpte çeşitli salonlar yer alacaktı. 30’lu yıllann başında, ietathn adını verdiği uçan bir makinenin modelini tasarladı.

 

Devrimci Bir Anıt: Tatlin Kulesi

 

 

FacebookTwitterWhatsApp

 

 

 

Özet

 

 

Tatlin Kulesi, eğer inşa edilmiş olsaydı, spiral çelik iskeleti ve 400 metre yüksekliğiyle, o zamanın insan eliyle yapılmış en yüksek yapısı olan Eyfel Kulesi’nden daha yükseklere uzanacaktı. Kapitalizmin simgesi sayılan, reklam ve eğlence amacıyla dikilen Eyfel Kulesi’ne karşılık, III. Enternasyonal Anıtı sosyalizmin simgesi haline gelecek olan yapı uluslararası sosyalizmin birliğine adanmıştı.1920’de heykel sanatının geleneğinde yer alan taş, metal, ahşap gibi malzemeler ve teknikler, kütlesel form anlayışı, heykelin konusu ve konumu değişime uğramıştır. Çağdaş yaşam, yeni teknoloji, malzemeler, boşluk, mekân ve hareketin yanı sıra inşa yöntemleriyle heykelde, anıt anlayışında yapısal bir değişik yaratmıştır.

 

 


Üçüncü Enternasyonal Anıtı, bilinen diğer adıyla Tatlin Kulesi, 1917 Ekim Devrimi’nin ardından 1919 yılında Rus sanatçı ve mimar Vladimir Tatlin tarafından tasarlandı. Anıt, devrim niteliğinde bir tasarımdı. Bolşevik devrimini müjdeleyen, Rusya’daki Ekim Devriminin üçüncü yıldönümü olan 8 Kasım 1920 tarihinde heykeltıraş Vladimir Tatlin, Petrograd’da 3. Enternasyonal için tasarladığı anıtın maketinin açılışını yaptı. Bitmiş haliyle Komintern’e ev sahipliği yapması planlanan yapı, Eyfel Kulesi’nden daha yüksek olmasının yanı sıra ayrı ayrı dönen yapılara sahip dört katmanıyla Sovyet sosyalizminin dinamizmini temsil edecektir. Kulenin dönen kısımları Nikolay Punin’in deyimiyle, “…hareketle, istekle dolu ve süratli olacaktır; adeta yaratıcı bir iradeyle çekiç tutan bir kol gibi gergindir”.

 


Tatlin Kulesi propaganda amaçlı bir binadır, hareketlidir, kültürel programlara, siyasal propaganda ve araçlarına ev sahipliği yapması öngörülmüştür. Kule hiçbir zaman inşa edilemedi ve fakat yapılması planlanan amaca bugün bile hizmet etmektedir. Sanatın devrim için nasıl kullanılabileceğine en iyi örneklerden biridir, Devrimin Anıtı.

 

 

 

GİRİŞ

 

 

“Tatlin’in makine estetiği, plastik sanatların özellikle resmin artık işlevsiz olduğunu ve sona erdiğini söyler: “Sanat öldü-Yaşasın Makinanın Sanatı. Yeni sanat dilinin grameri ve estetiği, sanatçıların ayrıca mekanik bir eğitimden de geçmelerini ve kaçınılmaz müttefikleriyle, yeni makinayla, daha sıkı ilişki kurmalarını gerektirmektedir (Lodder, 1985, s. 234).”

 

 

 

1917 Devrimi bir sınıf hareketi, bir proleter devrimi olduğuna göre avangardın [1] bu sınıfla nasıl bir ilgisi bulunuyordu? Maleviç ve Tatlin’le birlikte sanatın devrimci örgütlenmesinin liderlerinden olan Natan Altman bunu şöyle açıklıyor (Cooke, 1995):

 

 

 

Avangardı proletaryaya yaklaştıran, devrimci bir coşku ya da eski formlara yönelik bir tiksinti değildir. Kolektivist olmalarıdır.

 

 

 

Çünkü üretim kolektiftir, aynı zamanda avangartlar da ortak bir hayat peşindedir ve konstrüktivistlerin gözünde “sanat bir üretimdir.”

 

 

Kolektivizm sanatçının eserinin tüm anlamını değiştirir ve ona yeni bir şeyler yaratmak için itki sağlar. Geleneksel sanatçı için eserinin özgünlüğü kendi “benliğinin” yüceliğinin ifade edilmesidir; avangartlar için ise özgünlük, kolektif deneyimin derin ve kapsamlı bir şekilde yaratılması ve geliştirmesi sürecinde sanatçının aktif bir şekilde yer almasıdır.

 

 

 

Kolektivizm, insanlar arasındaki ortak algıyı derinleştirerek, duygusal bağlar kurulmasını ve kitleler içinde daha önce hiç görülmemiş ölçekte rastgele kolektivizmin gelişmesine olanak sağlar.

