NewYork’ta Koruma-Korumama Bilmecesi |
Ana Sayfa Bağlantılar Biz Kimiz İletişim Mimar İş İlanları
ANA SAYFA
NewYork’ta Koruma-Korumama Bilmecesi
Share 1 Aralık 2008

Sadece Türkiye’de değil, tüm dünyada anıt eserlerin korunması, mimarlık ve kent üzerine çalışan ve kafa yoranların yıllardır temel sorunlarından biridir. İstanbul’a kıyasla oldukça genç bir kent olan NewYork’ta da son yıllarda korumacılar ile Koruma Kurulları arasında soğuk savaşlar işte bu anıt eserlerin korunması/korunmaması/korunamaması sorunsalı etrafında sürüyor. Birçoğunu yakından tanıdığımız bu eserlerle ilgili NewYork Times Gazetesi’nde hazırlanan haberlerden derlediğimiz dosyamızı, ülkedeki tartışmalara da ışık tutması amacıyla sunuyoruz.

Yıllardır koruma yanlıları, New York City Anıt Eserler Koruma Komisyonu’na, koruma sınırını genişletmesi için yalvarıyor. 2000 yılında bu alanı doğu ve güney yönünde 44 blok uzanan Park Slope Tarihi Bölgesi’ne kadar uzatarak 19. yy. konut mimarisini de içine alması için bir teklif götürmüşler ve 2001 yılında inceleneceğine ve kendilerine geri dönüleceğine dair söz almışlardı. Ancak 7 yıl boyunca geri dönüş olmadı.

parkslope.jpg

Park Slope Tarihi Bölgesi

Bunun sonucunda bir grup korumacının, komisyonun başındaki isimlere açtığı davada yargıcın vardığı sonuç, komisyonun bu davranışının “keyfi ve kaprisli” olduğu ve derhal harekete geçmediği için yerine konamayacak anıtların kaybına davetiye çıkardığı yönündeydi.

Bu sırada yapılan araştırmalarda ortaya çıkan tablo ilginçti. Komisyonun karar alma süreçleri çoğunlukla şeffaflıktan uzaktı ve hangi yapıları hangi gerekçeyle geri çevirdiği çok açık değildi. Ayrıca onlarca kişiyle yapılan görüşmelerde, bina ve alanlarda koruma önerildiğinde komisyonun zorluklar çıkardığı ve hatta kimi zaman yanıt bile vermediği öğrenildi.

Gerçek şu ki, Pennsylvania İstasyonu’nun yıkımının hemen ardından kurulduğundan bu yana komisyon konut bloklarından gökdelenlere ve hatta tüm bir komşuluk birimine kadar bir çok alanda koruma sağladı. Hatta 2007 yılında içinde 22 yapı, 3 tarihi bölge ve 3 iç mekanı da koruma altına alarak toplamda 1158 yapıya ulaştı ve kendi koruma oranında bir rekora imza attı ancak bilinen başka bir konu da, aynı zamanda düzinelerce daha kara deliğe gömülen teklif olduğuydu…

1910’da yapılan ve 1960’larda yıkılan  Pennsylvania İstasyonu ve kalıntıları

Örneğin korumacılar 1998 yılında, ünlü Tiffany’s binasının (1940) koruma altına alınması için başvuruda bulundular. Komisyondan konunun değerlendirileceğine dair yanıt alan grup, 3 yıl beklemelerine rağmen herhangi bir gelişme yaşanmadı. 2001 yılında tekrar başvurulması üzerine, “potansiyel” olarak değerlendirildiği bilgisine ulaşıldı. Yıl 2008 ve halen bir gelişme yaşanmış değil…

Bazı durumlarda komisyon yanıt vermekte o kadar gecikti ki, bu sürede sürüncemede kalan bina ya yıkıldı ya da telafi edilemez biçimde değiştirildi. Bu sırada yaşanan ekonomik kriz dönemlerinde eski yapıların yıkılıp yerine yeni yapıların yapılması da daha az masraflı görülmeye başlandığı da unutulmamalı.

Tüm bu başvurular ve korumaya yönelik yalvarmaların yanında, sessiz sedasız gerçekleşen yıkımlar da cabası: Yukarı Doğu Yakası’ndaki Beekman sineması ve 1952 tarihli Streamline Moderne 2005’te, 1800’lerin Yunan stiliyle yapılan Queens Rockaway’deki Mott Evi ise 2004’te yıkıldı. Manhattan Batı Yakası 53. Cadde üzerindeki Donnell Kütüphanesi de otel yapılmak üzere yıkılacak, Edward Durell Stone’un 1964 yapımı “lolipop” binası da Eylül ayında radikal bir değişime uğrayarak Sanat ve Tasarım Müzesi olarak yeniden açılmıştı.

Donnell Kütüphanesi

NewYork kentinde Koruma Komisyonu ile Korumacılar arasındaki savaş süredursun, kentin simgesi olarak görülen yapılar birer birer yok olmaya ya da baştan aşağıya değişmeye devam ediyor.