 

 

Tatlin kavramların ikonografisiyle[2] değil malzemelerin ikonografisi ile ilgilenir ve uğraşır. Gündelik hayattaki malzemeler, döküntüler, malzeme artıkları onun için üretilmesi, hayata katılması gereken parçalardır. Tatlin’in evreni makinadır, formlarsa üretim araçlarıdır. Ona göre sanayi ve üretim kolektif bir çalışmadır. En geniş anlamda ise malzeme kültürünü aslında bir tasarım kültürüne evriltir.

 

 

 

Görsel 1. Vladimir Tatlin’in Nikolay Punin tarafından çekilen anıt önündeki fotoğrafı, 1920. Kaynak: www.monoskop.org/Vladimir_Tatlin

 

 

VLADİMİR TATLİN

 

 

Vladimir Tatlin 1885 yılında Moskova’da doğdu. Ukrayna’da büyüdü ve Kharkiv’de okudu. Babası bir demiryolu mühendisi ve annesi bir şairdi. Tatlin, genç yaşta çalışmak için evden ayrıldı. Türkiye, Mısır, Yunanistan, İtalya ve Bulgaristan gibi yerlere seyahat ederek, 1915’lere kadar aralıklarla gemilerde çalışmayı sürdürdü.

 

 

 

1913 yılında Berlin ve Paris’i ziyaret etti. Bu ziyaretleri sırasında ona ilham veren isimlerden birisi olan Pablo Picasso ile görüştü. Picasso’nun atölyesini ziyaret eden Tatlin, sanatçının üç boyutlu karışık materyallerden oluşan eserleri sayesinde Kübist form analiziyle tanıştı. Bu kolaj ve montaj çalışmalarının etkisi Tatlin’in Picasso ziyaretinden hemen sonra yapmaya başladığı ve özellikle cam, metal, alçı ve ahşap gibi farklı endüstriyel malzemelerinden oluşan işlerinde/yapıtlarında ortaya çıkmaktadır.

 

 

 

 

 

Gelenekseli yıkarak yeni bir ütopik toplumu kurma arayışına girseler de, Tatlin ve Rus avangart sanatçıları 1917 Ekim Devrimi öncesine kadar çoğunlukla apolitiktiler. Ancak devrimle beraber Tatlin’in sanatsal odak noktası değişti ve eserleri sosyalizmin sorunlarına yöneldi. Tatlin günlük yaşam için tasarlanmış yeni formlar ve faydacı çalışmalarla toplumsal değişimi gerçekleştirmeye girişti (Bowlt, 2017).

 

 

ÖNEMLİ OLAN GEREKLİ OLANDIR

 

 

“Önemli olan ne eski ne yenidir, asıl gerekli olandır.”

 

V. Tatlin

 

 

Rus avangardı, Batı’yla kurduğu formalist olmayan, yeni sentezlerle oluşturulan akımları “devrimcileştirmiştir.” Devrim plastik sanattaki formları değiştiremez ve fakat bu değişimi sağlayacak argümanları ve gerekli altyapıyı getirir.

 

 

 

Plastikteki Rönesans gelenekleri, kapitalist devletlerin feodal burjuva kökleri yok oluncaya kadar modern görünebilir. Rönesans yıkıldı ancak şu anda Avrupa’nın çatışmaları ortadan kalkıyor. Doğru olan, komünist hükümetler bir süre için Greko-İtalyan klasisizminin figüratif anıtlarını anıtsal bir propaganda aracı olarak kullanacaklar çünkü Ekim Devrimi, Çarlık Rusya’sından devir aldığı sanatçı potansiyeli ile kısa bir dönem çalışmak durumda kalmıştır. Figüratif anıtlar (Yunan-İtalyan) iki yönden/açıdan çağdaş gerçeklikle çelişiyor. Bireysel kahramanlık mitlerini besleyerek tarihle ters düşüyorlar/çelişiyorlar: kahramanların (ve tanrıların) gövdeleri ve başları (“torsos and heads”) tarihin çağdaş yorumuyla bağdaşmıyor (Punin, 1920, s. 312).

 

 

Tatlin’in, Enternasyonal’e yönelik anıt projesi olan Tatlin Kulesi malzeme, yapı ve hacim üzerine yeni bir anıtsal yaratıcılık ortaya koyarken aynı zamanda çökmekte olan sanatın yerine yeni bir yaratıcılık ve tasarım ekseninde bir atılım gerçekleştirmiştir.

 

 

Görsel 2. Birinci Dada Festivali’nde (1920) Almanca bir pankart: “Sanat öldü. Yaşasın Tatlin’in yeni makina sanatı.” Kaynak: www.monoskop.org/Vladimir_Tatlin

 

 

 

TATLİN KULESİ

 

 

 

Tatlin tarafından tasarlanan Üçüncü Enternasyonal Anıtı çelik, cam ve mühendisliğin modernliğe ve işlevi olmayan yapılara bir cevap olarak tasarlandı. Hiçbir zaman inşa edilememiş de olsa Komünist Enternasyonal [3] ve evrensel özgürlüğün bir sembolü olduğu kadar devrimin tüm dünya ülkelerine ulaşması için de stratejik bir yaklaşımdı.

 

 

 

Tatlin, sanatın toplumu değiştirecek güce sahip olduğunu savunuyordu. Bu yüzden kuleyi Komintern’in merkezi olarak planlanmıştır. Aynı zamanda da mühendislik ürünlerinden soyut bir biçimsel dil oluşturarak, akademik klasizmle bağlarını koparan, heykelin kütleselliğinden, ve işlevsizliğinden uzaklaştırıp halkın inşa edilecek bu anıtla bağ kurmasını sağlamayı planlamıştır.

 

 

 

Tatlin, Moskova ve Petrograd’da sanat eğitimi alanında önemli değişiklikler yapmış, Moskova Güzel Sanatlar Akademisi Müdürlüğü’ne (IZO)[4] atanmıştır. IZO Narkompros’un Petrograd şubesinin başında bulunan, Tatlin’in yakın arkadaşı, sanat tarihçisi Nikolay Punin, Mart 1919’da yazdığı bir makalede Anıtsal Propaganda Planı’nın devrimle alakası olmadığını, planın tam bir hayal kırıklığıyla sonuçlandığını anlatıyordu. Zaten “bireysel kahramanlık anıtları” komünist rejimle bağdaşmıyordu. Bunun üzerine Tatlin, kendisi Devrim’e bir anıt tasarlamaya girişti, devrimci bir anıt (Murtinho, 2017, s. 20).

 

 

 

 

 

 

Anıtın maketinin inşa edilmesine katılan Punin, tasarım hakkında bir de kitapçık yazdı. 1920 yazında yayınlanan bu kitapçıkta, IZO Narkompros’un 1919 yılında Tatlin’e Üçüncü Enternasyonal Anıtı tasarımını sipariş ettiğini anlatıyordu. Aynı zamanda, V. E. Tatlin, Üçüncü Enternasyonal için tasarladığı anıtın taslağını geliştirmeye başladı ve projeyi tamamladı. Daha sonra “Yaratıcı Ekip” olarak adlandırılan sanatçılar V. E. Tatlin, I. A. Meerson, M.P. Vinogradov ve T.M. Shapiro projeyi detaylı olarak geliştirdi ve bir model geliştirmeye başladılar (Punin, 1920, s. 311).

 

 

 

Yayın merkezi olarak düşünülen bu anıtın şekli, maketin inşasına başlanmasıyla değişmiş, sırasıyla yerleştirilen küp, piramit ve silindirik kütlelerden oluşan kulenin Enternasyonal’in yasama, yürütme ve propaganda işlevlerini gerçekleştirmesi düşünülmüştür.

 

 

 

Amaç, yaratıcı bir formla fonksiyonelliği birleştirip yeni bir yaklaşımla anıtsal bir yapı oluşturmaktı. Anıtın tasarımı dikey çubuk ve spirallerden oluşan üç büyük cam kütleden oluşmaktadır. Anıt, maddenin/malzemenin ve teknolojinin nerdeyse şiirleştiği bir mimari tasarım olarak tarihte yerine almıştır. Bu cam odalar birbiri ardına yerleşmiştir ve bu bölmelerin özel bir mekanizma ile değişik hızlarda hareket etmeleri planlanmıştır.

 

 

Görsel 3. Tatlin Kulesi çizimi. Kaynak: The Monument to the Third Interna- tional (St. Petersburg, 1920).

 

 

 

eklini bir küpten alan alt oda (A), yılda bir devir hızında kendi ekseni boyunca hareket eder ve yasama amaçlıdır. Enternasyonal konferansları, uluslararası kongre toplantıları ve diğer geniş kapsamlı meclis toplantıları burada gerçekleştirilebilir (Punin, 1920, s. 311).

 

 

Bir piramit biçiminde olan sonraki oda (B), bir ay boyunca tam bir dönüş hızında eksen boyunca döner ve yürütme amaçlıdır (Enternasyonal, Sekretarya ve diğer idari ve yürütme organları) (Punin, 1920, s. 311).

 

 

 

Son olarak, günde bir devir hızında dönen üst silindir (C), bilgi merkezleri anlamına gelir: bir bilgi bürosu, bir gazete, ilanların yayınlanması, broşürler ve manifestolar, bir deyişle uluslararası proletaryaya dair geniş çaplı farkındalık, özellikle telgraf, küresel bir segmentin eksenlerine uyan büyük bir ekranda projeksiyon lambaları ve direklerinin proje detaylarının geniş olasılıklarının anıtın üzerinde yükselmediğini göstermeye gerek duymayan bir radyo (Punin, 1920, ss. 311-312).