Kentte tartışmalara konu olan yapılardan bazıları şöyle:

Dakota Stables, 1894

Önceleri atlar ve taşıma araçlarını barındıran 1894 yapımı bina, daha sonraları otopark olarak kullanılmaya başlamıştı. Korumacılar tarafından yuvarlak-kemerli pencereleri ve işlemeleri ödüle layık görülen yapının yıkımına 2006 yılının Ekim ayında, komisyonun “Anıt Eser” kararından 4 gün önce başlandı. İşlemelerin yıkım sırasında “sökülmesi” nedeniyle de kararı geri çekti. Binanın yerine 16 katlı lüks konut yapısı dikilmeye başlandı.

Dumbo Tarihi Bölgesi

Ana Cadde üzerindeki Saat Kulesi olarak da bilinen Dair Building’in yapımı 1915’lere uzanıyor. 2007 yılında Koruma Komisyonu tarafından koruma altına alınan bölgede çeşitli değişiklikler yapılmış olsa da büyük ölçüde koruma sağlanmış gözüküyor.

Empire State Building, 1931

Herkes tarafından NewYork’un sembollerinden biri olduğu kabul edilen Empire State Binası’nın Art Deco/ Modern gökdelen olarak kentteki ve mimari tarihteki yerinin Komisyon’dan geçme tarihi 1982’i buluyor.

1150 Grand Concourse, 1937

Bronx’un Champs-Elysées’si olarak bilinen yapı, göz alıcı Art Deco ve Art Modern konut bloklarından oluşuyor. 3 yıl önce Komisyon’a sunulmasına ve Grand Concourse Tarihi Bölgesi’nde yer almasına rağmen korunması yönünde herhangi bir adım atılmış değil.

Pacific Branch Kütüphanesi, 1903

1903 yılından bu yana Brooklyn’deki yerini koruyan Halk Kütüphanesi, 4 yıldır beklemesine rağmen halen Komisyon’dan olumlu yanıt alamadı. Bina, beaux-Art yapı özellikleriyle öne çıkıyor.

Kaynak: NewYok Times
Derleme: Mimdap

6 Yorum
  1. anıt yapılarda koruma bir biçimde yapılıyor dünyada. zor olan modern mimarlık ürünlerinin saklanması. onları daha doğru dürüst tescil eden yok. bir çoğu bakımsız kalıp harabeye döndürüldükten sonra aında yıkılıyor. 19. yy yapıları zaten klasik veya eklektik görünüşleri ile “eski” olarak kolayca kabul edilebildiklerinden daha şanslı.

    sibel doğukanlı | 2 Aralık 2008

  2. New York’da koruma kurulu kaç tane var? Atayacaksın bizim 1 nolumuzu 2 nolumuzu misal olarak bak bakalım kim neyi yıkabiliyor? Anlamadım asıl o zaman daha güzel mi yıkarlar diyorsunuz? Ama siz de ideolojik yaklaştınız, ne var bizim kurullarımızda canla başla çalışıyorlar işte.

    Leman Direk | 4 Aralık 2008

  3. Zavallı Amerikalılar. Tarihlerinin yeni olması nedeniyle 1940’larda yapılan yapıları bile korumaya çalışıyorlar.

    Hayati Binler | 6 Aralık 2008

  4. New York da bunlar yaşanıyorsa bizdekiler çok normal o takdirde. Ben de bizdeki garipliklere şaıyordum, orada bile varmış.

    Necati Uzun | 8 Aralık 2008

  5. eski ile yeninin yer değiştirmesi çoğunlukla sancılı oluyor. bugün mısır piramitleri dahil, osmanlı yapıtları dahil hep eskinin üzerine ve hatta onun yıkılmışlarını kullanarak, yıkıp kullanarak imar edilmiştir. bazı baş yapıtlar saklanır. koruma 40-50 yıllık bir serüven. kültürel geçişi kaybetmemek için çok da yerinde. ama diyalektik bir beraberlik. bence bu konuda orta avrupa kent modeli yani eski kent çekirdeğinin olduğu gibi korumaya alınması, yeninin onun dışında yapılması iyi bir uzlaşı modeli. bu model geliştirilerek sürmeli derim.

    sezgin parçal | 11 Aralık 2008

  6. belki isine yarar…umarım bu şekilde sana ulaşır..,sevgiler, şebnem

    Muge | 16 Aralık 2008


Yorum yazmak için


Ankara Büyükşehir Belediye (ABB) Başkanı Mansur Yavaş, Mamak’ta 18 yıldan bu yana atıl durumda bulunan ve giderek yıpranan 400 konutu elden geçirip yeniledi ve ihtiyaç sahibi yeni evli çiftler ile 65 yaş üstü vatandaşlara aylık 100 TL bedelle kiraya verilmesini istedi. Ankaralıların, Cumhuriyet Bayramı’nda beyaz eşyaları da takılmış 1 1 dairelerinde oturmaya başlayacakları müjdesini veren […]

Copyright © 2020 All Rights Reserved | Mimdap.org




Türkiye'nin Lider Yapı Platformu