 

 

 

  1. Punin anıtı aşağıdaki gibi tasvir etmiştir:

 

 

Tüm form, çelik bir yılan gibi, tüm parçaların genel bir hareketi ile zeminde yükselmek üzere ölçülüp düzenlenir. Maddeyi yenmek için, yerçekimi kuvveti form ister; direncin gücü büyük ve ağırdır, kasları zorlayan form, dünyanın spirallerde bildiği en elastik ve koşu bandındaki gibi bir çıkış yolu arar.… Yerçekimi ve durgun suyun etkileşimi, statik durumun en saf (klasik) şeklidir; klasik dinamik formu bir sarmaldır. Sınıf çelişkileri toplumları toprağın mülkiyeti için savaştırdı, hareket çizgileri yatay; kurtarılmış insanlığın çizgileri ise sarmaldır. Spiral, kurtuluşun kusursuz ifadesidir; dünyayı ele geçirir ve gerçek hayatta da olduğu gibi, tüm hayvanların, dünyevi varlıkların ve sürüngenlerin çıkarlarından feragat edildiğinin bir işareti olur.

 

 

 

Burjuva toplumları, hayvan dünyasında olduğu gibi, hayatı yer düzleminde kurdular; mağazalar, pasajlar, bankalar inşa ettiler. Burjuva hayatı kent meydanlarına odaklanır, seyre açık bir gösteridir, gösteriş için yaşanır. Hayvan dünyasında yaratıcı insanlık kaybolur, iş birliğinin ürünleri görülmez.…

 

 

 

Bu durum, malzemenin (camın) yanı sıra girişimlerin saflığını, onların malzeme çekişinden özgürlüğünü, idealliğini gösterir. Yaratıcı idealizmden yoksun, tam olarak sezginin içeriğinedir sanat, saf olmayan ritimler sanatıdır. … Ritimlerin saflığı ve tamlığı, üstün zekalılık derecesini belirler, ancak Tatlin’in çalışmalarındaki paradigmadan daha saf ve eksiksiz ritimler bilmiyorum. …Temel olarak, bir ritim birimi için camın nitelikleri ile demirin nitelikleri arasında bir dalga kesimi alıyoruz. … Bir tür sertlik ve basitlik, ateşin aynı yaşam kaynağı olduğu bu en basit iki malzemenin karşılaştırılmasında gizlenir. Bu malzemeler modern sanatın unsurlarıdır. Karşılaştırmalarıyla belirlenen form o kadar geniş ve güçlü bir salınıma sahiptir ki, ritimlerinin okyanusta doğmuş gibi görünmesini sağlar. Bu formu gerçekleştirmek, statik piramidin somutlaştırıldığı aynı eşsiz ihtişamla dinamikleri somutlaştırmak anlamına gelir. Biz şunu teyit ediyoruz: Sadece milyonlarca dolarlık bir proleter bilincin gücüyle doldurmanın formları olabilir; dünyaya bu anıtın fikrini atmakla, dünyadaki uluslararası işçi sendikasının saf ve yaratıcı formuna dair ideal, canlı ve klasik bir ifadeye sahip olduğumuzun fark edilmesi gerekiyor.

 

 

Görsel 4. Leonardo da Vinci’nin Chambord Kalesi Kaynak: https://twitter. com/tuhafamagercek/status/1083234536828424193

 

 

 

 

Tatlin’in kulesi cam, demir ve devrimden yapılmış bir makinedir. Punin’in bahsettiği spiral aslında hayattaki en dinamik formlardan biri olan vidadır. Hegel ve Marx da tarihin hareketinin sarmal olarak ilerlediğini ifade ederler. Punin de spiralin “özgürleşmenin ideal ifadesi” olduğunu söyler. Lissitzki’ye göre, kulenin konstrüksiyonunu oluşturan “demir, proletaryanın ifadesinin gücünü, cam da vicdanının temizliğini” simgeler (Artun, 2016, s. 91). “Tatlin’in anıtı, devrimcidir, çünkü matematik ve mimari bir kesinlikle örgütlenmiş olan zaman ve mekân içindeki toplumsal armoninin modelini oluşturur.

 

 

 

Tatlin Kulesi, savaşın yol açtığı düşmanlıkları, emperyalizmin yarattığı açlığı ve karşı karşıya gelişi ortadan kaldırmak ve uluslararası sosyalizmi temsil etmek için özgün bir yapıt olarak ortaya çıkmıştır. Batı emperyalizminin kulesi Eyfel’e bir yanıttır, Tatlin Kulesi. Kule tüm dünya işçilerinin birliğine adanmış ve dünyanın her köşesine sosyalizmin bilgisini yayması amaçlanmıştır.
Sanatsal üretim ve bakış açısının değişme süreci git-gelleri olan uzun ve zorlu bir süreci içerir. Ancak kararlılık, sanatsal dönüşüm ve iyimserlikte ısrarın yanı sıra daha güzel ve umut dolu bir geleceğe olan inancı içerir. Bu sürekli değişen durumda Tatlin’inki gibi bir anıt, bir şehrin çehresini bariz bir şekilde değiştirecek, genelde yüksek olmayan kentsel örgüye çarpıcı ve belirgin bir girdi yapacaktı. Eğer Truva Atı kentteki yurttaşları teslim almak için hazırlanmış olan bir savaş aygıtıysa, Tatlin Kulesi de dünyanın her bir köşesine sosyalizmin bilgisini yayacaktı. Kule aslında o zamana kadar baskı altında tutulmuş ve hakkı yenmiş emekçi halklara daha güzel bir hayatın gerçekleşmekte olduğunu bildirmekteydi. Silah zoruyla bir modeli benimsetmektense, kent manevi olarak hayatı bu şekilde değiştiren felsefeyi benimsemekteydi (Murtinho, 2017, ss. 20-21).

 

 

 

Görsel 5. Samara’daki Ulu Caminin minaresi. Kaynak:https://tr.wikipedia.org/wiki/Samarra_Ulu_Camii

 

 

 

Anıtın yüksekliği 400 metredir ve konik dış kabuğa sahip eğik bir eksene sahip hacimden meydana gelmekteydi. Yapı sarmal ve dış form çelikten bir yılanı andıran çift burgulu yapıdan oluşmaktaydı. Bu çifte spiral Leonardo da Vinci’nin Chambord Kalesindeki benzer silindir tasarımına benzemektedir (Murhinto, 2017, s. 22).

 

 

 

Tarihsel olarak bu döneme kadar burgusal formlar neredeyse hiç kullanılmamıştır. Ancak Tatlin’ e bu fikri vermiş olabilecek az sayıda da olsa örnekler mevcuttur. Leonardo bunlardan biridir, diğeri ise Irak Samara’daki Ulu Caminin minaresidir. Bu minare konik bir spiral şeklindedir, müezzinin merdiven basamakları olmadan dönerek yukarı çıkmasını sağlayan bir yapısı vardır (Murtinho, 2017, s. 22).

 

 

 

Komintern Anıtı’ndaki iki spiral de benzer tasarıma sahiptir, sadece sabit noktaları farklıdır, yapının tabanındaki en dış hat birleştirildiğinde bir çember meydana gelir. Yapının içindeyse en dış tarafta iki yay mevcuttur, sanki bir nehrin iki yakasını kapsamaktadır. Spiral yapının içinde birbirinden ayrı ama aynı mekanik yapıtaşından enerji alan üç kinetik hacim vardır, küp, piramit ve silindir, yukarıdan aşağıya doğru hiyerarşik şekilde dizilmiştir (Murhinto, 2017, s. 22).

 

 

SONUÇ

 

 

Tatlin’in özgün ve devrimci anıtı olan Tatlin Kulesi inşa edilmemiş olsa bile sosyalizmin propagandasını hala yapmaktadır ve bu yüzden her zaman “Devrimci bir anıt” olarak anılacaktır. Hem mühendislik olarak hem de siyasal olarak…

 

 

 

KAYNAKLAR

 

 

Artun, A. (2016). Sanatın iktidarı 197 Devrimi, Avangard sanat ve Müzecilik.
Bowlt, J.E. (2017). Russian Art of the Avant-Gard Theory & Criticism, Tha- mes & Hudson.
Cooke, C. (1995). Russian Avant-Garde, Academy Editions. Günay, Y. (2017). 100. Yılında Büyük Ekim Devrimi, Yazılama. Lodder, C. (1985). Russian Constructivism, Yale University Press.
Murtinho Prof. V. (2017). A revolutionary Monument: the Tatlin Tower, metá- lica international 2.
Punin, N. (1920). The Monument to the Third International, Çeviren: Christina Lodder; Art in Theory 1900-2000, An Anthology of Changing Ideas, ed. Charles Harrison & Paul Wood içinde (Oxford: Blackwell, 2003) [ilk ya- yınlanışı 1920].
Vocabulary.com Dictionary (2019) Erişim tarihi 22.12.2019,https://www.vocabulary.com/dictionary/avant-garde

 

 

 

[1] Avangart: Avangart terimi yenilikçi veya deneysel konuları veya eserleri veya bunları oluşturan kişileri tanımlar. Örneğin kübizmin gelişimi konusunda yaptığı katkılarla var olan sınırları değiştiren ve öteleyen Pablo Picasso erken dönem 20. yüzyıl sanatının avangartlarındandır.

 

 

Fransızcada avangart kelimesi “öncü” veya “ileri unsur” anlamındadır, döneminin ötesindeki fikir veya insanlar için kullanılır. Genellikle sanatta Dadaizm gibi hareketler için kullanılır. Avangart aynı zamanda en son olanı içeren anlamında bir terim olarak da kullanılabilir. Örneğin son dönemde birbirlerine kremalı turta atan dansçıların dansları avangart olarak nitelendirilebilir. (Vocabulary,2019)

 

 

[2] İkonografi: 1. resim, heykel ve diğer plastik sanatların meydana getirdikleri tasvirleri inceleyen bilim. 2. ünlü kişilerin portrelerinden meydana gelen koleksiyon. 3. belli bir konu ile ilgili tasvirlerin tamamı. ikonografi birincil olarak formu da dikkate alarak yapıtın içeriğiyle, ikonoloji ise görüntüsüyle ilgilenir.

 

 

 

[3] Komünist Enternasyonal, Komintern veya 3. Enternasyonal (Rusça aslı: Коммунисти́ческий интернациона́л (Коминте́рн, III Интернациона́л) Marksizmin kurucuları Karl Marx ve Friedrich Engels tarafından dünya çapında devrimci örgütlenme için kurulan Enternasyonal örgütünün Ekim Devrimiyle beraber yeniden devrimci esaslara göre örgütlenmesini ve dünya devrimini amaçlayan örgüt.

 

 

[4] IZO: Güzel Sanatlar Departmanı Moskova dairesinin başına V. Tatlin vardı, üyeler arasında Maleviç, Kandisky, Rozanova gibi avangart sanatçılar vardı. (Günay, 2017)

 

 

 

Kaynak: Meltem Çolak, mltm55@gmail.com

 

 

 

Tatlin KULESİ

 

 

 

(Smarthistory tarafından  Dr. Charles Cramer ve  Dr. Kim Grant oluşturmuştur.)

 

 

 

Tatlin ve Moskova’daki Üçüncü Enternasyonal Anıtı’nın asistanı, 1920

 

 

Vladimir Tatlin’in genellikle Tatlin’in Kulesi olarak anılan Üçüncü Enternasyonal Anıtı, erken Sovyet döneminden kalma Rus modern sanatının ikonik bir eseridir. Rusya’nın 1917 Ekim Devrimi’nin komünist liderlerinin ütopik özlemlerinin ve bu özlemlerin modern sanatçıların fütürist vizyonlarıyla birleştiği kısa dönemin bir sembolü. Orijinal Anıt günümüze ulaşmamıştır ve yalnızca fotoğraflardan bilinmektedir, ancak hiçbir zaman dayanıklı bir nesne olması amaçlanmamıştır.

 

Heykelsi bir yapı için iddialı bir plan

 

 

Bu, kısmen, devrim sonrası Rusya’da başarılı bir şekilde inşa etmek için gereken malzeme ve teknolojik kaynaklar mevcut olmadığı için, hiç inşa edilmemiş muazzam bir yapı için 20 metrelik bir ahşap modeldi. Tatlin Anıtı bu nedenle orijinal amacının ve anlamının ötesine geçen tarihi bir öneme sahiptir. Hem yüce ütopik hedeflerin bir sembolü hem de erken Sovyet devletinin ekonomik ve teknolojik sınırlamalarının ironik bir anıtıdır.

 

 

 

Vladimir Tatlin, Üçüncü Enternasyonal Anıtı, Nikolai Punin’de yayınlandı, Üçüncü Enternasyonal Anıtı (St. Petersburg, 1920)

 

 

 

Eski çarlık anıtlarını devrim anıtlarıyla değiştirmeye yönelik geniş çaplı bir programın parçası olarak, devasa yapı hem sembolik bir heykel hem de işlevsel bir mimariydi. St Petersburg’da Neva nehri üzerinde durmak üzere tasarlanan 1300 fit (400 metre) demir ve cam Anıt, Paris’in Eyfel Kulesi’ni hem ölçek hem de karmaşıklık açısından geride bırakacaktır. Tasarımı, büyük bir diyagonal kiriş tarafından desteklenen, yukarı doğru spiral yapan büzülen bir çift sarmaldan oluşur. Bu dış metal yapının içinde, farklı hızlarda dönmesi amaçlanan dört geometrik hacim vardır.

 

 

 

Planlandığı gibi, geometrik hacimler camdan yapılacak ve hem pratik hem de sembolik işlevlere hizmet edecekti. En büyüğü ve en aşağısı, dünya devrimi için çalışan uluslararası komünist örgüt olan Üçüncü Enternasyonal’in ya da Komintern’in yasama meclisinin toplantılarına ev sahipliği yapacak yılda bir devrim yapan bir küptü. Bir sonraki cilt, Komintern yöneticisini ağırlayacak, ayda bir devrim yapan bir piramitti. Bunun üzerinde, basın, afiş ve broşür tasarımcıları vb. dahil olmak üzere Komintern propaganda hizmetlerini barındırmak için her gün tam bir devrim yapan bir silindir vardı; ve en üstte saatte bir dönen ve Komintern radyo istasyonunu barındıran yarım bir küre vardı.

 

 

 

Tatlin’s Tower modeli, Royal Academy, Londra, 27 Şubat 2012 (fotoğraf: TobyJ, CC BY-SA 3.0)

 

 

 

Geleceğin Sembolü

 

 

 

Tatlin’in Anıt için tasarladığı tasarım, birçok yönden anlam taşıyordu. Yükselen spiraller, çapraz kiriş ve dönen iç hacimler, dünya komünist devriminin özlemlerine ve dinamik güçlerine sembolik bir biçim veriyor. Planlanan metal ve cam malzemeleri, modern mühendislik ve inşaat teknolojisi ile ilişkilendirildi ve komünist toplumun ileri, hatta fütürist hedeflerini ifade etti. Bu, komünist dünya devriminin güneşin, dünyanın ve ayın astronomik hareketiyle uyumunu simgeleyen ve aynı zamanda yeni hükümeti verimli bir modern makineye benzeten iç hacimlerin mekanik olarak döndürülmesi planında daha da vurgulandı.

 

 

Anıt, tamamen görünür destek yapısında ve çeşitli işlevleri barındıran cam iç hacimlerinde Komintern’in halka şeffaflığını vurguladı. Kitlelere bilgi ve propaganda yaymaya verilen önem aynı zamanda tasarımın ayrılmaz bir parçasıdır ve kitle iletişim teknolojilerinin modern toplumda oynadığı önemli rolü ve dünya devrimini teşvik etme gücünü kabul eder.

 

 

 

Tatlin’in Son Fütürist Sergisi’ndeki heykelinin fotoğrafı

 

 

 

Tatlin ve Konstrüktivizm

 

 

Tatlin’in Anıtı hiçbir zaman inşa edilmemesine rağmen, 1920’ler boyunca siyasi toplantılar, gösteriler ve geçit törenlerinde modelleri yapıldı ve sergilendi. Bununla birlikte, en önemli tarihi rolü, Rus Sovyet modern sanatçıları, özellikle de yeni komünist toplumun amaç ve değerleri ile uyumlu yeni estetik uygulamaları kavramsallaştıran Konstrüktivistler üzerindeki etkisiydi. Bu sanatçılar için Tatlin’in modern malzemeler, rasyonel yapı ve faydacı formları bir araya getirmesi, sanatçıların yeni bir dünyanın oluşumuna katkıda bulunmak için sanat, zanaat ve mühendisliğin tarihsel olarak farklı rollerini ve biçimlerini nasıl sentezleyebileceklerinin önemli bir örneğiydi.

 

 

 

Tatlin, 1917 devriminden önce Moskova’da son teknoloji bir modern sanatçı olarak ününü kurmuştu. 1915’te rakibi Kasimir Malevich’in Suprematist eserlerini ilk kez sunduğu Son Fütürist Resim Sergisi 0.10’a katıldı. Orada Tatlin, “karşı kabartmalar” ve “köşe karşı kabartmalar” adını verdiği bir grup heykeli sergiledi. Bunlar, duvarlardan sarkan çeşitli sanat dışı malzemelerin (ahşap, metal, cam, karton, tel ve ip artıkları) karmaşık topluluklarıydı.

 

 

 

Pablo Picasso, Gitar, 1914, sac ve tel, 77,5 x 35 x 19,3 cm (MoMA).

 

 

 

Bu karşı kabartmalar genellikle Picasso’nun 1913’te Paris’te gördüğü Kübist heykelleriyle ilişkilendirilir. Her iki sanatçı da Batı’nın heykel geleneğini tek bir malzemeden (geleneksel olarak mermer veya bronz) yapılmış birleşik bir kütle olarak reddetti ve bunun yerine asamblajlar yarattı – heterojen malzemeleri yeni yollarla birleştiren heykeller.

 

 

 

Picasso’nun Kübist heykelleri gitar, bardak ve şişe gibi nesneleri temsil ediyordu ve daha önce Kübist resimde geliştirilen biçimsel ve mekansal belirsizlikleri araştırdı. Tatlin’in yaklaşımı belirgin şekilde farklıydı ve çoğu zaman tamamen temsili değildi. Temsildeki belirsizlikleri keşfetmekten çok, malzemelerin formları, dokuları ve fiziksel potansiyeliyle ilgileniyordu ve eserleri de mekanla olan ilişkilerinde Picasso’nunkinden daha radikaldi.

 

 

Yeni Bir Heykel Türü

 

 

 

Tatlin’in en eski karşı kabartmaları dikdörtgen biçimindeydi ve duvara asılmıştı. Ayrı ama birbirine bağlı bileşenlerden oluşuyorlardı ve farklı dokular ve malzemeler arasındaki karşıtlıkları vurguladılar.

 

 

 

 

Vladimir Tatlin, Rölyef, 1914 (yıkıldı)

 

 

 

Burada çoğaltılan kabartma, Malzeme Seçimi adlı bir grup çalışmanın parçasıydı. Yontulmuş ve çatlamış bir sıva yüzeyine yapıştırılmış ahşap, metal ve cam artıklarından oluşan soyut bir kompozisyondur. Her malzeme, saf soyut formlar önermek için temizlenip cilalanmak yerine dokusunu gösterir. Nesnenin ve onu oluşturan parçaların maddiliği, çalışmanın etkisi için esastır.

 

 

 

Bu çalışma ve buna benzer diğerleri, 20. yüzyılın başlarındaki modern sanatçıların ve yazarların önde gelen bir endişesiyle ilgileniyor: temsili olmayan form, duyguları doğrudan nasıl iletebilir. Faktura, modern sanat üzerine Rus tartışmalarında, sanatçının malzemelerin fiziksel niteliklerini kullanmasıyla bağlantılı anahtar bir kavramdı. Tatlin’in kabartmaları, faktura’nın görüntüleri olarak anlaşıldı; bu, ilgilerinin temelde resmi olduğu ve maddi bileşenlerinin görsel ve dokunsal özellikleriyle ilgili olduğu anlamına geliyordu. Hiçbir temsili içeriğe ve (Tatlin’in birçok çağdaşının çalışmalarının aksine) manevi bir önemi yoktu.

 

 

 

 

 

Tatlin’in Son Fütürist Sergisi’ndeki heykelinden detay

 

 

 

Köşe karşı kabartmaları

 

 

 

Köşe karşı kabartmaları Tatlin’in çalışmasına başka bir boyut kattı. Sınırlayıcı dikdörtgenden ayrıldılar ve belirsiz sınırları olan yeni bir tür uzamsal-belirsiz heykel yarattılar. Bunlar, kolayca hareket ettirilebilen, kendi kendini destekleyen nesneler değildi; biçimleri asıldıkları duvarlara bağlıydı. Bu, bağımsız nesneler olarak heykelsi kimliklerini daha da belirsiz hale getirdi. Duvarlar heykelin bir parçasıydı ve bazen çalışmadaki bütünleyici rollerini vurgulamak için kağıtla kaplandı.

 

 

 

Tatlin’in köşe karşı kabartmalarının en dikkat çekici ve yenilikçi yönlerinden biri, destekleyici halatlar ve teller biçiminde gerçek dinamik gerilimi birleştirme biçimleridir. Bunlar, çeşitli doku ve malzemelerin düzlemlerinin uzayda asılı kalmasına izin verir ve ayrıca fiziksel gerilimi eserin kompozisyonunun açık bir parçası haline getirir.

 

 

 

Sadece düz düzlemleri, kavisli formları ve yan yana duran çubukları görmüyoruz, tüm heykelin nasıl bir araya getirildiğini görüyoruz. Yapısal ilişkiler çıplak bırakılır. 1920’den sonra Sovyet Rusya’daki baskın modern sanat hareketi olan Konstrüktivizmin gelişiminde erken bir aşama olarak görülmeye başlayan, yapının bu harfi harfine dahil edilmesiydi.

 

 

 

 

 

Kaynak: https://www.khanacademy.org/humanities/art-1010/cubism-early-abstraction/russian-avant-garde/a/tatlins-tower

 

 

 

2 Yorum
  1. Bir mimarlık virtüözü aslında. Derinden bakmak lazım.

    jale kayacık | 2 Ağustos 2021

  2. İnanılmaz bir yaratıcılık gücüyle donanmış mimar. Döneminin ve yaşadıklarının etkisi çok büyük olmuş. Devrimler çağında devrimci bir mimar.

    Alişan Ortaç | 13 Ağustos 2021


Yorum yazmak için


Tasarım: Lever Architecture Meyer Memorial Trust, gelişen ve adil bir Oregon’a katkıda bulunan kuruluşlara, topluluklara, fikirlere ve çabalara yatırım yapan bir vakıftır. Portland’ın Albina semtindeki yeni kampüsleri, vakfın eşitlik ve sürdürülebilirliğe olan bağlılığını ifade eden bir tasarımla desteklenen, Meyer’in girişimlerini eyalet çapında ilerletmek için bir platformdur.

Copyright © 2022 All Rights Reserved | Mimdap.org